Pisanie analiz finansowych, analiz ekonomicznych - prace z analizami

Sprawozdanie z przepływów środków pieniężnych pozostaje w ścisłym związku z bilansem i rachunkiem wyników opracowywanych przez MEDCOM S.A. Jest sporządzany częściowo na podstawie danych w nich zawartych, częściowo w oparciu o dodatkowe informacje z ewidencji księgowej.

Celem sprawozdania z przepływu środków pieniężnych jest wskazanie przyczyn zmian sytuacji finansowej MEDCOM S.A., czego nie podaje bilans ani rachunek wyników. Jest ono użyteczne zwłaszcza dla potrzeb wewnętrznych spółki jako czynnik wspomagający zarządzanie, planowanie i kontrolę. Jego analiza daje pogląd na rezultaty prowadzonej polityki finansowej, ułatwia sporządzanie planów finansowych w dostosowaniu do założeń strategii rozwojowej spółki, a także pozwala na późniejszą kontrolę ich realizacji. Dla użytkowników zewnętrznych nawet uproszczona forma sprawozdania umożliwia ocenę kwot, terminowości, niepewności przyszłych wpływów gotówkowych, a więc ocenę możliwości zdobycia przez spółkę wystarczających zasobów gotówkowych na pokrycie jej zobowiązań, na inwestycje oraz wypłaty dywidend.

Ustawa o rachunkowości określa nowy wzór sprawozdania z przepływów środków pieniężnych (formularz nr 3A). Zgodnie z tym wzorem przepływy kwalifikowane są według trzech rodzajów działalności:

przepływy z działalności operacyjnej – obejmują one głównie transakcje gotówkowe, brane pod uwagę przy ustalaniu zysku ze sprzedaży oraz zmiany w bieżących aktywach i pasywach;

przepływy z działalności inwestycyjnej – w ich skład wchodzą zwłaszcza wpływy i płatności związane z nabywaniem i sprzedażą składników majątku trwałego, udzielaniem pożyczek, otrzymywaniem dywidend i odsetek;

przepływy z działalności finansowej – obejmują przede wszystkim wpływy i wydatki związane z powiększaniem kapitału własnego i płatnością dywidend na rzecz właścicieli oraz zaciąganiem kredytów i pożyczek oraz ich obsługą.

Grupowanie przepływów według działalności operacyjnej, inwestycyjnej i finansowej umożliwia charakterystykę realizacji i struktury wewnątrz poszczególnych rodzajów działalności oraz między nimi, a także pozwala na ocenę ich powiązań z wynikiem finansowym netto. Na tej podstawie inwestorzy i wierzyciele mogą dokładniej oceniać płynność finansową i wypłacalność MEDCOM S.A.

Sprawozdanie z przepływów środków pieniężnych przedstawia obraz strumieni gotówkowych poprzez wskazanie źródeł pochodzenia zasobów gotówkowych (wpływy gotówkowe) oraz ich wykorzystanie (wydatki gotówkowe). Różnica między wpływami i wydatkami stanowi zmianę stanu gotówki, która dodana do gotówki początkowej daje gotówkę na koniec okresu sprawozdawczego spółki.

Centralne miejsce w rachunku wyników zajmuje zestawienie nadwyżek finansowych netto (środki pieniężne netto) rozumiane jako różnica między wpływami i wydatkami. Nadwyżka finansowa netto powszechnie określana jest mianem cash flow.

Biorąc pod uwagę różnego rodzaju korekty wyniku finansowego na poziomie operacyjnym, a także potrzebę uwzględniania wpływu na wynik finansowy rezultatów działalności inwestycyjnej uzasadniony jest wielostopniowy rachunek cash flow, a nie jako suma zysku netto i amortyzacji. Taka konstrukcja cash flow ma charakter bardziej uniwersalny może objąć całokształt zdarzeń tworzących komponenty strumieni płatniczych czy finansowych.

Cash flow może spełniać również funkcję miernika sterującego przy podejmowaniu decyzji finansowych w MEDCOM S.A. dostarczając informacji o kształtowaniu się strumieni płatniczych i finansowych spółki. Cahs flow uznawany jest za jeden z podstawowych mierników równowagi finansowej w spółce. Dodatnia nadwyżka finansowa netto sprzyja niewątpliwie umacnianiu równowagi finansowej z kolei ujemna wskazuje na groźbę destabilizacji finansowej. Określenie i analiza cash flow pozwalają na pełniejszą charakterystykę sytuacji finansowej i gospodarczej działalności spółki, co ma szczególne znaczenie zwłaszcza przy ocenie jej zdolności płatniczej. Posługiwanie się cash flow umożliwia wyeksponowanie tych aspektów, które są niemożliwe do uchwycenia na podstawie bilansu i rachunku wyników.

Istotne jest określenie nadwyżki finansowej odnoszącej się do działalności operacyjnej, przy założeniu, że punktem wyjścia jest wynik finansowy netto. Przy liczeniu wyniku netto trzeba odejść od zasady memoriałowej (tzn. rejestracji dochodów i kosztów w chwili dokumentowania transakcji i przejść do zasady kasowej (tzn. uwzględnia gotówkowych wpływów i wydatków w danym okresie). Ponadto niektóre wydatki i wpływy nie generują gotówki ani nie wymagają jej wydatkowania. Wreszcie wykluczyć należy transakcje związane z działalnością inwestycyjną lub finansową.

