Pisanie analiz finansowych, analiz ekonomicznych - prace z analizami

Analizując go można uzyskać informację na temat rezultatów prowadzonej przez przedsiębiorstwo polityki finansowej, ułatwia sporządzanie planów finansowych pod kątem strategii rozwojowych, a także pozwala na późniejszą kontrolę ich realizacji. Dla użytkowników zewnętrznych umożliwia ocenę kwot, terminowości i niepewności przyszłych wpływów gotówkowych tj. ocenę możliwości zdobycia przez przedsiębiorstwo odpowiednich zasobów gotówkowych na pokrycie jego zobowiązań, na inwestycje i wypłatę dywidend.

Ustawa o rachunkowości określa ramowy wzór sprawozdania z przepływów środków pieniężnych (tabela nr …). Zgodnie z zawartym w ustawie zakresem przepływy klasyfikowane są według trzech rodzajów działalności:

• przepływy z działalności operacyjnej (obejmują głównie transakcje gotówkowe, brane pod uwagę przy ustalaniu zysku ze sprzedaży oraz zmiany w bieżących aktywach i pasywach).
• przepływy z działalności inwestycyjnej (w ich skład wchodzą zwłaszcza wpływy i płatności związane z nabywaniem i sprzedażą składników majątku trwałego, udzielaniem pożyczek, otrzymywaniem dywidend i odsetek),
• przepływy z działalności finansowej (obejmują wpływy i wydatki związane z powiększaniem kapitału własnego i płatności dywidend na rzecz właścicieli oraz z zaciąganiem kredytów i pożyczek oraz ich obsługą).

Grupowanie przepływów według działalności operacyjnej, inwestycyjnej oraz finansowej umożliwia charakterystykę relacji i struktury wewnątrz poszczególnych rodzajów działalności oraz między nimi, a także pozwala na ocenę ich powiązań z wynikiem finansowym netto. Na tej podstawie inwestorzy i wierzyciele mogą dokładniej ocenić płynność finansową i wypłacalność przedsiębiorstwa.

Sprawozdanie z przepływu środków pieniężnych przedstawia obraz strumieni gotówkowych poprzez wskazanie źródeł pochodzenia zasobów gotówkowych (wpływy gotówkowe) oraz ich wykorzystania (wydatki gotówkowe). Różnica między wpływami i wydatkami stanowi zmianę stanu gotówki, która dodana do gotówki początkowej daje gotówkę na koniec okresu. Ująć to można w formie schematu:

ŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO (WPŁYWY – WYDATKI) Z DZIAŁALNOSCI OPERACYJNEJŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO (WPŁYWY – WYDATKI) Z DZIAŁALNOSCI OPERACYJNEJ Schemat nr

ŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO (WPŁYWY – WYDATKI) Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO (WPŁYWY – WYDATKI) Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ

STAN GOTÓWKI NA KONIEC OKRESU SPRAWOZDAWCZEGOSTAN GOTÓWKI NA KONIEC OKRESU SPRAWOZDAWCZEGOSTAN GOTÓWKI NA POCZĄTKU OKRESU SPRAWOZDAWCZEGOSTAN GOTÓWKI NA POCZĄTKU OKRESU SPRAWOZDAWCZEGO

+ + =

ŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO (WPŁYWY – WYDATKI) Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO (WPŁYWY – WYDATKI) Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ

Wykonano na podstawie rysunku zawartego w Finanse przedsiębiorstwa z elementami zarządzania i analizy, pod red M. Wypycha, Przedsiębiorstwo Specjalistyczne Absolwent Sp. Z. O.O., wydanie IV, str.172.

Centralne miejsce zajmuje zestawienie nadwyżek finansowych netto (środki pieniężne netto) rozumianych jako różnica między wpływami i wydatkami. Nadwyżka finansowa netto określana jest zwykle mianem cash flow. Pojęcie to nie ma w literaturze fachowej jednolitej przyjętej definicji. W dosłownym tłumaczeniu oznacza wpływ pieniędzy, wpływ do kasy. Nie należy także interpretować tego pojęcia jako sumę zysku netto i amortyzacji. Takie tradycyjne ujęcie nie uwzględnia ruchu środków pieniężnych spowodowanych zwiększaniem i zmniejszaniem kapitałów własnych i obcych, czy procesami inwestycyjnymi, ogranicza się bowiem wyłącznie do tej części dochodów, która pozostaje po uregulowaniu wydatków i jest do dyspozycji jako źródło finansowania wypłat z zysku oraz samofinansowania inwestycji.

