Pisanie analiz finansowych, analiz ekonomicznych - prace z analizami

Bilans pomimo dużej wartości poznawczej w ocenie majątku spółki i źródeł jego finansowania zawiera wyłącznie wielkości zasobowe (stany na określony moment czasowy). Rezultat dokonań spółki w okresie sprawozdawczym ujmowany jest tylko w jednej pozycji bilansu jako wynik finansowy netto. Stąd też ocena wyniku finansowego wymaga uzupełnienia o wielkości strumieniowe, które są przedstawione w drugim podstawowym dokumencie finansowym spółki – w rachunku zysków i strat (rachunku wyników). (Formularz nr 2A, 2B)

W rachunku wyników są zestawione:

rodzaje przychodów uzyskiwanych przez spółkę według źródeł ich powstawania;

wydatki składające się na koszty uzyskania przychodów;

straty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej;

obciążenia podatkowe.

W wyniku otrzymujemy zysk netto, który odnotowany jest w bilansie.

W rachunku wyników eksponowany jest fakt oddzielenia działalności gospodarczej, która stanowi podstawę funkcjonowania spółki od sytuacji nadzwyczajnych, wyjątkowych często nie zależnych od spółki. (Schemat nr 7)

Z kolei w ramach działalności gospodarczej następuje rozgraniczenie działalności operacyjnej od działalności finansowej.

U podstaw tego rozgraniczenia tkwi różnorodność form powiązań spółki z rynkiem. Za pośrednictwem działalności operacyjnej przedsiębiorstwo powiązane jest z rynkiem dóbr materialnych i czynników produkcji. Z kolei działalność finansowa wiąże spółkę z rynkiem finansowym. Działalność operacyjna realizuje przede wszystkim zadania gospodarcze, a więc działania usługowo – handlowe. Jej rezultatem jest sprzedaż odczynników, aparatów oraz usług diagnostycznych i serwisowych. Tak rozumiana działalność ma charakter ciągły i określana jest mianem podstawowej działalności operacyjnej, w odróżnieniu od pozostałej działalności operacyjnej, do której zaliczane są działania okazjonalne np. sprzedaż składników majątku trwałego.

Realizacja działalności operacyjnej łączy się z ponoszeniem kosztów (koszty sprzedaży, energia, wynagrodzenia, amortyzacja).

Schemat nr 7Schemat nr 7SZEREGOWA MODELOWA FORMA RACHUNKU WYNIKÓW.

WARIANT PORÓWNAWCZY WARIANT KALKULACYJNY

PRZYCHODY ZE SPRZEDAŻYPRZYCHODY ZE SPRZEDAŻYPRZYCHODY ZE SPRZEDAŻY TOWARÓW I PRODUKTÓWPRZYCHODY ZE SPRZEDAŻY TOWARÓW I PRODUKTÓW

KOSZTY SPRZEDAŻY TOWARÓW I PRODUKTÓWKOSZTY SPRZEDAŻY TOWARÓW I PRODUKTÓW

KOSZTY DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ(UKŁAD RODZAJOWY)KOSZTY DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ(UKŁAD RODZAJOWY)WYNIK BRUTTO NA SPRZEDAŻYWYNIK BRUTTO NA SPRZEDAŻY

Działalność podstawowaDziałalność podstawowa =

TECHNICZNE KOSZTY WYTWORZENIATECHNICZNE KOSZTY WYTWORZENIA

KOSZTY OGÓLNEGO ZARZĄDUKOSZTY OGÓLNEGO ZARZĄDU

KOSZTY SPRZEDAŻYKOSZTY SPRZEDAŻY

WYNIK ZE SPRZEDAŻYWYNIK ZE SPRZEDAŻY

=

DziałalnośćoperacyjnaDziałalnośćoperacyjna + +POZOSTAŁE PRZYCHODY OPERACYJNEPOZOSTAŁE PRZYCHODY OPERACYJNE

POZOSTAWE KOSZTY OPERACYJNEPOZOSTAWE KOSZTY OPERACYJNE

DziałalnośćgospodarczaDziałalnośćgospodarcza = =WYNIK NA DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJWYNIK NA DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJ

+ +PRZYCHODY FINANSOWEPRZYCHODY FINANSOWE

Działalność finansowaDziałalność finansowaKOSZTY FINANSOWEKOSZTY FINANSOWE

==

WYNIK NA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJWYNIK NA DZIAŁALNOŚCI GOSPODARCZEJ

++ZYSKI NADZWYCZAJNEZYSKI NADZWYCZAJNE

STRATY NADZWYCZAJNESTRATY NADZWYCZAJNE

= =

Działalność nadzwyczajnaDziałalność nadzwyczajnaWYNIK FINANSOWY BRUTTOWYNIK FINANSOWY BRUTTO

OBOWIĄZKOWE OBCIĄŻENIA WYNIKU FINANSOWEGOOBOWIĄZKOWE OBCIĄŻENIA WYNIKU FINANSOWEGO

==WYNIK FINANSOWY NETTOWYNIK FINANSOWY NETTO

KAPITAŁY WŁASNEKAPITAŁY WŁASNEDYWIDENDYDYWIDENDY

Źródło: M. Wypych, Finanse przedsiębiorstwa, Uzupełniono rysunek. 4.2, str. 167.

Formularz nr 2A

RACHUNEK WYNIKÓW MEDCOM S.A.

WARIANT PORÓWNAWCZY (WERSJA – 2)

Źródło: opracowanie własne

Formularz nr. 2B

RACHUNEK WYNKÓW MEDCOM S.A.