W dalszej kolejności wyraźnie należy rozgraniczyć przepływy odnosząc się do działalności inwestycyjnej oraz finansowej tak aby nie były klasyfikowane zgodnie z naturą odmiennych transakcji. W MEDCOM S.A. rachunek przepływów jest sporządzany metodą pośrednią. Punktem wyjścia jest zysk i strat netto, a więc ostateczny wynik rachunku zysku i strat, który jest stopniowo korygowany w celu ustalenia kwot nadwyżek finansowych netto (są stosowane inne ujęcia przepływów np. opartej na metodzie bezpośredniej). W tym przypadku zestawia się oddzielnie źródła środków pieniężnych i oddzielnie wykorzystanie środków pieniężnych – każdorazowo w podziale na poszczególne rodzaje działalności. Nadwyżkę pieniężną w tej metodzie określa się w końcowej części sprawozdania jako różnicę między sumą źródeł gotówki i suma wykorzystania gotówki.

W praktyce znaczne największym powodzeniem cieszy się metoda pośrednia (w tym również w MEDCOM S.A.) Ma ona następujące zalety:

w jednym dokumencie zawiera informacje o istniejących zmianach w bilansie oraz o czynnikach kształtujących wynik finansowy;

pozwala na identyfikację wpływów i wydatków pieniężnych z punktu widzenia przedmiotowego (rzeczowego).

Słabą jednak stroną metody pośredniej jest jej złożoność i mała czytelność dla osób „niewtajemniczonych”.

Ze względu na skomplikowanie rachunku przepływów stosuje się kilka wzorów różniących się stopniem szczególności i dokładności.

W najbardziej uproszczonym ujęciu przepływ pieniężny jest identyfikowany z sumą wyniku finansowego i amortyzacji. W takim ujęciu w MEDCOM S.A. jest on stosowany w rachunku opłacalności projektów inwestycyjnych. W związku z tym, że wszystkie dane w tym rachunku mają charakter prognostyczny i dotyczą dłuższego okresu czasu, upraszczanie zestawień danych do prognozy przepływów pieniężnych jest możliwe do zaakceptowania. (formularz nr 3B). Zastosowanie skomplikowanej metody dokładnego prognozowania wszystkich elementów wpływających na przepływ pieniężny netto jest w tym przypadku absolutnie niepotrzebne.

W bardziej rozwiniętym ujęciu przepływ pieniężny netto definiowany jest jako suma wyniku finansowego, przyszłych rezerw tworzonych z zysku oraz innych kosztów pieniężnych nie będących wydatkami. Takie ujęcie też jeszcze nie jest kompletne, ponieważ nie uwzględnia korekt dotyczących przychodów nie pieniężnych (nie będących wpływami).

W standardowym ujęciu pełną formułę rachunku przepływów pieniężnych przedstawia następujący układ:

przepływy pieniężne netto z działalności operacyjnej;

przepływy pieniężne netto z działalności inwestycyjnej

przepływy pieniężne netto z działalności finansowej

zmiana stanu środków pieniężnych w roku obrotowym (poz. 1+ poz. 2 + poz. 3);

Środki pieniężne na początku roku obrotowego;

Środki pieniężne na koniec roku obrotowego (poz. 5 + poz. 6).

Uproszczony schemat rachunku przepływów pieniężnych prezentuje formularz 3C

Formularz nr 3C

UPROSZCZONY WZÓR RACHUNKU PRZEPŁYWÓW

R – rachunek wyników

B – bilans

U – informacje uzupełniające

Rachunek przepływów pieniężnych według powyższego schematu jest łatwy do sporządzenia i czytelny dla odbiorców. Nie pozwala on jednak na precyzyjne odróżnienie przepływów w trzech rodzajach działalności. W takiej formie może być jednak prowadzonych w małych firmach.

W MEDCOM S.A. zgodnie z ustawą o rachunkowości z 1994 r. rachunek przepływów prowadzony jest rozwinięty wzór rachunku przepływów pieniężnych – formularz nr 3A.

Bilans pomimo dużej wartości poznawczej w ocenie majątku spółki i źródeł jego finansowania zawiera wyłącznie wielkości zasobowe (stany na określony moment czasowy). Rezultat dokonań spółki w okresie sprawozdawczym ujmowany jest tylko w jednej pozycji bilansu jako wynik finansowy netto. Stąd też ocena wyniku finansowego wymaga uzupełnienia o wielkości strumieniowe, które są przedstawione w drugim podstawowym dokumencie finansowym spółki – w rachunku zysków i strat (rachunku wyników). (Formularz nr 2A, 2B)

W rachunku wyników są zestawione:

rodzaje przychodów uzyskiwanych przez spółkę według źródeł ich powstawania;

wydatki składające się na koszty uzyskania przychodów;

straty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej;

obciążenia podatkowe.

W wyniku otrzymujemy zysk netto, który odnotowany jest w bilansie.

W rachunku wyników eksponowany jest fakt oddzielenia działalności gospodarczej, która stanowi podstawę funkcjonowania spółki od sytuacji nadzwyczajnych, wyjątkowych często nie zależnych od spółki. (Schemat nr 7)

Z kolei w ramach działalności gospodarczej następuje rozgraniczenie działalności operacyjnej od działalności finansowej.

