Pisanie analiz finansowych, analiz ekonomicznych - prace z analizami

Do pomiaru aktywności decydentów w efektywnym wyborze stosownych operacji gospodarczych, głównie w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych i kapitałowych przedsiębiorstwa służą następujące wskaźniki sprawności działania:

• wskaźnik udziału w przychodach rocznych kosztów materiałów i towarów (intensywność materiałowa),
• wskaźnik udziału w przychodach rocznych kosztów osobowych
• (intensywność zatrudnienia),
• wskaźnik udziału w przychodach rocznych odsetek od kapitałów obcych,
• wskaźnik udziału w przychodach rocznych amortyzacji,
• udział w przychodach rocznych nadwyżek pieniężnych,
• wskaźnik nadwyżki przychodów nad kosztami zmiennymi(stopa nadwyżki nad kosztami zmiennymi).

O wyborze tych wskaźników a nie innych zdecydował fakt istnienia w literaturze przedmiotu norm dla dobrze funkcjonujących przedsiębiorstw w branży. W opracowaniach innych autorów wskaźniki sprawności funkcjonowania są różne pod względem ilościowym i jakościowym.

Wskaźnik intensywności materiałowej i towarowej obliczony jako iloraz nakładów materiałów , towarów i przychodów. Informuje on jaki jest procentowy udział kosztów materiałów i towarów w przychodach.

W analizie intensywności zmian w poziomie materiałowej i towarowej niezbędne jest operowanie okresem wieloletnim. Jeżeli odchylenie jest większe jak 2% powinno być sprawdzone pod kątem wiarygodności danych sprawozdawczych.

Istnieje ewentualność, że w poszczególnych okresach operowano niejednorodnymi zasadami wyceny wartości zasobów. Szczególnie podejrzany jest ciągły spadek intensywności materiałowej i towarowej. Drastyczne zmniejszenie kosztów materiałowych w stosunku do obrotów powinno nastawiać analityków alarmistycznie. Natomiast rosnące zyski muszą być traktowane z największą ostrożnością.

Prawdopodobnymi przyczynami zmniejszenia się intensywności materiałowej mogą być:

• intensywne zmiany programu produkcji (sprzedaży)
• wdrażana z powodzeniem analiza wartości
• korzystniejsza oferta zakupu
• własna produkcja produktów w zamian za produkty kupowane
• itp.

Najczęściej silny spadek intensywności materiałowej spowodowany jest błędami ludzkimi. Dlatego też przedsiębiorstwa mogą liczyć na przetrwanie tylko wtedy, gdy ich kierownictwo stale będzie poświęcało więcej uwagi problemowi intensywności materiałowej.

Kolejnym wskaźnikiem o sprawności funkcjonowania przedsiębiorstwa jest wskaźnik intensywności zatrudnienia. Obliczamy go w procentach jako iloraz kosztów osobowych i przychodów rocznych. Intensywność zatrudnienia także należy badać w ujęciu dynamicznym. Koszty osobowe w większości przedsiębiorstw mają największy udział(po kosztach materiałowych i towarowych) w kosztach ogółem.

Można zauważyć silne sprzężenie zwrotne pomiędzy intensywnością zatrudnienia i intensywnością kosztów materiałowych i towarowych..

Wskaźniki te są bardzo trudne do określenia jako wzorcowe (normy) dla przedsiębiorstw w branży.

Każde przedsiębiorstwo pod względem materiałochłonności i liczby osób zatrudnionych jest różne i wzajemnie nieporównywalne według jednego przyjętego kryterium, dającego się przyjąć dla przedsiębiorstw dobrych czy też złych. Osąd czy obliczone wskaźniki dla przedsiębiorstw badanych są dobre czy złe, może być określany tylko w dynamice.

Trzecim kryterium określającym jaka jest sprawność funkcjonowania przedsiębiorstwa jest wskaźnik udziału kapitału obcego w przychodach rocznych.

Wskaźnik ten obliczamy jako iloraz odsetek od kapitału obcego i przychodów rocznych. Jeżeli udział odsetek od kapitału obcego w przychodach jest znacznie wyższy od poziomu przeciętnego w porównywalnych przedsiębiorstwach, wówczas należy poddać analizie rozmiary i warunki zaciągniętych kredytów. Za pomocą wskaźników zadłużenia w latach i wskaźnika udziału kapitału własnego, można jednocześnie ustalić , czy kredyty są zbyt wysokie, czy też ich warunki są zbyt niekorzystne, bądź też czy obydwa te czynniki wymagają poprawy.