WARIANT KALKULACYJNY (WERSJA – 2)

Źródło: opracowanie własne

Działania finansowe dla potrzeb rachunku wyników ujmowane są nieco odmiennie niż w ogólnie pojmowanej działalności finansowej. Przypisuje się im nie tylko koszty związane z pozyskaniem kapitału (odsetki od kredytów i obligacji, dywidendy) ale również przychody z tytułu posiadania udziałów, akcji, papierów wartościowych, udzielania pożyczek, które w rzeczywistości kojarzone powinny być z działalnością inwestycyjną. Działania inwestycyjne dotyczą nie tylko rzeczowych składników majątku trwałego, ale praktycznie całego majątku trwałego. Oznacza to, że działalność inwestycyjna w rachunku zysków i strat bezpośrednio nie znajduje odzwierciedlenia.

Obok zysków i strat nadzwyczajnych, które wprawdzie nie zawsze zależą od spółki, ale mają wpływ na wynik finansowy w rachunku zysków i strat wykazuje się także obciążenia podatkowe, a więc świadczenia przez MEDCOM S.A. na rzecz podmiotów prawa publicznego.

W niektórych przypadkach występują ponadto inne niż podatki obligatoryjne obciążenia wyniku finansowego np. koszty (straty) nie uznane dla celów podatkowych.

W rezultacie w konstrukcji rachunku wyników wyróżnić można trzy podstawowe poziomy:

operacyjny,

finansowy,

nadzwyczajny.

Suma dwóch pierwszych stanowi rezultat działalności gospodarczej.

Punktem wyjścia rachunku wyników są przychody ze sprzedaży praktycznie przychody netto ze sprzedaży, a więc nie uwzględniające podatków od wartości dodanej, akcyzowego czy zryczałtowanego.

Rachunek wyników spółki wskazuje zatem w jakim stopniu wynik finansowy zależy od działalności operacyjnej, od przychodów i kosztów finansowych, sytuacji nadzwyczajnych oraz od podatków dochodowych.

W początkowych latach funkcjonowania spółki korzystano ze wzorów obligatoryjnych rachunku wyników w wersji kalkulacyjnej, a od 1999 roku zaczęto korzystać z wersji porównawczej. Obie te wersje rachunku wyników zawierają formularze 2A i 2B.

Różnica między wariantem porównawczym i kalkulacyjnym tkwi w odmiennym sposobie rozliczenia kosztów podstawowych działalności operacyjnej.

Rachunek porównawczy traktuje koszty działalności operacyjnej jako jedną zbiorczą pozycję, w której wyodrębnia się poszczególne rodzaje kosztów w układzie rodzajowym np. wartość sprzedanych towarów, materiałów, surowców, energii, usług obcych, amortyzacji, wynagrodzeń itp.

Z kolei w rachunku kalkulacyjnym koszty związane z podstawową działalnością operacyjną podlegają rozdzieleniu na koszty sprzedanych towarów i produktów w tym tzw. techniczny koszt wytworzenia (w którym zachowany jest układ rodzajowy) koszty sprzedaży i koszty ogólnego zarządu.

W praktyce rachunek wyników spółki uzupełniany jest o dane dotyczące podziału zysku netto.

Do pełnej kompleksowej diagnozy stanu i rozwoju spółki nie wystarczają jednak informacje zawarte w bilansie i rachunku wyników. Sprawozdania te nie uwzględniają bowiem wszystkich składników finansowych spółki. Obrazują jedynie wyrażone w formie pieniężnej ostateczne rezultaty różnorodnych działań podejmowanych w okresie sprawozdawczym.

Rozgraniczenie strumieni finansowych i odpowiadających im wyników według poszczególnych rodzajów działalności operacyjnej, finansowej i inwestycyjnej jest możliwe do zrealizowania w oparciu o zestawienie przepływów środków pieniężnych.

Bilans spółki stanowi podstawowe sprawozdanie finansowe spółki, prezentuje sytuację na określony moment – jest zatem sprawozdaniem statycznym. Zawiera informacje o poszczególnych składnikach majątku spółki oraz źródłach jego finansowania, czyli zobowiązaniach finansowych spółki w stosunku do jego właścicieli (udziałowców, akcjonariuszy, państwa) kredytodawców i pożyczkodawców (banków, posiadaczy obligacji i wierzycieli takich jak dostawcy, ZUS, Skarb Państwa. Dane zestawiane w bilansie są informacjami zagregowanymi i odzwierciedlają rezultaty wszystkich decyzji inwestycyjnych, operacyjnych i finansowych oraz zdarzeń gospodarczych, jakie miały miejsce do mementu, które przyjmuje się na koniec danego okresu sprawozdawczego (obrachunkowego) tym dniem jest zazwyczaj 31 grudnia.

W niektórych sytuacjach bilans w spółce sporządzany jest wciągu roku obrachunkowego na żądanie zarządu lub komisji rewizyjnej. Są nawet sytuacje w celach diagnostycznych, że bilans sporządza się kwartalnie lub na koniec miesiąca, na użytek użytkowników wewnętrznych i zewnętrznych.

Bilans jest nie tylko sprawozdaniem finansowym ale również dokumentem księgowym sporządzanym na koniec roku obrachunkowego. Bilans jako dokument sprawozdawczy jest elementem składowym raportu rocznego informującym o stanie majątkowym i finansowym spółki. Podlega badaniu przez biegłego rewidenta i udostępnieniu użytkownikom zewnętrznym. Powinien zatem wynikać z ewidencji księgowej, prowadzonej zgodnie z obowiązującym w kraju stanem prawnym i uwzględniać obowiązujące zasady wyceny składników majątkowych i źródeł ich pochodzenia. Obowiązek badania przez biegłych rewidentów nie dotyczy bilansów śródrocznych (kwartalnych i miesięcznych) i informacji pochodzących z tych bilansów. Pozycje opisujące majątek i źródła jego finansowania są łączone w grupy o zbliżonej treści ekonomicznej i finansowej i ujęte w określoną logiczną kolejność. Ogół składników majątkowych spółki wyrażanych w ujęciu wartościowym określany jest aktywami.