U podstaw tego rozgraniczenia tkwi różnorodność form powiązań spółki z rynkiem. Za pośrednictwem działalności operacyjnej przedsiębiorstwo powiązane jest z rynkiem dóbr materialnych i czynników produkcji. Z kolei działalność finansowa wiąże spółkę z rynkiem finansowym. Działalność operacyjna realizuje przede wszystkim zadania gospodarcze, a więc działania usługowo – handlowe. Jej rezultatem jest sprzedaż odczynników, aparatów oraz usług diagnostycznych i serwisowych. Tak rozumiana działalność ma charakter ciągły i określana jest mianem podstawowej działalności operacyjnej, w odróżnieniu od pozostałej działalności operacyjnej, do której zaliczane są działania okazjonalne np. sprzedaż składników majątku trwałego.

Realizacja działalności operacyjnej łączy się z ponoszeniem kosztów (koszty sprzedaży, energia, wynagrodzenia, amortyzacja).

Schemat nr 7Schemat nr 7SZEREGOWA MODELOWA FORMA RACHUNKU WYNIKÓW.

WARIANT PORÓWNAWCZY WARIANT KALKULACYJNY

PRZYCHODY ZE SPRZEDAŻYPRZYCHODY ZE SPRZEDAŻYPRZYCHODY ZE SPRZEDAŻY TOWARÓW I PRODUKTÓWPRZYCHODY ZE SPRZEDAŻY TOWARÓW I PRODUKTÓW

KOSZTY SPRZEDAŻY TOWARÓW I PRODUKTÓWKOSZTY SPRZEDAŻY TOWARÓW I PRODUKTÓW

KOSZTY DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ(UKŁAD RODZAJOWY)KOSZTY DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ(UKŁAD RODZAJOWY)WYNIK BRUTTO NA SPRZEDAŻYWYNIK BRUTTO NA SPRZEDAŻY

Działalność podstawowaDziałalność podstawowa =

TECHNICZNE KOSZTY WYTWORZENIATECHNICZNE KOSZTY WYTWORZENIA

KOSZTY OGÓLNEGO ZARZĄDUKOSZTY OGÓLNEGO ZARZĄDU

KOSZTY SPRZEDAŻYKOSZTY SPRZEDAŻY

WYNIK ZE SPRZEDAŻYWYNIK ZE SPRZEDAŻY

=

DziałalnośćoperacyjnaDziałalnośćoperacyjna + +POZOSTAŁE PRZYCHODY OPERACYJNEPOZOSTAŁE PRZYCHODY OPERACYJNE

POZOSTAWE KOSZTY OPERACYJNEPOZOSTAWE KOSZTY OPERACYJNE

DziałalnośćgospodarczaDziałalnośćgospodarcza = =WYNIK NA DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJWYNIK NA DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ

+ +PRZYCHODY FINANSOWEPRZYCHODY FINANSOWE

Działalność finansowaDziałalność finansowaKOSZTY FINANSOWEKOSZTY FINANSOWE

==

WYNIK NA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJWYNIK NA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

++ZYSKI NADZWYCZAJNEZYSKI NADZWYCZAJNE

STRATY NADZWYCZAJNESTRATY NADZWYCZAJNE

= =

Działalność nadzwyczajnaDziałalność nadzwyczajnaWYNIK FINANSOWY BRUTTOWYNIK FINANSOWY BRUTTO

OBOWIĄZKOWE OBCIĄŻENIA WYNIKU FINANSOWEGOOBOWIĄZKOWE OBCIĄŻENIA WYNIKU FINANSOWEGO

==WYNIK FINANSOWY NETTOWYNIK FINANSOWY NETTO

KAPITAŁY WŁASNEKAPITAŁY WŁASNEDYWIDENDYDYWIDENDY

Źródło: M. Wypych, Finanse przedsiębiorstwa, Uzupełniono rysunek. 4.2, str. 167.

Formularz nr 2A

RACHUNEK WYNIKÓW MEDCOM S.A.

WARIANT PORÓWNAWCZY (WERSJA – 2)

Źródło: opracowanie własne

Formularz nr. 2B

RACHUNEK WYNKÓW MEDCOM S.A.

WARIANT KALKULACYJNY (WERSJA – 2)

Źródło: opracowanie własne

Działania finansowe dla potrzeb rachunku wyników ujmowane są nieco odmiennie niż w ogólnie pojmowanej działalności finansowej. Przypisuje się im nie tylko koszty związane z pozyskaniem kapitału (odsetki od kredytów i obligacji, dywidendy) ale również przychody z tytułu posiadania udziałów, akcji, papierów wartościowych, udzielania pożyczek, które w rzeczywistości kojarzone powinny być z działalnością inwestycyjną. Działania inwestycyjne dotyczą nie tylko rzeczowych składników majątku trwałego, ale praktycznie całego majątku trwałego. Oznacza to, że działalność inwestycyjna w rachunku zysków i strat bezpośrednio nie znajduje odzwierciedlenia.

Obok zysków i strat nadzwyczajnych, które wprawdzie nie zawsze zależą od spółki, ale mają wpływ na wynik finansowy w rachunku zysków i strat wykazuje się także obciążenia podatkowe, a więc świadczenia przez MEDCOM S.A. na rzecz podmiotów prawa publicznego.