Biorąc pod uwagę różnego rodzaju korekty wyniku finansowego na poziomie operacyjnym, a także potrzebę uwzględnienia wpływu na wynik finansowy rezultatów działalności inwestycyjnej uzasadniony jest stopniowy rachunek cash flow, tzn. umożliwiający określanie nadwyżek finansowych netto w zależności od rodzaju strumieni pieniężnych, których dotyczy. Tak przyjęta konstrukcja cash flow ma charakter bardziej uniwersalny, może objąć całokształt zdarzeń tworzących komponenty strumieni płatniczych czy finansowych. Cash flow może pełnić wówczas funkcję miernika sterującego przy podejmowaniu decyzji finansowych przedsiębiorstwa i niesionych przez nie zmianach w jego sytuacji finansowej cash flow uznawany jest za jeden z podstawowych mierników równowagi finansowej. Dodatnia nadwyżka finansowa netto sprzyja niewątpliwie umacnianiu równowagi finansowej, z kolei ujemna wskazuje na groźbę destabilizacji finansowej, co ma znaczenie przy ocenie zdolności płatniczej.

W celu zebrania danych do sprawozdania należy stwierdzić wszystkie wpływy i wydatki w okresie sprawozdawczym, a następnie przypisać je do poszczególnych rodzajów działalności.

Szczególnie istotne jest określenie nadwyżki finansowej odnoszącej się do działalności operacyjnej, biorąc za punkt wyjścia wynik finansowy netto. Należy wziąć pod uwagę różnice w czasie między wystąpieniem kosztów a odnośnym wydatkiem z tego tytułu przy określeniu kwoty przepływów gotówkowych w działalności operacyjnej. Przy liczeniu wyniku netto należy przestrzegać zasady kasowej uwzględniającej faktyczne wpływy i wydatki w danym okresie. Ponadto niektóre wydatki i wpływy nie generują gotówki ani nie wymagają jej wydatkowania. Należy także wykluczyć transakcje związane z działalnością inwestycyjną lub finansową. Ważne jest również by rozgraniczyć przepływy odnoszące się do działalności inwestycyjnej oraz finansowej, tak aby były one klasyfikowane zgodnie z naturą odnośnych transakcji.

Przedstawione w tabeli nr ujęcie przepływów środków pieniężnych opartych na metodzie pośredniej polegającej na uznaniu za punkt wyjścia zysku netto lub straty netto czyli wyniku rachunku zysku i strat, który jest stopniowo korygowany w celu ustalenia kwot nadwyżek finansowych netto. Przepływy można również ująć opierając się na metodzie bezpośredniej, która polega na oddzielnym zestawieniu źródła środków pieniężnych i oddzielnym zestawieniu wykorzystania środków pieniężnych. Nadwyżkę pieniężną netto określa się w końcowej części sprawozdania jako różnicę między sumą źródeł gotówki i sumą wykorzystania gotówki.

Rachunek przepływów podlega prawom analizy pionowej i poziomej (dynamiki). Jego analiza natomiast nie opiera się na metodzie wskaźnikowej. Problemy decyzyjne z obszaru oceny przyczyn zmian sytuacji finansowej oraz wykorzystania informacji zawartej w rachunku przepływów i procesu zarządzania przedsiębiorstwem, planowania jego działalności oraz kontroli wyników zawiera blok D5.

W większości banków w Europie Zachodniej i w Stanach Zjednoczonych stosowane są systemy wczesnego ostrzegania, które opierają się na danych bilansowych. W Niemczech, USA i w Szwajcarii dużą popularnością cieszą się modele opracowane przez Beermanna, Bleiera, model ryzyka opracowany w Bayerische Vereinsbank AG i model Weinricha. Nie wszystkie z tych modeli będą mogły być tu bliżej przedstawione.