AKTYWA

Aktywa (Formularz nr 1A) są to środki postawione do dyspozycji spółki wykorzystywane przy realizacji operacji gospodarczych związanych z jego działalnością. Aktywa umieszczane są po lewej stronie bilansu. Poszczególne elementy majątku spółki uszeregowane są według stopnia ich płynności tzn. możliwości zmiany na środki pieniężne.

W pierwszej kolejności wykazywane są więc te aktywa, których szybka zmiana na środki pieniężne jest trudna – z tego też względu określane są mianem majątku trwałego (aktywa trwałe). W obrębie majątku trwałego kolejno wykazywane są wartości niematerialne i prawne składniki rzeczowe majątku oraz finansowe składniki majątku trwałego.

Aktywa spółki o relatywnie dużej płynności – w terminologii zachodniej określa się mianem aktywów bieżących co w warunkach polskich odpowiada określeniu majątku obrotowego. W obrębie majątku obrotowego kolejno wykazywane są zapasy, należności i roszczenia, krótkoterminowe papiery wartościowe, środki pieniężne.

Jako ostatnie w aktywach wymienia się rozliczenia międzyokresowe czynne, które według obowiązującej ustawy stanowią odrębną pozycję aktywów.

Źródła finansowania majątku określane są mianem pasywów.

Formularz nr 1AFormularz nr 1ABILANS SPÓŁKI MEDCOM S.A. SPORZĄDZONY NA DZIEŃ 31 GRUDNIA.

Źródło: opracowanie własne

PASYWA

Pasywa (Formularz nr 1B) odpowiadają na pytanie w jaki sposób (na dany dzień) spółka finansuje swoje aktywa. Czy ze środków własnych czy kapitałami obcymi. Pasywa obejmują zatem kapitały (f) własne oraz zobowiązania spółki. Poszczególne pozycje pasywów w bilansie uszeregowane są według zasady rosnącego stopnia pilności ich zwrotu.

W pierwszej kolejności podaje się kapitały własne obejmują one kapitał (F) podstawowy, należne lecz nie wniesione wkłady na poczet kapitału podstawowego, kapitał F) zapasowy, kapitał (F) rezerwowy, nie podzielony wynik z lat ubiegłych, wynik finansowy netto roku obrotowego.

Należne lecz nie wniesione wkłady na poczet kapitału podstawowego występują gdy przy emisji akcji gotówkowych ograniczono się do częściowego zainkasowania kwot subskrybowanych przez akcjonariuszy. Rozwiązanie takie jest zgodne z kodeksem handlowym, który dopuszcza możliwość prawnej wpłaty wysokości 25% nominalnej wartości zakupionych akcji, a pozostałej części w terminach określonych w statucie. Kapitał własny spółki zwłaszcza kapitał podstawowy stanowi najbardziej stabilne źródło finansowania, spełniając równocześnie funkcję gwarancyjną roszczeń wobec wierzycieli.

Zgodnie z ustawą o rachunkowości jako ostatnia pozycja w kapitałach wykazywany jest wynik finansowy netto roku obrotowego (strata – zysk).

Szczególne miejsce spółka nadaje grupie pasywów – rezerwy. W bilansie wyszczególnione są po kapitale własnym. Pisząc o rezerwach mamy na względzie odpisy tworzone w związku z podatkiem dochodowym od osób prawnych lub osób fizycznych, z należności od dłużników, ze stratami związanymi z realizacją przedsięwzięć gospodarczych itp. Tworzenie rezerw związane jest z możliwością występowania określonych okoliczności, stanowią więc one formę zabezpieczenia się przed ryzykiem, które towarzyszy prowadzonej działalności gospodarczej. Są one wkładane w ciężar kosztów podstawowych kosztów operacyjnych, pozostałych kosztów operacyjnych lub kosztów operacji finansowych w zależności od charakteru rezerwy i okoliczności, których dotyczy ich wykorzystanie. Rezerwy wyodrębnione są od kapitału własnego, nie stanowią jednocześnie zobowiązań.

Formularz nr 1BFormularz nr 1BPASYWA

Źródło: opracowanie własne

W dalszej kolejności w pasywach bilansu wykazuje spółka zobowiązania długoterminowe. Obejmują one długoterminowe pożyczki, kredyty, obligacje i inne papiery wartościowe emitowane przez spółkę. Ponieważ termin ich płatności wykracza poza okres objęty bilansem (jest dłuższy niż 1 rok) zobowiązania długoterminowe można uznać również jako stabilne źródło finansowania. Łącznie z kapitałem własnym stanowią one kapitał stały spółki, który powinien zapewnić pokrycie przynajmniej wykazujących najniższą płynność składników aktywów, jakimi są elementy majątku trwałego.

Następna grupa pasywów obejmuje zobowiązania krótkoterminowe, a więc płatności o terminie nie przekraczającym jednego roku. obejmują one składniki: zobowiązania wobec kredytodawców i pożyczkodawców, a wiec kredyty i pożyczki krótkoterminowe i płatności przypadające na dany rok; zobowiązania bieżące – obejmujące zobowiązania handlowe (wobec dostawców), zobowiązania z tytułu płac, podatków, ceł, ubezpieczeń społecznych itp.

Również oddzielną podgrupę stanowią fundusze specjalne – przeznaczone do gromadzenia środków na cele świadczeń socjalnych oraz inne cele szczególne, określone w statucie spółki.