W niektórych przypadkach występują ponadto inne niż podatki obligatoryjne obciążenia wyniku finansowego np. koszty (straty) nie uznane dla celów podatkowych.

W rezultacie w konstrukcji rachunku wyników wyróżnić można trzy podstawowe poziomy:

operacyjny,

finansowy,

nadzwyczajny.

Suma dwóch pierwszych stanowi rezultat działalności gospodarczej.

Punktem wyjścia rachunku wyników są przychody ze sprzedaży praktycznie przychody netto ze sprzedaży, a więc nie uwzględniające podatków od wartości dodanej, akcyzowego czy zryczałtowanego.

Rachunek wyników spółki wskazuje zatem w jakim stopniu wynik finansowy zależy od działalności operacyjnej, od przychodów i kosztów finansowych, sytuacji nadzwyczajnych oraz od podatków dochodowych.

W początkowych latach funkcjonowania spółki korzystano ze wzorów obligatoryjnych rachunku wyników w wersji kalkulacyjnej, a od 1999 roku zaczęto korzystać z wersji porównawczej. Obie te wersje rachunku wyników zawierają formularze 2A i 2B.

Różnica między wariantem porównawczym i kalkulacyjnym tkwi w odmiennym sposobie rozliczenia kosztów podstawowych działalności operacyjnej.

Rachunek porównawczy traktuje koszty działalności operacyjnej jako jedną zbiorczą pozycję, w której wyodrębnia się poszczególne rodzaje kosztów w układzie rodzajowym np. wartość sprzedanych towarów, materiałów, surowców, energii, usług obcych, amortyzacji, wynagrodzeń itp.

Z kolei w rachunku kalkulacyjnym koszty związane z podstawową działalnością operacyjną podlegają rozdzieleniu na koszty sprzedanych towarów i produktów w tym tzw. techniczny koszt wytworzenia (w którym zachowany jest układ rodzajowy) koszty sprzedaży i koszty ogólnego zarządu.

W praktyce rachunek wyników spółki uzupełniany jest o dane dotyczące podziału zysku netto.

Do pełnej kompleksowej diagnozy stanu i rozwoju spółki nie wystarczają jednak informacje zawarte w bilansie i rachunku wyników. Sprawozdania te nie uwzględniają bowiem wszystkich składników finansowych spółki. Obrazują jedynie wyrażone w formie pieniężnej ostateczne rezultaty różnorodnych działań podejmowanych w okresie sprawozdawczym.

Rozgraniczenie strumieni finansowych i odpowiadających im wyników według poszczególnych rodzajów działalności operacyjnej, finansowej i inwestycyjnej jest możliwe do zrealizowania w oparciu o zestawienie przepływów środków pieniężnych.

Bilans spółki stanowi podstawowe sprawozdanie finansowe spółki, prezentuje sytuację na określony moment – jest zatem sprawozdaniem statycznym. Zawiera informacje o poszczególnych składnikach majątku spółki oraz źródłach jego finansowania, czyli zobowiązaniach finansowych spółki w stosunku do jego właścicieli (udziałowców, akcjonariuszy, państwa) kredytodawców i pożyczkodawców (banków, posiadaczy obligacji i wierzycieli takich jak dostawcy, ZUS, Skarb Państwa. Dane zestawiane w bilansie są informacjami zagregowanymi i odzwierciedlają rezultaty wszystkich decyzji inwestycyjnych, operacyjnych i finansowych oraz zdarzeń gospodarczych, jakie miały miejsce do mementu, które przyjmuje się na koniec danego okresu sprawozdawczego (obrachunkowego) tym dniem jest zazwyczaj 31 grudnia.

W niektórych sytuacjach bilans w spółce sporządzany jest wciągu roku obrachunkowego na żądanie zarządu lub komisji rewizyjnej. Są nawet sytuacje w celach diagnostycznych, że bilans sporządza się kwartalnie lub na koniec miesiąca, na użytek użytkowników wewnętrznych i zewnętrznych.

Bilans jest nie tylko sprawozdaniem finansowym ale również dokumentem księgowym sporządzanym na koniec roku obrachunkowego. Bilans jako dokument sprawozdawczy jest elementem składowym raportu rocznego informującym o stanie majątkowym i finansowym spółki. Podlega badaniu przez biegłego rewidenta i udostępnieniu użytkownikom zewnętrznym. Powinien zatem wynikać z ewidencji księgowej, prowadzonej zgodnie z obowiązującym w kraju stanem prawnym i uwzględniać obowiązujące zasady wyceny składników majątkowych i źródeł ich pochodzenia. Obowiązek badania przez biegłych rewidentów nie dotyczy bilansów śródrocznych (kwartalnych i miesięcznych) i informacji pochodzących z tych bilansów. Pozycje opisujące majątek i źródła jego finansowania są łączone w grupy o zbliżonej treści ekonomicznej i finansowej i ujęte w określoną logiczną kolejność. Ogół składników majątkowych spółki wyrażanych w ujęciu wartościowym określany jest aktywami.

AKTYWA

Aktywa (Formularz nr 1A) są to środki postawione do dyspozycji spółki wykorzystywane przy realizacji operacji gospodarczych związanych z jego działalnością. Aktywa umieszczane są po lewej stronie bilansu. Poszczególne elementy majątku spółki uszeregowane są według stopnia ich płynności tzn. możliwości zmiany na środki pieniężne.