W odróżnieniu od wskaźników intensywności materiałowej i zatrudnienia, wskaźnik udziału odsetek od kapitału obcego w przychodach rocznych może być porównywalny z wcześniej opracowanymi przez innych autorów normami.

Poziom średni w dobrych przedsiębiorstwach przemysłowych, rzemieślniczych, handlu hurtowego i detalicznego tego wskaźnika odpowiednio wynosi:

2,5% , 2%, 2%, 3%

Kolejnym wskaźnikiem świadczącym o dobrej sprawności funkcjonowania przedsiębiorstwa, a tym samym dobrej sytuacji dochodowej jest wskaźnik udziału amortyzacji w przychodach rocznych. Wskaźnik ten obliczamy również jak poprzednie wskaźniki w procentach, jako iloraz amortyzacji i przychodów rocznych.

Wskaźnik udziału amortyzacji w przychodach rocznych powinien być kontrolowany zarówno pod względem jego absolutnego poziomu, jak i z uwzględnieniem zmian w czasie

( w ujęciu dynamicznym).

Wskaźnik ten w przedsiębiorstwach handlu detalicznego i hurtowego kształtuje się na poziomie 1- 2%, a w przedsiębiorstwach przemysłowych i rzemieślniczych na poziomie 3 – 4%. Jeżeli obliczony wskaźnik osiąga znacznie niższy poziom lub obniża się w czasie – wówczas istnieje niebezpieczeństwo, że przedsiębiorstwo jest „wygłodzone” inwestycyjnie. Innym wyjaśnieniem niskiej amortyzacji mogły być udziały w leasingu. Leasing jest ukryty w formie kosztów najmu lub w innych pozycjach kosztów.

Zbyt wysoka amortyzacja może być wynikiem niskiego stopnia wykorzystania potencjału technicznego, zbyt dużego udziału majątku trwałego lub nietrafnych inwestycji. W takim przypadku należy sprawdzić, czy wszystkie obiekty majątku trwałego są niezbędne w przedsiębiorstwie i czy ewentualnie nie można pozbyć się obiektów zbędnych.

Bardzo bogatym w informacje dotyczące sprawności funkcjonowania przedsiębiorstwa jest wskaźnik udziału nadwyżki pieniężnej w przychodach rocznych. Wskaźnik ten obliczamy jako iloraz nadwyżki pieniężnej (wynik finansowy + nie wywołujące wydatków koszty stałe – amortyzacja, dopłaty do rezerw emerytalnych), i przychodów rocznych. Wyraża on zdolność przedsiębiorstwa do generowania nadwyżek finansowych. Dzięki nadwyżkom pieniężnym możliwa jest realizacja inwestycji, powiększenie zapasów, spłata długów i wypłata dywidendy (udziałów w zyskach).

Jednak musimy wziąć pod uwagę, że nadwyżka pieniężna dla wyliczenia wskaźników jest wartością wiarygodną tylko przy uwarunkowanym wzroście obrotów. Przy silnym ich wzroście np. w początkowej fazie funkcjonowania przedsiębiorstwa, wskaźniki te wykazują zawyżoną zdolność do generowania nadwyżek pieniężnych.

Odwrotna sytuacja występuje przy silnym zmniejszaniu się obrotów, gdy do dyspozycji jest więcej środków pieniężnych.

Poziom przeciętny w dobrych przedsiębiorstwach możliwy do przyjęcia jako norma, stosownie do rodzaju wcześniej opisanych firm wynosi:

P – 8%, R- 5%, HH-6%, Hd –5%

Ostatnim wskaźnikiem wytypowanym do oceny sprawności funkcjonowania przedsiębiorstwa, a więc i do oceny sytuacji dochodowej jest wskaźnik nadwyżki przychodów nad kosztami zmiennymi (stopa procentowa nadwyżki przychodów nad kosztami zmiennymi). Obliczamy go jako iloraz różnicy przychodów rocznych oraz kosztów zmiennych i przychodów rocznych.

Wskaźnik ten wyraża udział nadwyżki przychodów nad kosztami zmiennymi w obrotach (przychodach rocznych). Mimo, że jest to wskaźnik łatwy w obliczaniu, to trudno znaleźć normę, w odniesieniu do której można by go porównać i stwierdzić czy dane przedsiębiorstwo sprawnie funkcjonuje , czy też nie. Z tego względu, podobnie jak wiele innych proponowanych wskaźników do obliczania sprawności funkcjonowania przedsiębiorstwa, też zostanie pominięty.