Podstawowym celem wszystkich badań dotyczących analiz niewypłacalności i upadłości przedsiębiorstw jest znalezienie odpowiedniego, mniejszego lub większego zestawu wskaźników pozwalających na ocenę przyszłości przedsiębiorstwa. Punktem wyjścia jest porównanie sytuacji dużej liczby niewypłacalnych przedsiębiorstw określonych rozmiarów z danej branży czy regionu z sytuacją podobnej grupy przedsiębiorstw wypłacalnych. Na podstawie spostrzeżeń dokonanych przy konfrontacji wypracowuje się zestaw wskaźników, które osiągają typowy dla obydwu grup przedsiębiorstw poziom. Wytypowane wskaźniki są odpowiednio ważone przy pomocy różnego rodzaju metod statystycznych (np. mnożnikowej wieloczynnikowej analizy dyskryminacji) Na tej podstawie określane są tzw. wartości graniczne, stanowiące podstawę do wyodrębnienia różnych klas kondycji ekonomiczno – finansowej przedsiębiorstw.

Dla bliższego poznania tej metody stosowana jest tzw multiplikacyjna (wieloczynnikowa) analiza dyskryminacyjna.

W analizie tej mnoży się przez określone wagi sześć wybranych wskaźników. Uzyskane w ten sposób wyniki są sumowane, a wynik odzwierciedla funkcję dyskryminacji. Metoda ta zorientowana jest mocno na dochody (zysk i nadwyżki pieniężne) Te sześć wskaźników można szybko i bez problemu wyliczyć, co nie jest takie proste przy pozostałych metodach. Obowiązuje zasada: im wyższy poziom funkcji dyskryminacji, tym lepiej. Przedsiębiorstwa uzyskujące wynik + 1 klasyfikowane są jako dość dobre, a przedsiębiorstwa z wynikiem od 2 jako bardzo dobre. Przedsiębiorstwa o ujemnej funkcji dyskryminacji, a szczególnie o wyniku gorszym niż – 1, zaliczane są do przedsiębiorstw zagrożonych niewypłacalnością.

Wskaźniki wagi, wartości graniczne i wskazówki dotyczące ich interpretacji zostały przedstawione w tabeli nr 9.

WSKAŹNIKI DO ANALIZY STANU UPADŁOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA

Tabela nr 9

Analizę funkcji oraz jej obliczenie realizuje się na podstawie bilansu oraz rachunku zysków i strat. Najpierw wylicza się sześć wskaźników. Są one ważone i przy pomocy przy pomocy podanych wag. Aby ustalić funkcję dyskryminacji, dodaje się do siebie ważone wskaźniki. Funkcja dyskryminacji osiąga poziom W, co zgodnie z przyjętą skalą ocen oznacza wynik.

Ocenę stanu zagrożenia przedsiębiorstwa według następującej skali ocen rys. ……..

Wartość graniczna ……………………………………………………………………………………..0

Zagrożenie niewypłacalnością ……………………………………………….wartości ujemne

Nie występuje niebezpieczeństwo niewypłacalności ………………..wartość dodatnia

Sytuacja dość dobra …………………………………………………………….. od + 1

Sytuacja bardzo dobra …………………………………………………………. od + 2

SKALA OCENY STANU UPADŁOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA

STAN UPADŁOŚCI STAN ROZWOJU

X_W1 X_W2

-2 -1 WG 1 2 3

STAN NAPRAWY

Problemy z obszaru ostrzegania przedsiębiorstwa przed upadłością w tym obliczenie wskaźników zawarte zostały w module 5.

Do pomiaru aktywności decydentów w efektywnym wyborze stosownych operacji gospodarczych, głównie w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych i kapitałowych przedsiębiorstwa służą następujące wskaźniki sprawności działania:

• wskaźnik udziału w przychodach rocznych kosztów materiałów i towarów (intensywność materiałowa),
• wskaźnik udziału w przychodach rocznych kosztów osobowych
• (intensywność zatrudnienia),
• wskaźnik udziału w przychodach rocznych odsetek od kapitałów obcych,
• wskaźnik udziału w przychodach rocznych amortyzacji,
• udział w przychodach rocznych nadwyżek pieniężnych,
• wskaźnik nadwyżki przychodów nad kosztami zmiennymi(stopa nadwyżki nad kosztami zmiennymi).

O wyborze tych wskaźników a nie innych zdecydował fakt istnienia w literaturze przedmiotu norm dla dobrze funkcjonujących przedsiębiorstw w branży. W opracowaniach innych autorów wskaźniki sprawności funkcjonowania są różne pod względem ilościowym i jakościowym.