W ostatniej grupie pasywów wyszczególnione są rozliczenia międzyokresowe i przychody przyszłych okresów. Wykonywane są tu rozliczenia międzyokresowe bierne kosztów oraz różnorodne przychody dotyczące przyszłych okresów (wpłaty na poczet przyszłych świadczeń, rozliczenia fakturą VAT, dotacje, subwencje i dopłaty do inwestycji i prac rozwojowych, nadwyżki dodatnich różnic kursowych nad ujemnymi)

Dzięki logicznej kolejności grup, podgrup oraz poszczególnych składników w bilansie jesteśmy w zależności od spełnianych funkcji w działalności operacyjnej, ustalić stopień ich płynności, ocenić skalę ryzyka finansowego, towarzyszącego funkcjonowaniu spółki. oraz efektywność wykorzystania kapitałów obcych i własnych.

W celu szybkiego wyrobienia sobie poglądu o sytuacji finansowej (pasywa) i majątkowej (aktywa) w spółce opracowuje się bilans analityczny (Formularz nr 1C) o dużym stopniu agregacji tak by poszczególnym pozycjom aktywów można było stosunkowo łatwo przyporządkować odpowiednie pozycje pasywów.

Formularz nr 1C nr 2Formularz nr 1C nr 2BILANS ANALITYCZNY SPÓŁKI AKCYJNEJ MEDCOM

Źródło: opracowanie własne.

Postępowanie takie jest uzasadnione ponieważ między strukturą aktywów i pasywów zachodzą określone relacje, których przestrzeganie jest bardzo istotne dla utrzymania równowagi ekonomicznej spółki. Oznacza to, że dla prawidłowego funkcjonowania spółki niezbędne jest zachowanie właściwych proporcji między majątkiem trwałym i kapitałami stałymi, a także między majątkiem obrotowym i zobowiązaniami krótkoterminowymi. Również struktura aktywów – wyrażająca sposób zaangażowania kapitałów jak i struktura pasywów – odzwierciedlającą źródła finansowania majątku nie pozostają bez wpływu na ostateczny wynik finansowy spółki.

Bilans jednak nie wykazuje strumieni pieniężnych jakie towarzyszą prowadzonej przez spółkę działalności gospodarczej oraz operacjom na rynku kapitałowym. Ujmuje jedynie skutki tych procesów i towarzyszących im strumieni pieniężnych, widoczne w zmienionych wartościach aktywów i pasywów. Z tego też względu uzupełnienie bilansu spółki stanowi rachunek wyników (strat i zysków) oraz rachunek przepływów pieniężnych.

Ustawa o rachunkowości z dnia 29 września 1994 r. (Dz. U. Nr. 121 poz. 591) nakłada na podmioty gospodarcze, a takim jest również MEDCOM S.A. obowiązek prowadzenia ksiąg rachunkowych oraz sporządzania sprawozdań finansowych – bilansu, rachunku wyników i coraz częściej rachunku przepływów. Sprawozdanie finansowe powinno również zawierać niezbędne informacje dodatkowe o spółce. Wzory tych dokumentów zamieszczono w treści rozdziału.

Dokumenty te spółka sporządza na dzień 31 grudnia każdego roku swojej działalności. Po nabyciu uprawnień do występowania na giełdzie (1995r) oprócz rocznych sprawozdań finansowych spółka sporządza sprawozdania finansowe półroczne. Dokumenty sprawozdania finansowego są opracowane w języku polskim, w walucie polskiej i według wzorów zamieszczonych w wyżej wymienionej ustawie. Sprawozdanie finansowe, a dokładniej informacje w nim zawarte stanowią bazę informacyjną budowanego w pracy systemu diagnostycznego. (schemat nr 6)

Sprawozdania i dokumenty finansowe MEDCOM S.A. zostaną omówione w następującej kolejności:

raport dyrektora (prezesa) spółki.,

bilans,

rachunek wyników,

rachunek przepływów.

Raport jest suplementem do bilansu, rachunku wyników oraz rachunku przepływów. Zawiera w treści informacje ogólne – te które w / w dokumentach finansowych nie zostały ujęte a mają wpływ na wizerunek spółki i ocenę jego kondycji ekonomiczno – finansowej. Raport wraz z finansowymi dokumentami otrzymują akcjonariusze, osoby i instytucje, do których spółka zobligowana jest wysyłać w formie sprawozdania finansowego.

Raport winien obejmować następujące informacje:

status prawny, siedziba spółki;

rzetelny przegląd rozwoju spółki;

podstawową działalność spółki i wszelkie zmiany z nią związane;

wydarzenia jakie miały miejsce po opracowaniu podstawowych dokumentów sprawozdania finansowego – bilansu, rachunku wyników i rachunku przepływów;

prawdopodobny kierunek rozwoju spółki (inwestycje);

sugestie dotyczące badań i rozwoju;

znaczne zmiany w aktywach trwałych;

wkład spółki w działalność polityczną i charytatywną;

szczegóły dotyczące zakupów akcji;

zatrudnienie;

działalność w zakresie badań i rozwoju;

skład kierownictwa.

Układ raportu nie jest dokumentem sformułowanym i w zależności od potrzeb może być modyfikowany. Wymieniane punkty raportu stanowią jedynie ogólny kierunek jego opracowania.

Ponieważ większość informacji o MEDCOM S.A., które powinny być zawarte w treści raportu zostało omówione w punktach 2.1., 2.2., 2.3 niniejszego rozdziału. dodatkowy raport na potrzeby diagnostyki efektywności działalności gospodarczej spółki nie będzie sporządzany, ponieważ znalazłyby się w nim te same informacje.