WSKAŹNIKI ANALIZY STANU SPRAWNOŚCI FUNKCJONOWANIA PRZEDSIĘBIORSTWA

Tabela nr 8

Istota rentowności mieści się w odpowiedzi na pytanie jak szybko nastąpi zwrot zaangażowanych w operacjach finansowych, gospodarczych i organizacyjnych kapitałów z zyskiem. Podstawowymi miernikami informującymi o szybkości zwrotu zaangażowanego w przedsiębiorstwie kapitału są wskaźniki określane w literaturze przedmiotu jako wskaźnikami rentowności, zyskowności lub stopami zyskowności. Najczęściej wykorzystywane są w procesie decyzyjnym w zarządzaniu przedsiębiorstwem następujące wskaźniki rentowności:

1. Wskaźnik rentowności kapitału własnego
2. Wskaźnik rentowności kapitału ogółem
3. Wskaźnik zwrotu inwestycji

Wskaźnik rentowności kapitału własnego – określam jako iloraz wyniku finansowego (zysku netto) i kapitału własnego.

Wskaźnik ten pokazuje zyskowność kapitału własnego (stopę zyskowności zainwestowanych w przedsiębiorstwie kapitałów własnych). Poziom tego wskaźnika jest silnie uzależniony od relacji między rentownością kapitału ogółem a oprocentowaniem kapitału obcego.

Wzrost wskaźnika może oznaczać:

• obniżenie odsetek od kapitału obcego
• polepszenie wyniku finansowego
• wzrost kapitału własnego w łącznym kapitale
• łączny wpływ dwóch lub trzech wymienionych czynników.
• Odwrotnie, spadek rentowności kapitału własnego oznacza:
• zwrot odsetek od kapitału obcego
• pogorszenie wyniku finansowego
• wzrost kapitału obcego w łącznym kapitale ( własny + obcy).

Poziom tego wskaźnika w porównywalnych przedsiębiorstwach w branży, odpowiednio dla różnych rodzajów przedsiębiorstw przemysłowych, handlu hurtowego odpowiednio wynosi: 36% i 39%. Normy dla przedsiębiorstw rzemieślniczych i handlu detalicznego są niemożliwe do określenia, gdyż występuje tu zbyt duża rozpiętość i brak jest reprezentatywnych wartości.

Bardzo bogatym w informacje, nie podlegającym deformacji i bardzo często wykorzystywanym w procesach decyzyjnych w zarządzaniu przedsiębiorstwem jest wskaźnik rentowności kapitału ogółem. Obliczamy go jako sumę wyniku finansowego (zysk netto) i odsetek od kapitału obcego, podzieloną przez sumę bilansową. Wskaźnik ten informuje, jak „pracuje” kapitał, jakie efekty osiągnięte zostały z zaangażowania w przedsiębiorstwie łącznego kapitału( własnego i obcego), niezależnie od źródeł jego pozyskania( im wyższy poziom tego wskaźnika tym lepiej).

Dla porównywalnych, dobrze funkcjonujących przedsiębiorstw w branży, stosownie dla wyżej określanych rodzajów przedsiębiorstw, określono następujące normy: 9%, 10%, 9%, 10%.

Relacja między rentownością kapitału własnego i kapitału ogółem odzwierciedla działanie czynnika dźwigni finansowej. Efekt dźwigni finansowej oznacza, że między rentownością kapitału własnego (bez odsetek od kapitału obcego), a rentownością kapitału ogółem występują działania „lewarowe”. Jeżeli odsetki od kapitału obcego są niższe od rentowności całego kapitału, to w miarę wprowadzania kapitału obcego rośnie rentowność kapitału własnego ( pozytywny efekt dzwigni finansowej).Jeżeli jednak oprocentowanie kapitału obcego jest wyższe od rentowności całego kapitału, to wówczas wraz ze wzrostem zadłużenia następuje obniżenie zyskowności (rentowności) własnego kapitału ( negatywny efekt dźwigni finansowej).

Kolejnym, bardzo bogatym w informacje i często stosowanym w procesie decyzyjnym zarządzania przedsiębiorstwem jest wskaźnik zwrotu inwestycji (RO I ).Obliczany jest jako iloczyn rentowności obrotów i rotacji kapitału (aktywów).Rentowność obrotów natomiast oblicza się z ilorazu wyniku finansowego(zysk przed opodatkowaniem), i przychodów rocznych. Rotacja kapitału ( aktywów), to iloraz obrotów i sumy bilansowej.

Wskaźnik zwrotu inwestycji informuje, czy między rentownością obrotów a zaangażowaniem kapitału (sumą bilansową) zachodzi zdrowa relacja.