Wskaźnik intensywności materiałowej i towarowej obliczony jako iloraz nakładów materiałów , towarów i przychodów. Informuje on jaki jest procentowy udział kosztów materiałów i towarów w przychodach.

W analizie intensywności zmian w poziomie materiałowej i towarowej niezbędne jest operowanie okresem wieloletnim. Jeżeli odchylenie jest większe jak 2% powinno być sprawdzone pod kątem wiarygodności danych sprawozdawczych.

Istnieje ewentualność, że w poszczególnych okresach operowano niejednorodnymi zasadami wyceny wartości zasobów. Szczególnie podejrzany jest ciągły spadek intensywności materiałowej i towarowej. Drastyczne zmniejszenie kosztów materiałowych w stosunku do obrotów powinno nastawiać analityków alarmistycznie. Natomiast rosnące zyski muszą być traktowane z największą ostrożnością.

Prawdopodobnymi przyczynami zmniejszenia się intensywności materiałowej mogą być:

• intensywne zmiany programu produkcji (sprzedaży)
• wdrażana z powodzeniem analiza wartości
• korzystniejsza oferta zakupu
• własna produkcja produktów w zamian za produkty kupowane
• itp.

Najczęściej silny spadek intensywności materiałowej spowodowany jest błędami ludzkimi. Dlatego też przedsiębiorstwa mogą liczyć na przetrwanie tylko wtedy, gdy ich kierownictwo stale będzie poświęcało więcej uwagi problemowi intensywności materiałowej.

Kolejnym wskaźnikiem o sprawności funkcjonowania przedsiębiorstwa jest wskaźnik intensywności zatrudnienia. Obliczamy go w procentach jako iloraz kosztów osobowych i przychodów rocznych. Intensywność zatrudnienia także należy badać w ujęciu dynamicznym. Koszty osobowe w większości przedsiębiorstw mają największy udział(po kosztach materiałowych i towarowych) w kosztach ogółem.

Można zauważyć silne sprzężenie zwrotne pomiędzy intensywnością zatrudnienia i intensywnością kosztów materiałowych i towarowych..

Wskaźniki te są bardzo trudne do określenia jako wzorcowe (normy) dla przedsiębiorstw w branży.

Każde przedsiębiorstwo pod względem materiałochłonności i liczby osób zatrudnionych jest różne i wzajemnie nieporównywalne według jednego przyjętego kryterium, dającego się przyjąć dla przedsiębiorstw dobrych czy też złych. Osąd czy obliczone wskaźniki dla przedsiębiorstw badanych są dobre czy złe, może być określany tylko w dynamice.

Trzecim kryterium określającym jaka jest sprawność funkcjonowania przedsiębiorstwa jest wskaźnik udziału kapitału obcego w przychodach rocznych.

Wskaźnik ten obliczamy jako iloraz odsetek od kapitału obcego i przychodów rocznych. Jeżeli udział odsetek od kapitału obcego w przychodach jest znacznie wyższy od poziomu przeciętnego w porównywalnych przedsiębiorstwach, wówczas należy poddać analizie rozmiary i warunki zaciągniętych kredytów. Za pomocą wskaźników zadłużenia w latach i wskaźnika udziału kapitału własnego, można jednocześnie ustalić , czy kredyty są zbyt wysokie, czy też ich warunki są zbyt niekorzystne, bądź też czy obydwa te czynniki wymagają poprawy.

W odróżnieniu od wskaźników intensywności materiałowej i zatrudnienia, wskaźnik udziału odsetek od kapitału obcego w przychodach rocznych może być porównywalny z wcześniej opracowanymi przez innych autorów normami.

Poziom średni w dobrych przedsiębiorstwach przemysłowych, rzemieślniczych, handlu hurtowego i detalicznego tego wskaźnika odpowiednio wynosi:

2,5% , 2%, 2%, 3%

Kolejnym wskaźnikiem świadczącym o dobrej sprawności funkcjonowania przedsiębiorstwa, a tym samym dobrej sytuacji dochodowej jest wskaźnik udziału amortyzacji w przychodach rocznych. Wskaźnik ten obliczamy również jak poprzednie wskaźniki w procentach, jako iloraz amortyzacji i przychodów rocznych.