W pierwszej kolejności wykazywane są więc te aktywa, których szybka zmiana na środki pieniężne jest trudna – z tego też względu określane są mianem majątku trwałego (aktywa trwałe). W obrębie majątku trwałego kolejno wykazywane są wartości niematerialne i prawne składniki rzeczowe majątku oraz finansowe składniki majątku trwałego.

Aktywa spółki o relatywnie dużej płynności – w terminologii zachodniej określa się mianem aktywów bieżących co w warunkach polskich odpowiada określeniu majątku obrotowego. W obrębie majątku obrotowego kolejno wykazywane są zapasy, należności i roszczenia, krótkoterminowe papiery wartościowe, środki pieniężne.

Jako ostatnie w aktywach wymienia się rozliczenia międzyokresowe czynne, które według obowiązującej ustawy stanowią odrębną pozycję aktywów.

Źródła finansowania majątku określane są mianem pasywów.

Formularz nr 1AFormularz nr 1ABILANS SPÓŁKI MEDCOM S.A. SPORZĄDZONY NA DZIEŃ 31 GRUDNIA.

Źródło: opracowanie własne

PASYWA

Pasywa (Formularz nr 1B) odpowiadają na pytanie w jaki sposób (na dany dzień) spółka finansuje swoje aktywa. Czy ze środków własnych czy kapitałami obcymi. Pasywa obejmują zatem kapitały (f) własne oraz zobowiązania spółki. Poszczególne pozycje pasywów w bilansie uszeregowane są według zasady rosnącego stopnia pilności ich zwrotu.

W pierwszej kolejności podaje się kapitały własne obejmują one kapitał (F) podstawowy, należne lecz nie wniesione wkłady na poczet kapitału podstawowego, kapitał F) zapasowy, kapitał (F) rezerwowy, nie podzielony wynik z lat ubiegłych, wynik finansowy netto roku obrotowego.

Należne lecz nie wniesione wkłady na poczet kapitału podstawowego występują gdy przy emisji akcji gotówkowych ograniczono się do częściowego zainkasowania kwot subskrybowanych przez akcjonariuszy. Rozwiązanie takie jest zgodne z kodeksem handlowym, który dopuszcza możliwość prawnej wpłaty wysokości 25% nominalnej wartości zakupionych akcji, a pozostałej części w terminach określonych w statucie. Kapitał własny spółki zwłaszcza kapitał podstawowy stanowi najbardziej stabilne źródło finansowania, spełniając równocześnie funkcję gwarancyjną roszczeń wobec wierzycieli.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości jako ostatnia pozycja w kapitałach wykazywany jest wynik finansowy netto roku obrotowego (strata – zysk).

Szczególne miejsce spółka nadaje grupie pasywów – rezerwy. W bilansie wyszczególnione są po kapitale własnym. Pisząc o rezerwach mamy na względzie odpisy tworzone w związku z podatkiem dochodowym od osób prawnych lub osób fizycznych, z należności od dłużników, ze stratami związanymi z realizacją przedsięwzięć gospodarczych itp. Tworzenie rezerw związane jest z możliwością występowania określonych okoliczności, stanowią więc one formę zabezpieczenia się przed ryzykiem, które towarzyszy prowadzonej działalności gospodarczej. Są one wkładane w ciężar kosztów podstawowych kosztów operacyjnych, pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów operacji finansowych w zależności od charakteru rezerwy i okoliczności, których dotyczy ich wykorzystanie. Rezerwy wyodrębnione są od kapitału własnego, nie stanowią jednocześnie zobowiązań.

Formularz nr 1BFormularz nr 1BPASYWA

Źródło: opracowanie własne

W dalszej kolejności w pasywach bilansu wykazuje spółka zobowiązania długoterminowe. Obejmują one długoterminowe pożyczki, kredyty, obligacje i inne papiery wartościowe emitowane przez spółkę. Ponieważ termin ich płatności wykracza poza okres objęty bilansem (jest dłuższy niż 1 rok) zobowiązania długoterminowe można uznać również jako stabilne źródło finansowania. Łącznie z kapitałem własnym stanowią one kapitał stały spółki, który powinien zapewnić pokrycie przynajmniej wykazujących najniższą płynność składników aktywów, jakimi są elementy majątku trwałego.

Następna grupa pasywów obejmuje zobowiązania krótkoterminowe, a więc płatności o terminie nie przekraczającym jednego roku. obejmują one składniki: zobowiązania wobec kredytodawców i pożyczkodawców, a wiec kredyty i pożyczki krótkoterminowe i płatności przypadające na dany rok; zobowiązania bieżące – obejmujące zobowiązania handlowe (wobec dostawców), zobowiązania z tytułu płac, podatków, ceł, ubezpieczeń społecznych itp.

Również oddzielną podgrupę stanowią fundusze specjalne – przeznaczone do gromadzenia środków na cele świadczeń socjalnych oraz inne cele szczególne, określone w statucie spółki.