Banki oczekują – stosownie do wielkości przedsiębiorstw – rentowności obrotów między 2% a 6%. Małe przedsiębiorstwa z reguły mają wyższą rentowność obrotów niż duże. Jeżeli np. rotacja kapitału w przedsiębiorstwie produkcyjnym będzie niższa niż 1,5 , to należy zbadać czy możliwe jest zmniejszenie zaangażowanego kapitału. Powinny być tu zastosowane następujące wskaźniki kontrolne:

• udział środków trwałych w majątku ogółem,
• cykl rotacji należności w dniach,
• cykl rotacji zapasów w dniach.

Rentowność ( zyskowność) obrotów stosownie dla wcześniej wymienionych rodzajów dobrze funkcjonujących przedsiębiorstw określana jest na poziomie

4,5%, 2%, 5%, 3%

Natomiast rotacja kapitału na poziomie:

1,6x, 2.9x, 2x, 2x.

Stąd norma dla wskaźnika zwrotu inwestycji (RO I) , jako iloczynu norm rentowności obrotów i rotacji kapitału , odpowiednio wynosi:

7,2 , 5,8 , 10 , 6 ,

Dla wybranych przedsiębiorstw ( tylko handlowych – hurtowych i detalicznych), decydenci finansowi w procesie decyzyjnym zarządzania przedsiębiorstwem wykorzystują wskaźnik rentowności zapasów. W przedstawionym algorytmie został on pominięty.

Bardzo pomocnymi w procesie decyzyjnym zarządzania rentownością przedsiębiorstwa, obok wskaźników kapitałowych nazywanych często finansowymi, są wskaźniki handlowe ( sprzedaży).

Wskaźniki rentowności sprzedaży mogą być liczone jako rentowność brutto i netto, w zależności od kategorii zysku przyjmowanego do obliczeń.

Wskaźnik rentowności brutto może być obliczany jako:

• iloraz nadwyżki finansowej brutto i sprzedaży netto,
• iloraz zysku przed opłatą odsetek i opodatkowaniem i sprzedaży netto,
• iloraz relacja zysku przed opodatkowaniem i sprzedaży netto.

Dwa pierwsze sposoby wykorzystywane są do obliczania rentowności sprzedaży brutto w krajach wysoko rozwiniętych. W polskim rachunku wyników zysk brutto stanowi zysk przed jego opodatkowaniem, i obliczany jest jako różnica między przychodami ze sprzedaży a kosztami uzyskania przychodów, skorygowane o straty i zyski nadzwyczajne.

Rentowność sprzedaży brutto stanowi wówczas iloraz zysku przed opodatkowaniem i sprzedaży netto. Wielkość tego wskaźnika jest niezależna od stopy opodatkowania zysku. Odzwierciedla natomiast politykę cen przedsiębiorstwa oraz zysk jaki generuje ono poprzez określoną wielkość sprzedaży. Poziom wskaźnika rentowności sprzedaży jest zdeterminowany strukturą zysku generowanego w poszczególnych rodzajach działalności przedsiębiorstwa.

Bardzo praktycznym wskaźnikiem jest również wskaźnik rentowności sprzedaży netto, obliczany jako iloraz zysku przed opodatkowaniem i przychodów netto ze sprzedaży wyrobów i usług. Zyski z pozostałej działalności mogą mieć charakter jednorazowy, będą więc zakłócać proces porównywalności wskaźników w czasie.

Wskaźnik rentowności sprzedaży netto – informuje o udziale zysku netto ( po opodatkowaniu) w wartości sprzedaży , czyli jaką marżę zysku przynosi dana wartość sprzedaży. Im wyższy jest ten wskaźnik, tym większa wartość sprzedaży musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku.

Większa wartość wskaźnika oznacza zatem korzystniejszą kondycję finansową firmy. Podniesienie rentowności netto oznacza wzrost efektywności sprzedaży, gdyż każda złotówka sprzedaży generuje nowy zysk. Praktyka wskazuje, ze niższa marża jest potrzebna przy wytwarzaniu wyrobów charakteryzujących się krótkim cyklem produkcyjnym i możliwością szybkiej ich sprzedaży. Natomiast wyższa marża zyskowności jest niezbędna w sytuacji dłuższego cyklu produkcyjnego i długiego czasu sprzedaży.

Kolejnym istotnym wskaźnikiem wykorzystywanym do oceny rentowności przedsiębiorstwa, a w rezultacie jego stabilności dochodowej jest wskaźnik rentowności majątku. Obliczamy go dzieląc zysk netto prze zwartość majątku ( aktywów ogółem).