Wskaźnik udziału amortyzacji w przychodach rocznych powinien być kontrolowany zarówno pod względem jego absolutnego poziomu, jak i z uwzględnieniem zmian w czasie

( w ujęciu dynamicznym).

Wskaźnik ten w przedsiębiorstwach handlu detalicznego i hurtowego kształtuje się na poziomie 1- 2%, a w przedsiębiorstwach przemysłowych i rzemieślniczych na poziomie 3 – 4%. Jeżeli obliczony wskaźnik osiąga znacznie niższy poziom lub obniża się w czasie – wówczas istnieje niebezpieczeństwo, że przedsiębiorstwo jest „wygłodzone” inwestycyjnie. Innym wyjaśnieniem niskiej amortyzacji mogły być udziały w leasingu. Leasing jest ukryty w formie kosztów najmu lub w innych pozycjach kosztów.

Zbyt wysoka amortyzacja może być wynikiem niskiego stopnia wykorzystania potencjału technicznego, zbyt dużego udziału majątku trwałego lub nietrafnych inwestycji. W takim przypadku należy sprawdzić, czy wszystkie obiekty majątku trwałego są niezbędne w przedsiębiorstwie i czy ewentualnie nie można pozbyć się obiektów zbędnych.

Bardzo bogatym w informacje dotyczące sprawności funkcjonowania przedsiębiorstwa jest wskaźnik udziału nadwyżki pieniężnej w przychodach rocznych. Wskaźnik ten obliczamy jako iloraz nadwyżki pieniężnej (wynik finansowy + nie wywołujące wydatków koszty stałe – amortyzacja, dopłaty do rezerw emerytalnych), i przychodów rocznych. Wyraża on zdolność przedsiębiorstwa do generowania nadwyżek finansowych. Dzięki nadwyżkom pieniężnym możliwa jest realizacja inwestycji, powiększenie zapasów, spłata długów i wypłata dywidendy (udziałów w zyskach).

Jednak musimy wziąć pod uwagę, że nadwyżka pieniężna dla wyliczenia wskaźników jest wartością wiarygodną tylko przy uwarunkowanym wzroście obrotów. Przy silnym ich wzroście np. w początkowej fazie funkcjonowania przedsiębiorstwa, wskaźniki te wykazują zawyżoną zdolność do generowania nadwyżek pieniężnych.

Odwrotna sytuacja występuje przy silnym zmniejszaniu się obrotów, gdy do dyspozycji jest więcej środków pieniężnych.

Poziom przeciętny w dobrych przedsiębiorstwach możliwy do przyjęcia jako norma, stosownie do rodzaju wcześniej opisanych firm wynosi:

P – 8%, R- 5%, HH-6%, Hd –5%

Ostatnim wskaźnikiem wytypowanym do oceny sprawności funkcjonowania przedsiębiorstwa, a więc i do oceny sytuacji dochodowej jest wskaźnik nadwyżki przychodów nad kosztami zmiennymi (stopa procentowa nadwyżki przychodów nad kosztami zmiennymi). Obliczamy go jako iloraz różnicy przychodów rocznych oraz kosztów zmiennych i przychodów rocznych.

Wskaźnik ten wyraża udział nadwyżki przychodów nad kosztami zmiennymi w obrotach (przychodach rocznych). Mimo, że jest to wskaźnik łatwy w obliczaniu, to trudno znaleźć normę, w odniesieniu do której można by go porównać i stwierdzić czy dane przedsiębiorstwo sprawnie funkcjonuje , czy też nie. Z tego względu, podobnie jak wiele innych proponowanych wskaźników do obliczania sprawności funkcjonowania przedsiębiorstwa, też zostanie pominięty.

WSKAŹNIKI ANALIZY STANU SPRAWNOŚCI FUNKCJONOWANIA PRZEDSIĘBIORSTWA

Tabela nr 8

Istota rentowności mieści się w odpowiedzi na pytanie jak szybko nastąpi zwrot zaangażowanych w operacjach finansowych, gospodarczych i organizacyjnych kapitałów z zyskiem. Podstawowymi miernikami informującymi o szybkości zwrotu zaangażowanego w przedsiębiorstwie kapitału są wskaźniki określane w literaturze przedmiotu jako wskaźnikami rentowności, zyskowności lub stopami zyskowności. Najczęściej wykorzystywane są w procesie decyzyjnym w zarządzaniu przedsiębiorstwem następujące wskaźniki rentowności:

1. Wskaźnik rentowności kapitału własnego
2. Wskaźnik rentowności kapitału ogółem
3. Wskaźnik zwrotu inwestycji

Wskaźnik rentowności kapitału własnego – określam jako iloraz wyniku finansowego (zysku netto) i kapitału własnego.