W ostatniej grupie pasywów wyszczególnione są rozliczenia międzyokresowe i przychody przyszłych okresów. Wykonywane są tu rozliczenia międzyokresowe bierne kosztów oraz różnorodne przychody dotyczące przyszłych okresów (wpłaty na poczet przyszłych świadczeń, rozliczenia fakturą VAT, dotacje, subwencje i dopłaty do inwestycji i prac rozwojowych, nadwyżki dodatnich różnic kursowych nad ujemnymi)

Dzięki logicznej kolejności grup, podgrup oraz poszczególnych składników w bilansie jesteśmy w zależności od spełnianych funkcji w działalności operacyjnej, ustalić stopień ich płynności, ocenić skalę ryzyka finansowego, towarzyszącego funkcjonowaniu spółki. oraz efektywność wykorzystania kapitałów obcych i własnych.

W celu szybkiego wyrobienia sobie poglądu o sytuacji finansowej (pasywa) i majątkowej (aktywa) w spółce opracowuje się bilans analityczny (Formularz nr 1C) o dużym stopniu agregacji tak by poszczególnym pozycjom aktywów można było stosunkowo łatwo przyporządkować odpowiednie pozycje pasywów.

Formularz nr 1C nr 2Formularz nr 1C nr 2BILANS ANALITYCZNY SPÓŁKI AKCYJNEJ MEDCOM

Źródło: opracowanie własne.

Postępowanie takie jest uzasadnione ponieważ między strukturą aktywów i pasywów zachodzą określone relacje, których przestrzeganie jest bardzo istotne dla utrzymania równowagi ekonomicznej spółki. Oznacza to, że dla prawidłowego funkcjonowania spółki niezbędne jest zachowanie właściwych proporcji między majątkiem trwałym i kapitałami stałymi, a także między majątkiem obrotowym i zobowiązaniami krótkoterminowymi. Również struktura aktywów – wyrażająca sposób zaangażowania kapitałów jak i struktura pasywów – odzwierciedlającą źródła finansowania majątku nie pozostają bez wpływu na ostateczny wynik finansowy spółki.

Bilans jednak nie wykazuje strumieni pieniężnych jakie towarzyszą prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej oraz operacjom na rynku kapitałowym. Ujmuje jedynie skutki tych procesów i towarzyszących im strumieni pieniężnych, widoczne w zmienionych wartościach aktywów i pasywów. Z tego też względu uzupełnienie bilansu spółki stanowi rachunek wyników (strat i zysków) oraz rachunek przepływów pieniężnych.

Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (Dz. U. Nr. 121 poz. 591) nakłada na podmioty gospodarcze, a takim jest również MEDCOM S.A. obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz sporządzania sprawozdań finansowych – bilansu, rachunku wyników i coraz częściej rachunku przepływów. Sprawozdanie finansowe powinno również zawierać niezbędne informacje dodatkowe o spółce. Wzory tych dokumentów zamieszczono w treści rozdziału.

Dokumenty te spółka sporządza na dzień 31 grudnia każdego roku swojej działalności. Po nabyciu uprawnień do występowania na giełdzie (1995r) oprócz rocznych sprawozdań finansowych spółka sporządza sprawozdania finansowe półroczne. Dokumenty sprawozdania finansowego są opracowane w języku polskim, w walucie polskiej i według wzorów zamieszczonych w wyżej wymienionej ustawie. Sprawozdanie finansowe, a dokładniej informacje w nim zawarte stanowią bazę informacyjną budowanego w pracy systemu diagnostycznego. (schemat nr 6)

Sprawozdania i dokumenty finansowe MEDCOM S.A. zostaną omówione w następującej kolejności:

raport dyrektora (prezesa) spółki.,

bilans,

rachunek wyników,

rachunek przepływów.

Raport jest suplementem do bilansu, rachunku wyników oraz rachunku przepływów. Zawiera w treści informacje ogólne – te które w / w dokumentach finansowych nie zostały ujęte a mają wpływ na wizerunek spółki i ocenę jego kondycji ekonomiczno – finansowej. Raport wraz z finansowymi dokumentami otrzymują akcjonariusze, osoby i instytucje, do których spółka zobligowana jest wysyłać w formie sprawozdania finansowego.

Raport winien obejmować następujące informacje:

status prawny, siedziba spółki;

rzetelny przegląd rozwoju spółki;

podstawową działalność spółki i wszelkie zmiany z nią związane;

wydarzenia jakie miały miejsce po opracowaniu podstawowych dokumentów sprawozdania finansowego – bilansu, rachunku wyników i rachunku przepływów;

prawdopodobny kierunek rozwoju spółki (inwestycje);

sugestie dotyczące badań i rozwoju;

znaczne zmiany w aktywach trwałych;

wkład spółki w działalność polityczną i charytatywną;

szczegóły dotyczące zakupów akcji;

zatrudnienie;

działalność w zakresie badań i rozwoju;

skład kierownictwa.

Układ raportu nie jest dokumentem sformułowanym i w zależności od potrzeb może być modyfikowany. Wymieniane punkty raportu stanowią jedynie ogólny kierunek jego opracowania.

Ponieważ większość informacji o MEDCOM S.A., które powinny być zawarte w treści raportu zostało omówione w punktach 2.1., 2.2., 2.3 niniejszego rozdziału. dodatkowy raport na potrzeby diagnostyki efektywności działalności gospodarczej spółki nie będzie sporządzany, ponieważ znalazłyby się w nim te same informacje.