Wskaźnik rentowności ekonomicznej (majątku) informuje decydentów o wielkości zysku przypadającego na jednostkę wartości zaangażowanego w przedsiębiorstwie majątku. Wskaźnik ten wyznacza ogólną zdolność aktywów przedsiębiorstwa do generowania zysku, czyli pokazuje, jak efektywnie decydenci przedsiębiorstwa zarządzają swoimi aktywami. Im wartość tego wskaźnika jest wyższa, tym korzystniejsza jest sytuacja dochodowa przedsiębiorstwa.

Wskaźnik rentowności aktywów jest ogólnym miernikiem podnoszenia efektywności gospodarowania w przedsiębiorstwie i może być określany również jako iloczyn wskaźnika rentowności sprzedaży netto i wskaźnika rotacji aktywów. Z powyższego można wnioskować, że taka sama rentowność aktywów(majątku) może być wynikiem zupełnie różnej polityki sprzedaży wyrobów i usług, np. polityki ilości( niskich cen), charakteryzującej się niską zyskownością jednostkową, ale odpowiednio wyższą wielkością sprzedaży, lub polityki jakości ( wysokich cen), charakteryzującej się wysoką zyskownością i niską rotacją aktywów.

Wspomaganie procesów decyzyjnych w obszarze efektywnego zarządzania rentownością przedsiębiorstwa zapewniają w ramach testu szybkiego i testu szczegółowego – moduł D3. Zestawienie formuł obliczania wyżej wymienionych wskaźników zawiera tabela nr 7.

WSKAŹNIKI DO ANALIZY RENTOWNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA

Tabela nr 7

Rachunki płynności do celów oceny sytuacji finansowej przedsiębiorstwa mogą dotyczyć długiego okresu czasowego jak i okresów krótszych. Do bieżącej oceny płynności finansowej przedsiębiorstwa wykorzystuje się podstawowe sprawozdania finansowe- bilans i rachunki wyników.

Proces decyzyjny dotyczący płynności finansowej przedsiębiorstwa sprawdza się głównie do odpowiedzi na następujące pytania:

Jakimi strukturami pieniężnymi dysponuje przedsiębiorstwo oraz co, kto, jak i kiedy powinien czynić aby przedsiębiorstwu zapewnić płynność finansową,

Jak przy tej płynności finansowej przedsiębiorstwo jest w stanie racjonalnie gospodarować i zapewnić sobie największą zyskowność.

Szukając odpowiedzi na te pytania decydenci finansowi powinni korzystać z wyników analizy strumieni pieniężnych pokazując źródła pochodzenia środków pieniężnych oraz kierunki racjonalnego ich rozdysponowywania w danym ( sprawozdawczym) okresie.

Do oceny natomiast zdatności przedsiębiorstwa do wywiązywania się z bieżących zobowiązań decydenci finansowi powinni korzystać z wskaźników płynności finansowej przedsiębiorstwa.

Do najczęściej stosowanych w praktyce można zaliczyć następujące:

1. Wskaźnik płynności kasowej
2. Wskaźnik kwaśny
3. Wskaźnik bieżącej płynność
4. Wskaźnik zadłużenia

Wskaźnik płynności kasowej jak sama nazwa wskazuje mówi nam o tym w jakim procencie możemy wypłacić zobowiązania przy pomocy środków pieniężnych znajdujących się w kasie lub znajdujących się środków natychmiast dostępnych w banku. Obliczany jest jako wskaźnik pokrycia krótkoterminowych zobowiązań środkami pieniężnymi.

Wskaźnik szybki powinien służyć decydentom do oceny w jakim zakresie krótko terminowy kapitał obcy ma pokrycie aktywami bieżącymi zmniejszonymi o zapasy i rozliczenia między okresowe czynne, a wiec środkami pieniężnymi i należnościami. Odpowiada ponadto na pytanie jak duża jest gotowość przedsiębiorstwa do regulowania zobowiązań. W praktyce obowiązuje zasada, że jeżeli wskaźnik ten jest wyższy niż 100, to płynność jest wystarczająca. Natomiast jeżeli wskaźnik ten osiąga poziom poniżej 100 oznacza to zbyt małą płynność finansową przedsiębiorstwa potrzebne są decyzje zaradcze.

Sposób obliczania wyżej wymienionych wskaźników zawiera tabela nr 6.

WSKAŹNIKI DO ANALIZY STANU PŁYNNOŚCI FINANSOWEJ PRZEDSIĘBIORSTWA

Tabela nr 6

1. Jakim majątkiem trwałym powinno dysponować przedsiębiorstwo
2. Jaki powinien być udział kapitałów własnego i obcego w kapitale w pasywach ogółem.
3. Jakie powinno być pokrycie kapitałem własnym i obcym majątku trwałego
4. Jaki powinien być udział kapitału pracującego w majątku obrotowym
5. Jakie powinny być cykle obrotowe należności zobowiązań, zapasów.