Opisana w poprzednim podrozdziale spółka jako przedsiębiorstwo handlowo – usługowe – jego uwarunkowania powstania, władze, misja, struktura organizacyjno – funkcjonalna oraz styl zarządzania dają podstawę do funkcjonowania i prowadzenia działalności gospodarczej. Jednakże by działalność ta była efektywna tzn. koszty były mniejsze od przychodów spółka musi być odpowiednio kierowana. Szczególnie w obszarze: obiegu strumieni pieniężnych oraz w obszarze decyzji organizacyjnych i finansowych. Przedsiębiorstwo zaczyna ponosić koszty już w momencie jego zakładania. Stąd też jedna z podstawowych zasad racjonalnie prowadzonej przez nie działalności gospodarczej polega na nieustannym liczeniu i porównywaniu osiąganych przychodów i wydatków. Dlatego też w spółce opracowano system finansowy przedsiębiorstwa – częściowo skomputeryzowany, mający na celu na bieżąco prowadzić rachunkowość, która w obowiązujących sprawozdaniach finansowych (bilans, rachunek wyników, rachunek przepływów, dokumenty uzupełniające) daje obraz prowadzonej działalności gospodarczej spółki. Zorganizowany w firmie system finansowy jest pojęciem szerszym niż finanse przedsiębiorstwa. Obejmuje on wszystkie formy działalności gospodarczej w obrębie zjawisk pieniężnych. W szczególności uwzględnia działania takie jak:

działania związane z przygotowaniem różnego rodzaju operacji pieniężnych występujących w czasie organizacji i funkcjonowania laboratoriów diagnostyki medycznej oraz działalności handlowej;

działania związane z realizacją operacji pieniężnych z instytucjami oraz kontrahentami na rynku kapitałowym;

działania związane z ewidencją i bieżącą analizą przebiegu operacji pieniężnych w toku prowadzenia działalności gospodarczej;

działania związane z planowaniem i prognozowaniem działalności finansowej spółki.

System finansowy w MEDCOM S.A. możemy traktować jako zbiór zasad oraz form organizacyjnych regulujących mechanizmy finansowe i zabezpieczające sprawność przepływów pieniężnych. Obejmuje on nie tylko gospodarkę finansową całej działalności gospodarczej spółki ale również organizację rachunkowości i zasady bilansowania. Funkcjonujący w spółce system dostosowany jest do konkurencyjnych warunków rynkowych, w których działa spółka.

Uwzględnia on:

zróżnicowanie źródeł pozyskiwania kapitału,

formę organizacyjno – prawną i własnościową spółki,

wielkość spółki,

rodzaj prowadzonej działalności gospodarczej (usługi medyczne, handel odczynnikami i aparatami medycznymi),

unormowania prawne dotyczące ewidencji,

opodatkowanie, rachunkowość oraz sprawozdawczość finansowa spółki,

przyjętą strategia rozwoju spółki,

misję i cele działalności spółki.

Różnorodność wymienionych wyżej procesów, a także fakt iż finanse są pomostem łączącym całą działalność gospodarczą spółki, wymuszają potrzebę efektywnego zarządzania finansami spółki. Ocena jakości tego zarządzania to jeden z syndromów (obszarów) diagnostycznych, który powinien być w spółce przedmiotem szerszej diagnozy metodami analizy ekonomicznej.

Zarządzanie finansami spółki jest procesem decyzyjnym podporządkowanym realizacji celu głównego wyrażonego w misji spółki i opierającego się na właściwym doborze dwóch elementów:

instrumentów analizy, zarządzania, badania działalności gospodarczej spółki

kryteriów i reguł do sterowania przebiegiem procesów i zjawisk związanych z gromadzeniem i wydatkowaniem zasobów pieniężnych pozostawionych do dyspozycji spółki.

Dobrze funkcjonujący system finansowy w spółce jest gwarancją i warunkiem jej sukcesu ekonomicznego.

W celu dokładniejszego sprecyzowania obiegu strumieni pieniężnych w spółce omówiony zostanie on nieco dokładniej – schemat nr 4. Już rozpoczęcie działalności gospodarczej spółki wymaga pozyskania kapitałów. Są to środki postawione do dyspozycji przez założycieli spółki – zwane kapitałami własnymi oraz środki udostępnione spółce na określony czas w formie pożyczek i kredytów, za których wykorzystanie spółka zobowiązana jest wypłacać ich właścicielom wynagrodzenie w formie odsetek. Są to kapitały obce. W zależności od przeznaczenia i czasu okresu udostępnienia kapitały obce mogą mieć charakter długookresowy i krótkookresowy co ma swoje odzwierciedlenie w koszcie ich pozyskania. Pożyczki i kredyty długoterminowe jako uzupełnienie kapitałów własnych łącznie zapewniają spółce kapitał stały, który wykorzystywany może być na zakup trwałych składników majątkowych. W toku podjętej działalności inwestycyjnej spółka w pierwszej kolejności zainwestowała kapitał stały w środki pracy (wynajem i kupno budynków, wyposażenie laboratoriów w aparaty diagnostyczne, zakup odczynników itp.), a więc w środki trwałe stanowiące trzon majątku trwałego spółki.

W dalszej kolejności spółka nabyła składniki majątkowe bezpośrednio zużywane w procesie funkcjonowania laboratoriów oraz działalności handlowej (zapasy odczynników, aparatów medycznych, środki pieniężne w kasie i na kontach bankowych itp.) – tzw. składniki majątku obrotowego –

Schemat nr 4Schemat nr 4OBIEG STRUMIENI PIENIĘŻNYCH W MEDCOM S.A³.