Wskaźnik ten pokazuje zyskowność kapitału własnego (stopę zyskowności zainwestowanych w przedsiębiorstwie kapitałów własnych). Poziom tego wskaźnika jest silnie uzależniony od relacji między rentownością kapitału ogółem a oprocentowaniem kapitału obcego.

Wzrost wskaźnika może oznaczać:

• obniżenie odsetek od kapitału obcego
• polepszenie wyniku finansowego
• wzrost kapitału własnego w łącznym kapitale
• łączny wpływ dwóch lub trzech wymienionych czynników.
• Odwrotnie, spadek rentowności kapitału własnego oznacza:
• zwrot odsetek od kapitału obcego
• pogorszenie wyniku finansowego
• wzrost kapitału obcego w łącznym kapitale ( własny + obcy).

Poziom tego wskaźnika w porównywalnych przedsiębiorstwach w branży, odpowiednio dla różnych rodzajów przedsiębiorstw przemysłowych, handlu hurtowego odpowiednio wynosi: 36% i 39%. Normy dla przedsiębiorstw rzemieślniczych i handlu detalicznego są niemożliwe do określenia, gdyż występuje tu zbyt duża rozpiętość i brak jest reprezentatywnych wartości.

Bardzo bogatym w informacje, nie podlegającym deformacji i bardzo często wykorzystywanym w procesach decyzyjnych w zarządzaniu przedsiębiorstwem jest wskaźnik rentowności kapitału ogółem. Obliczamy go jako sumę wyniku finansowego (zysk netto) i odsetek od kapitału obcego, podzieloną przez sumę bilansową. Wskaźnik ten informuje, jak „pracuje” kapitał, jakie efekty osiągnięte zostały z zaangażowania w przedsiębiorstwie łącznego kapitału( własnego i obcego), niezależnie od źródeł jego pozyskania( im wyższy poziom tego wskaźnika tym lepiej).

Dla porównywalnych, dobrze funkcjonujących przedsiębiorstw w branży, stosownie dla wyżej określanych rodzajów przedsiębiorstw, określono następujące normy: 9%, 10%, 9%, 10%.

Relacja między rentownością kapitału własnego i kapitału ogółem odzwierciedla działanie czynnika dźwigni finansowej. Efekt dźwigni finansowej oznacza, że między rentownością kapitału własnego (bez odsetek od kapitału obcego), a rentownością kapitału ogółem występują działania „lewarowe”. Jeżeli odsetki od kapitału obcego są niższe od rentowności całego kapitału, to w miarę wprowadzania kapitału obcego rośnie rentowność kapitału własnego ( pozytywny efekt dzwigni finansowej).Jeżeli jednak oprocentowanie kapitału obcego jest wyższe od rentowności całego kapitału, to wówczas wraz ze wzrostem zadłużenia następuje obniżenie zyskowności (rentowności) własnego kapitału ( negatywny efekt dźwigni finansowej).

Kolejnym, bardzo bogatym w informacje i często stosowanym w procesie decyzyjnym zarządzania przedsiębiorstwem jest wskaźnik zwrotu inwestycji (RO I ).Obliczany jest jako iloczyn rentowności obrotów i rotacji kapitału (aktywów).Rentowność obrotów natomiast oblicza się z ilorazu wyniku finansowego(zysk przed opodatkowaniem), i przychodów rocznych. Rotacja kapitału ( aktywów), to iloraz obrotów i sumy bilansowej.

Wskaźnik zwrotu inwestycji informuje, czy między rentownością obrotów a zaangażowaniem kapitału (sumą bilansową) zachodzi zdrowa relacja.

Banki oczekują – stosownie do wielkości przedsiębiorstw – rentowności obrotów między 2% a 6%. Małe przedsiębiorstwa z reguły mają wyższą rentowność obrotów niż duże. Jeżeli np. rotacja kapitału w przedsiębiorstwie produkcyjnym będzie niższa niż 1,5 , to należy zbadać czy możliwe jest zmniejszenie zaangażowanego kapitału. Powinny być tu zastosowane następujące wskaźniki kontrolne:

• udział środków trwałych w majątku ogółem,
• cykl rotacji należności w dniach,
• cykl rotacji zapasów w dniach.