Podejmowane racjonalnych decyzji w tym zakresie uzależnione jest od sytuacji kapitałowo-majątkowej przedsiębiorstwa jak również wiedzy z zakresu problematyki racjonalnego finansowania działalności przedsiębiorstwa. Wiedza ta głównie dotyczy znajomości norm dla dobrze funkcjonujących przedsiębiorstw w branży oraz wiedzy dotyczącej zastosowania metod wspomagających proces decyzyjny w tym obszarze działania. Nie bez znaczenia dla dobra funkcjonującego przedsiębiorstwa są decyzje finansowców dotyczące utrzymania na właściwym poziomie wskaźnika udziału kapitału pracującego w majątku obrotowym. Podejmując decyzje w sprawie wielkości i struktury majątku obrotowego w tym jego stałej i zmiennej części decydent powinien stosownie do potrzeb dostosować wielkość i strukturę kapitałów obrotowych. Uwzględnić powinien przy tym fakt iż w przedsiębiorstwie występują stale pewne zobowiązania bieżące wynikające z normalnego cyklu rozliczeń finansowych z dostawcami jak również takie zobowiązania, które mają charakter sezonowy.

Praktyka wskazuje aby kapitał pracujący ( obrotowy) był zawsze dodatni i wynosił w miarę możliwości nie mniej jak 30-50% wartości kapitału obrotowego.

Bardzo istotne w racjonalnym zarządzaniu finansowaniem przedsiębiorstwa maja cykle rotacji środków płynnych ( środki pieniężne), zapasów, należności klientów oraz zobowiązania wobec dostawców.

Te cztery cykle rotacji są ważne, ponieważ wskazują, jak szybki jest przepływ strumieni pieniężnych w przedsiębiorstwie. Szybkość tych przepływów silnie rzutuje nie tylko na płynność ale także na całą sytuacje dochodową przedsiębiorstwa. Wynika to stąd, że środki zamrożone w formie zapasów i należności od klientów nie dają odsetek i nie mogą uczestniczyć w obrocie. Dlatego zapasy i należności należy utrzymywać na możliwie niskim poziomie. Przy podejmowaniu stosownych decyzji w procesie analizy zobowiązań wobec dostawców należy sprawdzać, czy wykorzystanie ofert i rabatów dla odbiorców jest bardziej efektywne od wykorzystania płatności terminowych ( zarządzanie strukturami pieniężnymi).

Rachunki cyklu rotacji zapasów bazują na relacji zapasów do kosztów materiałów, cyklu należności na relacji należności do przychodów fakturowych a cyklu zobowiązań na relacji tych zobowiązań do kosztów materiałowych.

Cykl rotacji w dniach oblicza się przez podzielenie odpowiedniej pozycji z bilansu przez odpowiednie pozycję rachunku zysku i strat a następnie pomnożenie przez 365 dni. Cykl rotacji w latach otrzymuje się przez podzielenie cyklu rotacji w dniach przez 365.

W zarządzaniu finansowaniem przedsiębiorstwa decydenci stosownie do wcześniej sprecyzowanych rodzajów przedsiębiorstw P, R, HH, HD powinni kierować się następującymi normami:

Czas oczekiwania na należność nie powinien być większy jak 60, 60, 60 i 18 dni

Czas regulacji zobowiązań 100 dni dla wszystkich rodzajów przedsiębiorstw

Czas przebywania zapasów w magazynach nie powinien być większy jak odpowiednio 100, 70, 80 i 150 dni.

Przy podejmowaniu racjonalnych decyzji decydenci zarządzający finansowaniem działalności przedsiębiorstwa powinni się kierować się normami branżowymi określonymi przez zespoły naukowe dla dobrze i bardzo dobrze funkcjonujących przedsiębiorstw przemysłowych, rzemieślniczych, handlu hurtowego i detalicznego (P, R, HH, HD).

Udział kapitału własnego w kapitale ogółem stosownie do wymienionych rodzajów przedsiębiorstw powinien odpowiednio być nie mniejszy jak 20%, 22%, 15% a jeszcze lepiej jak będą one wynosiły od 25-30% wówczas z powodzeniem będą zadowalały kredytodawców²

Wskaźnik nasycenia przedsiębiorstwa majątkiem trwałym powinien natomiast nie być mniejszy odpowiednio jak 33%, 25%, 15% oraz 18% dla handlu detalicznego. Przy czyn w przedsiębiorstwach przemysłowych obowiązuje zasada: im wyższe nasycenie majątkiem trwałym, tym lepiej.