KAPITAŁYKAPITAŁYZYSK ZATRZYMANYZYSK ZATRZYMANYZYSK NETTOZYSK NETTOWYPŁYWY FINANSOWEWYPŁYWY FINANSOWEWPŁYWY FINANSOWEWPŁYWY FINANSOWEDZIAŁALNOŚĆ FINANSOWADZIAŁALNOŚĆ FINANSOWAINWESTYCJE ROZWOJOWEINWESTYCJE ROZWOJOWEINWESTYCJE FINANSOWEINWESTYCJE FINANSOWEDZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNADZIAŁALNOŚĆ INWESTYCYJNA

OBCEDŁUGOTERMINOWEKRÓTKOTERMINOWEOBCEDŁUGOTERMINOWEKRÓTKOTERMINOWEWŁASNEWŁASNE

MAJĄTEKMAJĄTEKSTAŁE CZYNNIKI DZIAŁALNOSCI GOSPODARCZEJ SPÓŁKIPRZEDMIOTY PRACYŚRODKI PRACYSIŁA ROBOCZASTAŁE CZYNNIKI DZIAŁALNOSCI GOSPODARCZEJ SPÓŁKIPRZEDMIOTY PRACYŚRODKI PRACYSIŁA ROBOCZA

TRWAŁYTRWAŁYOBROTOWYOBROTOWY

DZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNADZIAŁALNOŚĆ OPERACYJNA

ZOBOWIĄZANIA; WYDATKI; NAKŁADY; KOSZTY DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJZOBOWIĄZANIA; WYDATKI; NAKŁADY; KOSZTY DZIAŁALNOŚCI OPERACYJNEJUSŁUGI, HANDEL, PRODUKTY, TOWARY, NALEŻNOŚCI, PRZYCHODY ZE SPRZEDAZYUSŁUGI, HANDEL, PRODUKTY, TOWARY, NALEŻNOŚCI, PRZYCHODY ZE SPRZEDAZY

PODATEK OD PRZYCHODU ZE SPRZEDAŻYPODATEK OD PRZYCHODU ZE SPRZEDAŻYWYNIK OPERACYJNYWYNIK OPERACYJNY

PODATEK OCHODOWYPODATEK OCHODOWY

ZYSK – PODSTAWA OPODATKOWANIAZYSK – PODSTAWA OPODATKOWANIA

DYWIDENDYDYWIDENDY

najczęściej zużywane w jednym cyklu działalności gospodarczej lecz nie dłuższym jak jeden rok.

Do uruchomienia funkcjonowania spółki potrzebne były również inne czynniki produkcji takie jak: siła robocza, energia i infrastruktura techniczna. Ich organizowanie wymagało niemal bieżącego angażowania środków pieniężnych. Do finansowania tego rodzaju czynników obok środków własnych spółka zaciągnęła krótkoterminowe pożyczki i kredyty, a także różnego rodzaju zobowiązania bieżące. Te ostatnie były opłacane terminowo i nie wymagały spłacania odsetek.

Realizacja działalności gospodarczej spółki odbywa się w ramach tzw. działalności operacyjnej, której towarzyszą strumienie finansowe – wypłaty, nakłady, wydatki znajdujące ostateczne odzwierciedlenie w kosztach działalności operacyjnej firmy. Ich konfrontacja z przychodami ze sprzedaży usług medycznych, aparatów diagnostycznych oraz odczynników jak również z usług serwisowych po skorygowaniu o należne podatki od przychodu daje wynik operacyjny (zysk operacyjny). Osiąganie przez spółkę zysku operacyjnego oznacza, że działalność gospodarcza spółki dla której ona została powołana jest rentowna, że proponowane przez laboratoria usługi są sprzedawane a towary (aparaty diagnostyczne i odczynniki) znajdują nabywców.

Spółka nie tylko związana jest z rynkami zapatrzenia i zbytu, ale także z rynkami finansowymi. Z tego tytułu spółka otrzymuje określone przychody finansowe oraz ponosi stosowne koszty działalności finansowej, a także zobowiązana jest do płatności podatkowych na rzecz państwa. Z tego powodu wynik operacyjny jest korygowany. Ostatecznym rezultatem obrazującym wynik finansowy jest zysk netto.

Rozpatrując działalność operacyjną spółki przez pryzmat przepływów pieniężnych wyróżnić można określone dwie sfery finansowe:

gromadzenie funduszy w formie kapitału wyjściowego inicjującego podjęcie działalności operacyjnej, formie przychodów uzyskiwanych ze sprzedaży towarów i usług oraz w formie przychodów z działalności finansowej;

rozdysponowanie funduszy – ponoszenie nakładów na pozyskanie i wykorzystanie czynników wytwórczych oraz obsługę procesów realizowanych w usługach i handlu.

W MEDCOM S.A. na uwagę zasługuje fakt iż takie trzy rodzaje działalności jak operacyjna , inwestycyjna i finansowa realizowane są równolegle.

Działalność inwestycyjna: jest procesem permanentnym nie tylko podejmowanym w celu uruchomienia w spółce SJB 1 (usługi medyczne i serwisowe) i SJB 2 (handel aparatami medycznymi i odczynnikami) ale również w celu utrzymania i powiększania rzeczowych składników majątku oraz poprawy ich parametrów jakościowych. Inwestycje w szerokim znaczeniu obejmują ponadto lokaty spółki w majątek finansowy. Z działalnością inwestycyjną spółki związane są zatem przepływy strumieni pieniężnych dotyczące:

zakupu i sprzedaży środków trwałych (nieruchomości, aparatów medycznych, patentów, programów komputerowych);

nabywania i sprzedaży udziałów, akcji i innych papierów wartościowych o charakterze lokat kapitałowych;

udzielanie pożyczek długoterminowych.