Opisana w poprzednim podrozdziale spółka jako przedsiębiorstwo handlowo – usługowe – jego uwarunkowania powstania, władze, misja, struktura organizacyjno – funkcjonalna oraz styl zarządzania dają podstawę do funkcjonowania i prowadzenia działalności gospodarczej. Jednakże by działalność ta była efektywna tzn. koszty były mniejsze od przychodów spółka musi być odpowiednio kierowana. Szczególnie w obszarze: obiegu strumieni pieniężnych oraz w obszarze decyzji organizacyjnych i finansowych. Przedsiębiorstwo zaczyna ponosić koszty już w momencie jego zakładania. Stąd też jedna z podstawowych zasad racjonalnie prowadzonej przez nie działalności gospodarczej polega na nieustannym liczeniu i porównywaniu osiąganych przychodów i wydatków. Dlatego też w spółce opracowano system finansowy przedsiębiorstwa – częściowo skomputeryzowany, mający na celu na bieżąco prowadzić rachunkowość, która w obowiązujących sprawozdaniach finansowych (bilans, rachunek wyników, rachunek przepływów, dokumenty uzupełniające) daje obraz prowadzonej działalności gospodarczej spółki. Zorganizowany w firmie system finansowy jest pojęciem szerszym niż finanse przedsiębiorstwa. Obejmuje on wszystkie formy działalności gospodarczej w obrębie zjawisk pieniężnych. W szczególności uwzględnia działania takie jak:

działania związane z przygotowaniem różnego rodzaju operacji pieniężnych występujących w czasie organizacji i funkcjonowania laboratoriów diagnostyki medycznej oraz działalności handlowej;

działania związane z realizacją operacji pieniężnych z instytucjami oraz kontrahentami na rynku kapitałowym;

działania związane z ewidencją i bieżącą analizą przebiegu operacji pieniężnych w toku prowadzenia działalności gospodarczej;

działania związane z planowaniem i prognozowaniem działalności finansowej spółki.

System finansowy w MEDCOM S.A. możemy traktować jako zbiór zasad oraz form organizacyjnych regulujących mechanizmy finansowe i zabezpieczające sprawność przepływów pieniężnych. Obejmuje on nie tylko gospodarkę finansową całej działalności gospodarczej spółki ale również organizację rachunkowości i zasady bilansowania. Funkcjonujący w spółce system dostosowany jest do konkurencyjnych warunków rynkowych, w których działa spółka.

Uwzględnia on:

zróżnicowanie źródeł pozyskiwania kapitału,

formę organizacyjno – prawną i własnościową spółki,

wielkość spółki,

rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej (usługi medyczne, handel odczynnikami i aparatami medycznymi),

unormowania prawne dotyczące ewidencji,

opodatkowanie, rachunkowość oraz sprawozdawczość finansowa spółki,

przyjętą strategia rozwoju spółki,

misję i cele działalności spółki.

Różnorodność wymienionych wyżej procesów, a także fakt iż finanse są pomostem łączącym całą działalność gospodarczą spółki, wymuszają potrzebę efektywnego zarządzania finansami spółki. Ocena jakości tego zarządzania to jeden z syndromów (obszarów) diagnostycznych, który powinien być w spółce przedmiotem szerszej diagnozy metodami analizy ekonomicznej.

Zarządzanie finansami spółki jest procesem decyzyjnym podporządkowanym realizacji celu głównego wyrażonego w misji spółki i opierającego się na właściwym doborze dwóch elementów:

instrumentów analizy, zarządzania, badania działalności gospodarczej spółki

kryteriów i reguł do sterowania przebiegiem procesów i zjawisk związanych z gromadzeniem i wydatkowaniem zasobów pieniężnych pozostawionych do dyspozycji spółki.

Dobrze funkcjonujący system finansowy w spółce jest gwarancją i warunkiem jej sukcesu ekonomicznego.

W celu dokładniejszego sprecyzowania obiegu strumieni pieniężnych w spółce omówiony zostanie on nieco dokładniej – schemat nr 4. Już rozpoczęcie działalności gospodarczej spółki wymaga pozyskania kapitałów. Są to środki postawione do dyspozycji przez założycieli spółki – zwane kapitałami własnymi oraz środki udostępnione spółce na określony czas w formie pożyczek i kredytów, za których wykorzystanie spółka zobowiązana jest wypłacać ich właścicielom wynagrodzenie w formie odsetek. Są to kapitały obce. W zależności od przeznaczenia i czasu okresu udostępnienia kapitały obce mogą mieć charakter długookresowy i krótkookresowy co ma swoje odzwierciedlenie w koszcie ich pozyskania. Pożyczki i kredyty długoterminowe jako uzupełnienie kapitałów własnych łącznie zapewniają spółce kapitał stały, który wykorzystywany może być na zakup trwałych składników majątkowych. W toku podjętej działalności inwestycyjnej spółka w pierwszej kolejności zainwestowała kapitał stały w środki pracy (wynajem i kupno budynków, wyposażenie laboratoriów w aparaty diagnostyczne, zakup odczynników itp.), a więc w środki trwałe stanowiące trzon majątku trwałego spółki.

W dalszej kolejności spółka nabyła składniki majątkowe bezpośrednio zużywane w procesie funkcjonowania laboratoriów oraz działalności handlowej (zapasy odczynników, aparatów medycznych, środki pieniężne w kasie i na kontach bankowych itp.) – tzw. składniki majątku obrotowego –

Schemat nr 4Schemat nr 4OBIEG STRUMIENI PIENIĘŻNYCH W MEDCOM S.A³.