Szczególnego znaczenia w zarządzaniu finansowaniem przedsiębiorstwa nabierają zasady właściwego pokrycia kapitałem własnym i stałym majątku trwałego, nie mniejsze jak 70%, 80% i 90% przy pokryciu kapitałem własnym ( bez wskaźnika dla handlu detalicznego³) oraz 130%, 180%, 106% ( bez wskaźnika dla rzemiosła).

W przedsiębiorstwach natomiast rzemieślniczych, handlu hurtowego i detalicznego powinno być odwrotnie. W miarę jednak postępującej technizacji i informatyzacji zasada ta staje się mniej ostra.

Problemy występujące w zarządzaniu finansowaniem przedsiębiorstwa głównie w sferze przygotowania stosownej informacji do podjęcia decyzji przez decydentów zostały przygotowane w module testu szybkiego oraz w module testu szczegółowego – D1.

Test szybki w sferze zarządzania finansowaniem przedsiębiorstwa wykorzystuje tylko jeden z ośmiu wskaźników testu szczegółowego. Wykaz wskaźników zawiera tabela nr 5.

Wspomaganie decyzji w tym module sprowadza się do obliczania wymienionych wyżej wskaźników, porównania ich z normami i przedstawienie obliczanych wyników w postaci tabel ułatwiających podjęcie decyzji.

WSKAŹNIKI DO DIAGNOZY I PROGNOZY STANU FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA

Tabela nr 5

Szczególnie ryzykowne jest angażowanie kapitałów w finansowanie składników majątku trwałego. Zaangażowane w ten sposób środki są na długi okres zamrożone. Ich odzyskanie możliwe jest jedynie za pośrednictwem amortyzacji ( w przypadku finansowania majątku trwałego oraz wartości niematerialnych i prawnych) w drodze sprzedaży udziałów akcji i obligacji ( przy lokatach finansowych) ewentualnie w miarę zwrotu pożyczek długoterminowych. W celu zachowania równowagi finansowej niezbędne jest więc pokrycie majątku trwałego stabilnym źródłem finansowania nie wymagającego szybkiego zwrotu. Funkcje taką powinien spełniać kapitał stały ( kapitał własny + kapitał długoterminowy obcy- długoterminowe kredyty, pożyczki, obligacje) Niepełne pokrycie majątku trwałego stwarza permanentne zagrożenie płynności finansowej a nawet upadłością. Szybkie wymuszone pozbycie się majątku trwałego na rzecz spłacenia długu z zasady niekorzystnie wpływa na działalność efektywną przedsiębiorstwa.

Ważnym wskazaniem poprawności zarządzania finansami przedsiębiorstwa jest to, aby relacja między wysokością kapitału stałego i wartością majątku trwałego była wyższa od jedności ( złota reguła finansowania). Dolna granica relacji o której mowa wynosi 0,5 wówczas majątek trwały w połowie jest finansowany przez kapitał własny a w połowie przez kapitał obcy. Górna granicą tej relacji wyznacza sytuacja, gdy majątek trwały w całości pokrywa kapitał własny. Taki stan rzeczy sprzyja ponadto nie tylko finansowaniu środków trwałych ale również obrotowych składników majątku co dodatkowo stabilizuje płynność krótko – terminową ( złota reguła bankowa)

Dla utrzymania równowagi finansowej przedsiębiorstwa nie mniej ważne jest zachowanie płynności krótkoterminowej (bieżącej). Zostanie ten warunek spełniony jeżeli zobowiązania krótkoterminowe (krótkoterminowe kredyty, bony, pożyczki, bony komercyjne) w pełni pokryją majątek obrotowy ( złota reguła bilansowa -obrotowa) .

W praktyce jednak jest inaczej. Przeważnie jest tak, że kapitał obrotowy częściowo jest finansowany kapitałem pracującym ( nadwyżką wartości kapitału stałego nad majątkiem trwałym). Zadaniem tego kapitału jest zmniejszenie ryzyka związanego z chwilowym nie uruchomieniem części środków obrotowych ( zapasów towaru, należności).

Relacją majątku obrotowego do zobowiązań krótkoterminowych ( bieżących) powinna się kształtować na poziomie zbliżonym do 2. Oznacza ona wówczas dodatnia różnicę między kapitałem stałym a trwałymi składnikami majątku, to znaczy informuję, ze część kapitałów długoterminowych pozostaje w ciągłej dyspozycji przedsiębiorstwa i służy finansowaniu środków obrotowych. Przestrzeganie powyższych reguł równowagi finansowej sprzyja rozwojowi przedsiębiorstwa i zapewnia mu zysk na poziomie gwarantującym jego rozwój.