Decyzje inwestycyjne w spółce w szerokim znaczeniu dotyczą zatem wykorzystania kapitału. Ich rezultatem jest kształtowanie wielkości i struktury aktywów w firmie niezbędnych do prowadzenia działalności gospodarczej w szczególności operacyjnej.

Działania inwestycyjne wyzwalają długofalowe skutki i stanowią podstawę rozwoju spółki i decydują o jej przyszłości. Spółka docelowo zamierza rozszerzyć swoją działalność o dalsze laboratoria – w każdym województwie jedno laboratorium diagnostyki medycznej oraz rozwinąć handel aparatami na obszarze państw „ściany wschodniej”

Jednak kierunki te i formy oraz zakres inwestowania pociągają za sobą dalsze nakłady finansowe i wiążą się z ponoszeniem ryzyka.

Działalność finansowa spółki również jest procesem ciągłym i ściśle związanym z inwestowaniem i całą jej działalnością gospodarczą. Dotyczy ona głównie pozyskiwania kapitału, a więc źródeł finansowania majątku dla spółki przez:

zaciąganie i spłaty zobowiązań oraz

podział zysku netto.

Przepływy pieniężne związane z działalnością finansową dotyczą między innymi:

wpływów z emisji akcji i obligacji;

otrzymania kredytów i pożyczek;

wykupywania obligacji;

spłaty kredytów i pożyczek;

wypłaty dywidend od akcji i udziałów.

Ujawnia się tu związek między działalnością inwestycyjną spółki a jej działalnością finansową ponieważ każda inwestycja musi mieć źródło finansowania a pozyskiwanie obcych środków finansowych łączy się z koniecznością ich zwrotu. Z tego tytułu spółka osiąga określone koszty finansowe. Przepływy pieniężne związane są więc w spółce zarówno z działalnością inwestycyjną jak i finansową i znajdują swoje odzwierciedlenie w jej końcowym rezultacie działalności.

Ścisły związek między działalnością inwestycyjną i finansową a działalnością operacyjną przejawia się tym, że wynik operacyjny uzyskiwany w oparciu o przychody ze sprzedaży usług medycznych, serwisowych oraz z działalności handlowej aparatami medycznymi i odczynnikami jest korygowany o saldo przychodów i kosztów z działalności inwestycyjnej i działalności finansowej. Tak więc działalność inwestycyjna i finansowa wywierają wpływ na wynik finansowy netto. Na wynik finansowy mają ponadto wpływ sytuacje nadzwyczajne, a także obciążenia z tytułu podatku dochodowego.

Wynik finansowy netto – stanowi finalny rezultat działalności gospodarczej spółki.

Podlega on podziałowi na części wypłacanie właścicielom spółki w formie dywidend oraz na części pozostające w przedsiębiorstwie w formie zysku zatrzymanego. Powiększają się wówczas kapitały własne co stanowi źródło samofinansowania działalności i dalszego rozwoju spółki.

W świetle przedstawionej charakterystyki przepływów pieniężnych w spółce oraz stosownie do obowiązującego w spółce pojęcia finansów i systemu finansowego, ogół decyzji podejmowanych w procesie zarządzania finansami spółki daje się sprowadzić do dwóch podstawowych grup decyzji: (schemat 5)

grupy decyzji finansowych (obszarów dotyczących decyzji finansowych;

grupy decyzji inwestycyjnych (obszarów dotyczących decyzji inwestycyjnych)

Jest to z jednej strony zarządzanie źródłami kapitału co znajduje swoje odzwierciedlenie w strukturze pasywów, z drugiej strony zarządzanie sposobami jego wykorzystania (co znajduje odzwierciedlenie w strukturze aktywów). Zarówno decyzje finansowe, jak i decyzje inwestycyjne są bardzo istotne dla osiągania celów spółki wyrażonych w jej misji.

Decyzje podejmowane w tych dwóch obszarach mają bezpośredni wpływ na rozwój spółki i bieżąca działalność operacyjną.

Z merytorycznego punktu widzenia zarządzanie finansowe i inwestycyjne jako procesy decyzyjne rozpoczynają się od sformułowania potrzeb w zakresie zmian w strukturze poziomów aktywów i pasywów. Zamierzenia te wstępnie są konfrontowane z możliwościami i uwarunkowaniami ich sfinansowania, w tym także z możliwościami pozyskania nowych źródeł finansowania. W wyniku tej konfrontacji może być podjęta pozytywna lub negatywna decyzja o finansowaniu w zależności od możliwości ich sfinansowania kapitałem oraz relacji między kosztem tego kapitału a uzyskanymi efektami. W tak rozumianych zależnościach, występujących między tymi grupami decyzji, obszar decyzji finansowych można traktować jako weryfikujący decyzje inwestycyjne.

Decyzje inwestycyjne jak i finansowe pozostają w ścisłej relacji z działalnością operacyjną Rozpatrując obie grupy decyzji w kontekście działalności bieżącej obejmującej horyzont czasowy nie przekraczający w zasadzie jednego roku większe znaczenie mają decyzje finansowe. Z kolei w działalności rozwojowej istotną rolę spełniają decyzje inwestycyjne. Pomiędzy działalnością bieżącą i rozwojową zachodzą jednak wzajemne powiązania, co wymusza harmonizowanie ze sobą bieżących decyzji finansowych.

Reasumując można wymienić następujące obszary zarządzania finansami spółki:

kształtowanie wielkości i struktury majątku spółki poprzez określenie kierunków i form inwestowania w powiązaniu z realizowaną działalnością operacyjną;

kształtowanie struktury kapitałowej poprzez określenie sposobów pozyskiwania środków na finansowanie działalności operacyjnej i inwestycyjnej;

podział zysku i polityka dywidendy w kontekście relacji zachodzących między działalnością bieżącą i działalnością rozwojową spółki.