Rentowność ( zyskowność) obrotów stosownie dla wcześniej wymienionych rodzajów dobrze funkcjonujących przedsiębiorstw określana jest na poziomie

4,5%, 2%, 5%, 3%

Natomiast rotacja kapitału na poziomie:

1,6x, 2.9x, 2x, 2x.

Stąd norma dla wskaźnika zwrotu inwestycji (RO I) , jako iloczynu norm rentowności obrotów i rotacji kapitału , odpowiednio wynosi:

7,2 , 5,8 , 10 , 6 ,

Dla wybranych przedsiębiorstw ( tylko handlowych – hurtowych i detalicznych), decydenci finansowi w procesie decyzyjnym zarządzania przedsiębiorstwem wykorzystują wskaźnik rentowności zapasów. W przedstawionym algorytmie został on pominięty.

Bardzo pomocnymi w procesie decyzyjnym zarządzania rentownością przedsiębiorstwa, obok wskaźników kapitałowych nazywanych często finansowymi, są wskaźniki handlowe ( sprzedaży).

Wskaźniki rentowności sprzedaży mogą być liczone jako rentowność brutto i netto, w zależności od kategorii zysku przyjmowanego do obliczeń.

Wskaźnik rentowności brutto może być obliczany jako:

• iloraz nadwyżki finansowej brutto i sprzedaży netto,
• iloraz zysku przed opłatą odsetek i opodatkowaniem i sprzedaży netto,
• iloraz relacja zysku przed opodatkowaniem i sprzedaży netto.

Dwa pierwsze sposoby wykorzystywane są do obliczania rentowności sprzedaży brutto w krajach wysoko rozwiniętych. W polskim rachunku wyników zysk brutto stanowi zysk przed jego opodatkowaniem, i obliczany jest jako różnica między przychodami ze sprzedaży a kosztami uzyskania przychodów, skorygowane o straty i zyski nadzwyczajne.

Rentowność sprzedaży brutto stanowi wówczas iloraz zysku przed opodatkowaniem i sprzedaży netto. Wielkość tego wskaźnika jest niezależna od stopy opodatkowania zysku. Odzwierciedla natomiast politykę cen przedsiębiorstwa oraz zysk jaki generuje ono poprzez określoną wielkość sprzedaży. Poziom wskaźnika rentowności sprzedaży jest zdeterminowany strukturą zysku generowanego w poszczególnych rodzajach działalności przedsiębiorstwa.

Bardzo praktycznym wskaźnikiem jest również wskaźnik rentowności sprzedaży netto, obliczany jako iloraz zysku przed opodatkowaniem i przychodów netto ze sprzedaży wyrobów i usług. Zyski z pozostałej działalności mogą mieć charakter jednorazowy, będą więc zakłócać proces porównywalności wskaźników w czasie.

Wskaźnik rentowności sprzedaży netto – informuje o udziale zysku netto ( po opodatkowaniu) w wartości sprzedaży , czyli jaką marżę zysku przynosi dana wartość sprzedaży. Im wyższy jest ten wskaźnik, tym większa wartość sprzedaży musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku.

Większa wartość wskaźnika oznacza zatem korzystniejszą kondycję finansową firmy. Podniesienie rentowności netto oznacza wzrost efektywności sprzedaży, gdyż każda złotówka sprzedaży generuje nowy zysk. Praktyka wskazuje, ze niższa marża jest potrzebna przy wytwarzaniu wyrobów charakteryzujących się krótkim cyklem produkcyjnym i możliwością szybkiej ich sprzedaży. Natomiast wyższa marża zyskowności jest niezbędna w sytuacji dłuższego cyklu produkcyjnego i długiego czasu sprzedaży.

Kolejnym istotnym wskaźnikiem wykorzystywanym do oceny rentowności przedsiębiorstwa, a w rezultacie jego stabilności dochodowej jest wskaźnik rentowności majątku. Obliczamy go dzieląc zysk netto prze zwartość majątku ( aktywów ogółem).