W zależności od sposobów wykorzystania zasobów majątkowych jak również źródeł pozyskiwania kapitału niezbędnego do finansowania majątku owa równowaga ekonomiczno- finansowa może być zachwiana przez decyzje zarządzających przedsiębiorstwem. Podejmowane decyzje mogą mieć wpływ na ponoszone ryzyko operacyjne jak i finansowe, a w konsekwencji na rentowność przedsiębiorstwa.

Wybór strategii działania należy do decydentów . generalnie wyróżnia się strategię umiarkowaną, agresywną i zachowawczą.

Strategia umiarkowana zakłada kompromis miedzy ryzykiem finansowym a rentownością. Zapewnia zyskowność zbliżoną do średniej w branży poprzez zachowanie równowagi krótkookresowej i długookresowej.

Strategia agresywna minimalizuje bieżąca płynność finansową (krótkoterminową). Cechuje ja relatywnie wysoki poziom zadłużenia co wiąże się z wysokim kosztem pozyskiwania kapitałów obcych. Zapewnia stosunkowo wysoką zyskowność kapitałów własnych, natomiast zysk netto wyrażony w wartościach bezwzględnych jest wyższy w porównaniu ze strategią umiarkowaną . Zyskami musi się dzielić z kredytodawcami i jest negatywnie oceniane przez banki. ?

Strategia zachowawcza zakłada bardzo wysoka płynność finansową i wysoki udział kapitałów własnych w finansowaniu majątku. Jest strategią pozytywnie oceniana przez wierzycieli i kredytodawców. Nie zapewnia wysokiej zyskowności kapitału własnego, ale dzięki stosunkowo niskim kosztom pozyskania kapitałów obcych umożliwia osiągniecie wysokiego poziomu zysku netto.

Przedstawiany obszar decyzyjny stanowi zakres badań poziomej analizy bilansu w statyce i dynamice i jest realizowany przez system w module C 3 przy pomocy systemu wskaźników zamieszczonych w tabeli nr 3

WSKAŹNIKI POZIOMEJ ANALIZY BILANSU

FORMUŁA OBLICZANIA W % FORMUŁA OBLICZANIA W % NAZWA WSKAŹNIKA NAZWA WSKAŹNIKANWNW A N A L I Z A P O Z I O M A B I L A N S U A N A L I Z A P O Z I O M A B I L A N S U

W1W1WSKAŹNIK POKRYCIA MAJĄTKU TRWAŁEGO KAPITAŁEM WŁASNYMWSKAŹNIK POKRYCIA MAJĄTKU TRWAŁEGO KAPITAŁEM WŁASNYM KAPITAŁ WŁASNY* X 100 MAJĄTEK TRWAŁY KAPITAŁ WŁASNY* X 100 MAJĄTEK TRWAŁY

W2W2WSKAŹNIK POKRYCIA MAJĄTKU TRWAŁEGO KAPITAŁEM STAŁYMWSKAŹNIK POKRYCIA MAJĄTKU TRWAŁEGO KAPITAŁEM STAŁYM KAPITAŁ STAŁY * X 100 MAJĄTEK TRWAŁY KAPITAŁ STAŁY * X 100 MAJĄTEK TRWAŁY

W3W3WSKAŹNIK POKRYCIA MAJĄTKU OBROTOWEGO KAPITAŁEM KRÓTKOTERMINOWYMWSKAŹNIK POKRYCIA MAJĄTKU OBROTOWEGO KAPITAŁEM KRÓTKOTERMINOWYM KAPITAŁ KRÓT.TERM. X 100 MAJĄTEK OBROTOWY KAPITAŁ KRÓT.TERM. X 100 MAJĄTEK OBROTOWY

W4W4UDZIAŁ KAPITAŁU OBROTOWEGO W FINANSOWANIU MAJĄTKU OGÓŁEMUDZIAŁ KAPITAŁU OBROTOWEGO W FINANSOWANIU MAJĄTKU OGÓŁEM KAPITAŁ OBROTOWY X 100 AKTYWA OGÓŁEM KAPITAŁ OBROTOWY X 100 AKTYWA OGÓŁEM

W5W5UDZIAŁ KAPITAŁU OBROTOWEGO W FINANSOWANIU MAJĄTKU OBROTOWEGOUDZIAŁ KAPITAŁU OBROTOWEGO W FINANSOWANIU MAJĄTKU OBROTOWEGO KAPITAŁ OBROTOWY X 100 MAJĄTEK OBROTOWY KAPITAŁ OBROTOWY X 100 MAJĄTEK OBROTOWY