Poszczególne obszary nakładają się na siebie i pozostają ze sobą w ścisłej zależności co wynika ze związków zachodzących między działalnością operacyjną i inwestycyjną i finansową.

Spółkę założyły w 1990 roku trzy osoby fizyczne wnosząc do kapitału spółki po 300 tysięcy złotych (razem 900 tysięcy złotych). Zebrany kapitał założycielski został zwiększony przez zaciągnięcie kredytu bankowego w wysokości 100 tysięcy złotych, na warunkach jego spłaty w ciągu trzech lat wraz z odsetkami, które wynosiły 10% zaciągniętego długu.

Każdy z założycieli otrzymał dowód uczestnictwa w spółce w postaci dokumentu akcji mającego charakter papieru wartościowego. Ponieważ działalność gospodarcza w służbie zdrowia jest koncesjonowana, spółka musiała spełnić niezbędne warunki aby otrzymać koncesję.

Przed rejestracją spółki sporządzono w formie aktu notarialnego statut spółki, który podano do publicznej wiadomości. Wkłady pieniężne założycieli opłacono gotowizną równą wartości ilości akcji przypadających na każdego założyciela spółki.

Zgodnie z kodeksem handlowym sporządzone zostało sprawozdanie dotyczące przedmiotu wkładów pieniężnych i ilości wydanych za nie akcji. Dokument ten poddany został kontroli biegłego rewidenta. Każdy z właścicieli otrzymał po 100 akcji.

Po dwóch miesiącach spółka otrzymała zgodę Komisji Papierów Wartościowych na publiczną subskrypcję akcji. Założyciele złożyli swoje akcje do jednego banku oraz wpłacili kaucję w wysokości 5% kapitału akcyjnego, którą sąd zwrócił po zarejestrowaniu spółki. Na zlecenie założycieli zapisy na akcje przyjęły banki państwowe oraz inne otrzymując zezwolenie Ministra finansów. W ciągu dwóch tygodni od upływu terminu zamknięcia subskrypcji założyciele dokonali przydziału akcji subskrybentom. Osobom, którym akcji nie przyznano zwrócone zostały wpłacone przez nich kwoty. Wykaz subskrybentów został wyłożony do wglądu w banku, który dokonał subskrypcji. W ciągu dwóch miesięcy od daty zamknięcia subskrypcji założyciele zwołali walne zgromadzenie w celu wyboru pierwszych władz spółki. Odczytane zostało na zgromadzeniu sprawozdanie założycieli ze stanu zakładanej spółki oraz opinie biegłych rewidentów.

Porządek obrad i uchwały walnego zgromadzenia zostały zaprotokołowane notarialnie.

Wniosek o wpis do rejestru handlowego zakończył proces tworzenia MEDCOM S.A.

Po rejestracji spółka nabyła osobowość prawną w terminie wcześniej wymienionym.

Posiadane przez założycieli S.A. akcje stanowią o ich uprawnieniach w spółce. Akcjonariusze stosownie do ilości posiadanych akcji uzyskują prawo głosu na walnym zgromadzeniu oraz prawo do udziału w zysku. W MEDCOM S.A. prawa trzech założycieli spółki są jednakowe. Ponieważ cena emisyjna akcji została ustalona na stosownym poziomie to jej wartość rynkowa w obrocie giełdowym po pierwszym roku funkcjonowania spółki wzrosła 10%. Spośród różnych rodzajów akcji (imiennych, gotówkowych, uprzywilejowanych, założycielskich, użytkowych) założyciele spółki wybrali akcje imienne. Otrzymane przez założycieli spółki akcji poprzedziło wręczenie im promesy akcyjnej, które są pewnego rodzaju przyrzeczeniem wydania akcji. Akcje wydano założycielom w odcinkach. Do każdej z nich dołączony został arkusz dywidendowy z kuponami uprawniającymi do pobierania corocznie określonego ułamka zysku (dywidendy) Również każdy z założycieli otrzymał świadectwo tymczasowe na dowód częściowej wpłaty na akcje. Świadectwo to jest dokumentem imiennym i może być podobnie jak akcje środkiem obrotu.

WŁADZE SPÓŁKI

Władze spółki akcyjnej zostały wybrane na pierwszym walnym zgromadzeniu.

Powołany został zarząd S.A. w składzie trzech osób – przewodniczącego zarządu – jeden z założycieli oraz dwóch specjalistów z uprawnieniami służby zdrowia – specjalista ds. laboratoryjnych usług medycznych oraz specjalista ds. handlu odczynnikami i aparatami diagnostyki medycznej.

Powołane również zostały organy nadzoru w postaci rady nadzorczej i komisji rewizyjnej. W skład rady nadzorczej weszło dwóch pozostałych założycieli spółki oraz dwóch pracowników specjalistów od spraw medycznych i handlu techniką medyczną. Do komisji rewizyjnej powołano dwóch biegłych rewidentów z poza składu osobowego spółki.

MISJA SPÓŁKI.

Misja spółki jest uzupełnieniem rynku usług w zakresie diagnostyki medycznej oraz wzbogacenie rynku technicznego o nowoczesny sprzęt diagnostyczny i nowej generacji odczynniki diagnostyczne.

STRUKTURA ORGANIZACYJNO – FUNKCJONALNA SPÓŁKI.

Strukturę organizacyjno – funkcjonalną MEDCOM S.A. tworzą organa administracyjne S.A. – dział kadr, finansów, marketingu, administracji, badań i rozwoju, serwisu – schemat nr …. oraz dwie strategiczne jednostki biznesu SJB 1 i SJB 2 wraz z ich elementami. (schemat nr 3)

Strategiczną jednostkę biznesu – SJB 1 