KAPITAŁYKAPITAŁYZYSK ZATRZYMANYZYSK ZATRZYMANYZYSK NETTOZYSK NETTOWYPŁYWY FINANSOWEWYPŁYWY FINANSOWEWPŁYWY FINANSOWEWPŁYWY FINANSOWEDZIAŁALNOŚĆ FINANSOWADZIAŁALNOŚĆ FINANSOWAINWESTYCJE ROZWOJOWEINWESTYCJE ROZWOJOWEINWESTYCJE FINANSOWEINWESTYCJE FINANSOWEDZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNADZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA

OBCEDŁUGOTERMINOWEKRÓTKOTERMINOWEOBCEDŁUGOTERMINOWEKRÓTKOTERMINOWEWŁASNEWŁASNE

MAJĄTEKMAJĄTEKSTAŁE CZYNNIKI DZIAŁALNOSCI GOSPODARCZEJ SPÓŁKIPRZEDMIOTY PRACYŚRODKI PRACYSIŁA ROBOCZASTAŁE CZYNNIKI DZIAŁALNOSCI GOSPODARCZEJ SPÓŁKIPRZEDMIOTY PRACYŚRODKI PRACYSIŁA ROBOCZA

TRWAŁYTRWAŁYOBROTOWYOBROTOWY

DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNADZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA

ZOBOWIĄZANIA; WYDATKI; NAKŁADY; KOSZTY DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJZOBOWIĄZANIA; WYDATKI; NAKŁADY; KOSZTY DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJUSŁUGI, HANDEL, PRODUKTY, TOWARY, NALEŻNOŚCI, PRZYCHODY ZE SPRZEDAZYUSŁUGI, HANDEL, PRODUKTY, TOWARY, NALEŻNOŚCI, PRZYCHODY ZE SPRZEDAZY

PODATEK OD PRZYCHODU ZE SPRZEDAŻYPODATEK OD PRZYCHODU ZE SPRZEDAŻYWYNIK OPERACYJNYWYNIK OPERACYJNY

PODATEK OCHODOWYPODATEK OCHODOWY

ZYSK – PODSTAWA OPODATKOWANIAZYSK – PODSTAWA OPODATKOWANIA

DYWIDENDYDYWIDENDY

najczęściej zużywane w jednym cyklu działalności gospodarczej lecz nie dłuższym jak jeden rok.

Do uruchomienia funkcjonowania spółki potrzebne były również inne czynniki produkcji takie jak: siła robocza, energia i infrastruktura techniczna. Ich organizowanie wymagało niemal bieżącego angażowania środków pieniężnych. Do finansowania tego rodzaju czynników obok środków własnych spółka zaciągnęła krótkoterminowe pożyczki i kredyty, a także różnego rodzaju zobowiązania bieżące. Te ostatnie były opłacane terminowo i nie wymagały spłacania odsetek.

Realizacja działalności gospodarczej spółki odbywa się w ramach tzw. działalności operacyjnej, której towarzyszą strumienie finansowe – wypłaty, nakłady, wydatki znajdujące ostateczne odzwierciedlenie w kosztach działalności operacyjnej firmy. Ich konfrontacja z przychodami ze sprzedaży usług medycznych, aparatów diagnostycznych oraz odczynników jak również z usług serwisowych po skorygowaniu o należne podatki od przychodu daje wynik operacyjny (zysk operacyjny). Osiąganie przez spółkę zysku operacyjnego oznacza, że działalność gospodarcza spółki dla której ona została powołana jest rentowna, że proponowane przez laboratoria usługi są sprzedawane a towary (aparaty diagnostyczne i odczynniki) znajdują nabywców.

Spółka nie tylko związana jest z rynkami zapatrzenia i zbytu, ale także z rynkami finansowymi. Z tego tytułu spółka otrzymuje określone przychody finansowe oraz ponosi stosowne koszty działalności finansowej, a także zobowiązana jest do płatności podatkowych na rzecz państwa. Z tego powodu wynik operacyjny jest korygowany. Ostatecznym rezultatem obrazującym wynik finansowy jest zysk netto.

Rozpatrując działalność operacyjną spółki przez pryzmat przepływów pieniężnych wyróżnić można określone dwie sfery finansowe:

gromadzenie funduszy w formie kapitału wyjściowego inicjującego podjęcie działalności operacyjnej, formie przychodów uzyskiwanych ze sprzedaży towarów i usług oraz w formie przychodów z działalności finansowej;

rozdysponowanie funduszy – ponoszenie nakładów na pozyskanie i wykorzystanie czynników wytwórczych oraz obsługę procesów realizowanych w usługach i handlu.

W MEDCOM S.A. na uwagę zasługuje fakt iż takie trzy rodzaje działalności jak operacyjna , inwestycyjna i finansowa realizowane są równolegle.

Działalność inwestycyjna: jest procesem permanentnym nie tylko podejmowanym w celu uruchomienia w spółce SJB 1 (usługi medyczne i serwisowe) i SJB 2 (handel aparatami medycznymi i odczynnikami) ale również w celu utrzymania i powiększania rzeczowych składników majątku oraz poprawy ich p