Wskaźnik rentowności ekonomicznej (majątku) informuje decydentów o wielkości zysku przypadającego na jednostkę wartości zaangażowanego w przedsiębiorstwie majątku. Wskaźnik ten wyznacza ogólną zdolność aktywów przedsiębiorstwa do generowania zysku, czyli pokazuje, jak efektywnie decydenci przedsiębiorstwa zarządzają swoimi aktywami. Im wartość tego wskaźnika jest wyższa, tym korzystniejsza jest sytuacja dochodowa przedsiębiorstwa.

Wskaźnik rentowności aktywów jest ogólnym miernikiem podnoszenia efektywności gospodarowania w przedsiębiorstwie i może być określany również jako iloczyn wskaźnika rentowności sprzedaży netto i wskaźnika rotacji aktywów. Z powyższego można wnioskować, że taka sama rentowność aktywów(majątku) może być wynikiem zupełnie różnej polityki sprzedaży wyrobów i usług, np. polityki ilości( niskich cen), charakteryzującej się niską zyskownością jednostkową, ale odpowiednio wyższą wielkością sprzedaży, lub polityki jakości ( wysokich cen), charakteryzującej się wysoką zyskownością i niską rotacją aktywów.

Wspomaganie procesów decyzyjnych w obszarze efektywnego zarządzania rentownością przedsiębiorstwa zapewniają w ramach testu szybkiego i testu szczegółowego – moduł D3. Zestawienie formuł obliczania wyżej wymienionych wskaźników zawiera tabela nr 7.

WSKAŹNIKI DO ANALIZY RENTOWNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA

Tabela nr 7

Rachunki płynności do celów oceny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa mogą dotyczyć długiego okresu czasowego jak i okresów krótszych. Do bieżącej oceny płynności finansowej przedsiębiorstwa wykorzystuje się podstawowe sprawozdania finansowe- bilans i rachunki wyników.

Proces decyzyjny dotyczący płynności finansowej przedsiębiorstwa sprawdza się głównie do odpowiedzi na następujące pytania:

Jakimi strukturami pieniężnymi dysponuje przedsiębiorstwo oraz co, kto, jak i kiedy powinien czynić aby przedsiębiorstwu zapewnić płynność finansową,

Jak przy tej płynności finansowej przedsiębiorstwo jest w stanie racjonalnie gospodarować i zapewnić sobie największą zyskowność.

Szukając odpowiedzi na te pytania decydenci finansowi powinni korzystać z wyników analizy strumieni pieniężnych pokazując źródła pochodzenia środków pieniężnych oraz kierunki racjonalnego ich rozdysponowywania w danym ( sprawozdawczym) okresie.

Do oceny natomiast zdatności przedsiębiorstwa do wywiązywania się z bieżących zobowiązań decydenci finansowi powinni korzystać z wskaźników płynności finansowej przedsiębiorstwa.

Do najczęściej stosowanych w praktyce można zaliczyć następujące:

1. Wskaźnik płynności kasowej
2. Wskaźnik kwaśny
3. Wskaźnik bieżącej płynność
4. Wskaźnik zadłużenia

Wskaźnik płynności kasowej jak sama nazwa wskazuje mówi nam o tym w jakim procencie możemy wypłacić zobowiązania przy pomocy środków pieniężnych znajdujących się w kasie lub znajdujących się środków natychmiast dostępnych w banku. Obliczany jest jako wskaźnik pokrycia krótkoterminowych zobowiązań środkami pieniężnymi.

Wskaźnik szybki powinien służyć decydentom do oceny w jakim zakresie krótko terminowy kapitał obcy ma pokrycie aktywami bieżącymi zmniejszonymi o zapasy i rozliczenia między okresowe czynne, a wiec środkami pieniężnymi i należnościami. Odpowiada ponadto na pytanie jak duża jest gotowość przedsiębiorstwa do regulowania zobowiązań. W praktyce obowiązuje zasada, że jeżeli wskaźnik ten jest wyższy niż 100, to płynność jest wystarczająca. Natomiast jeżeli wskaźnik ten osiąga poziom poniżej 100 oznacza to zbyt małą płynność finansową przedsiębiorstwa potrzebne są decyzje zaradcze.

Sposób obliczania wyżej wymienionych wskaźników zawiera tabela nr 6.

WSKAŹNIKI DO ANALIZY STANU PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTWA

Tabela nr 6