Historia firmy ZAK-SYSTEM

5/5 - (1 vote)

Charakterystyka firmy ZAK-SYSTEM Sp. z o.o

Historia powstania firmy

Po otrzymaniu w 1980 roku przez założyciela firmy Zbigniewa A. Karkuszewskiego dyplomu magisterskiego z technik graficznych, litografii i sitodruku na Akademii Sztuk Pięknych na bazie sprzętu zgromadzonego po samodzielnej realizacji dyplomu został założony zakład poligraficzny.

Początkowo firma działała w ramach Spółdzielni Rzemieślniczej „Rembertów”, a następnie Spółdzielni wielobranżowej „Reflex” w Warszawie.

W latach 80-tych firma specjalizowała się w produkcji etykiet i opakowań dla przemysłu kosmetycznego i obuwniczego, a także w opisach i zdobieniach przeznaczonych na wyroby gotowe elektroniki użytkowej, galanterii masowej i zabawek z tworzyw sztucznych. Przygotowywano również zestawy piktogramów informacji wizualnej wykorzystywanych m.in. na dworcach PKP, w urzędach pocztowych i w innych instytucjach publicznych. W tym czasie klientami firmy były firmy największe w swoich branżach tzn. na przykład: „Radoskór”, „Respan”, „Aspen” – obuwie; „Inco-Celia”, „Pollena”, „Hanysan”, „Poltrade” – kosmetyki; PKP – informacja wizualna na dworce i do pociągów; ODiTK – Gdańsk – informacja wizualna /piktogramy/ do urzędów pocztowych i przedsiębiorstw; Polkolor-Piaseczno – oznakowania kineskopów.

W roku 1991 firma została wpisana do rejestru handlowego i rozpoczęła swoją działalność pod nazwą ZAK-SYSTEM Sp. z o.o.

W latach 90-tych firma zaczęła się specjalizować się m.in. w nowej dziedzinie druków reklamowych tzw. maxi plakatów samoprzylepnych umieszczanych na środkach transportu masowego, oknach wystawowych i imprezach promocyjnych.

Pierwszą dużą kampanią była zaprojektowana i wykonana przez ZAK-SYSTEM ogólnokrajowa promocja biur ogłoszeń Gazety Wyborczej na większości autobusów w kraju, równocześnie reklama filmów wytwórni Dinseya, Warner Brothers i innych dla I.T.I.

Podczas swojej ponad 20-letniej działalności firma dopracowała się sposobów druku na nowych podłożach i produkcji wyrobów reklamowych opartych na własnych pomysłach i rozwiązaniach technologicznych.
Obecnie głównymi klientami ZAK-SYSTEM Sp. z o.o. są przeważnie firmy z pierwszych 20 miejsc na listach rankingowych w swoich branżach na świecie można do nich zaliczyć, m.in.: Procter&Gamble, Nestle, Star Foods, Unilever, Johnson & Johnson, Heinz, Finlandia Ballanitne’s Group, Henkel, International Paper Klucze.

Od warsztatu do obsługi całej kampanii

W historii ZAK-SYSTEM zwraca uwagę to, że początek zakładu wiązał się z konkretnym warsztatem pracy. Właściciel miał doświadczenie w kilku technikach graficznych i dysponował sprzętem użytym wcześniej przy pracy dyplomowej. To punkt wyjścia odmienny od otwarcia drukarni z katalogiem gotowych produktów. Najpierw istniała umiejętność uzyskania określonego efektu na materiale, a dopiero z czasem pojawiła się możliwość oferowania tego efektu wielu odbiorcom. Historia zakładu pozwala prześledzić, jak zlecenia oparte na podobnych umiejętnościach mogły stopniowo obejmować coraz większy zakres prac.

Na początku klient zlecający wykonanie etykiet miał inne potrzeby niż instytucja zamawiająca oznaczenia do publicznego wnętrza. W pierwszym przypadku liczyła się zgodność grafiki z produktem oraz czytelność niewielkiego nadruku. W drugim znak trzeba było rozpoznać z odpowiedniej odległości, niekiedy w ruchu i bez zatrzymywania się. Te wymagania prowadzą do innych decyzji dotyczących kontrastu, podłoża i wielkości. W obu przypadkach pracownia musiała jednak zamienić projekt graficzny na wyrób, który w kolejnych egzemplarzach zachowywał te same istotne cechy. Ta wspólna część procesu pomaga zrozumieć, dlaczego firma opisana w pracy mogła obsługiwać klientów z różnych branż.

Druk na przedmiocie użytkowym pokazuje, jak blisko siebie leżą projekt i technologia. Oznaczenie na obudowie urządzenia musi zmieścić się między elementami konstrukcji. Użytkownik będzie go szukał w określonym miejscu, niezależnie od tego, czy napis stanowi instrukcję, czy tylko nazwę modelu. Drukarnia musi przy tym przewidzieć powtarzalne ustawienie elementów w serii. Jeden dobrze oznakowany egzemplarz pozwala ocenić projekt, lecz o przydatności rozwiązania przy większym zamówieniu świadczy dopiero to, jak wygląda kolejna partia i jak dużo poprawek wymaga jej przygotowanie.

Zmiana skali i zmiana przedmiotu zamówienia

Przejście od etykiet i piktogramów do wielkoformatowych kampanii można odczytać jako zmianę jednostki pracy. Wcześniej jednostką mógł być nadruk na elemencie albo gotowa tablica. Przy kampanii na autobusach przedmiotem zamówienia staje się zestaw materiałów mających zadziałać w wielu miejscach w jednym okresie. Każdy egzemplarz należy przygotować we właściwym wymiarze, dostarczyć na czas i dopasować do miejsca ekspozycji. Koordynacja zlecenia nabiera przez to większego znaczenia. Nawet poprawnie wydrukowana partia przywieziona po terminie nie spełnia zadania, dla którego ją zamówiono.

Wielkoformatowe materiały reklamowe stawiają też pytania, których przy małym druku łatwo nie dostrzec. Jeśli klient chce pokryć reklamą kilka modeli autobusów, trzeba ustalić, czy jeden projekt da się przenieść na każdy pojazd. Linie drzwi, przetłoczenia i okna mogą wymuszać podział grafiki, a poszczególne części nie zawsze warto drukować w tym samym układzie. Na etapie projektu można przygotować rysunek z miejscami montażu i sprawdzić czytelność całości. Dzięki temu rozmowa o rezultacie odbywa się przed wykonaniem nakładu, gdy nadal można przesunąć napis lub zmienić wielkość elementu.

Znaczenie ma również charakter nośnika. Przy reklamie umieszczonej na pojeździe odbiorca widzi grafikę zazwyczaj przez krótki czas. Jeśli w druku znajdzie się za dużo drobnych informacji, poprawne odwzorowanie projektu nie pomoże w ich odczytaniu. Przy witrynie warunki są inne: przechodzień może podejść, ale przeszkodą bywa odbicie światła albo to, co dzieje się za szybą. Rozpoznanie tych warunków jest przykładem pracy, którą wykonuje się jeszcze przed wyborem materiału. Wiedza o technice druku ma tu wartość dlatego, że pozwala ocenić, jak projekt będzie funkcjonował po zamontowaniu.

Opis dużych kampanii mówi o zdolności zakładu do przejęcia większej części pracy niż samo drukowanie. Klient ma wtedy mniej punktów uzgodnień, ale wykonawca musi rozdzielić pracę na etapy, które można osobno odebrać. Zatwierdzenie projektu, ocena próbki, wydruk kolejnych partii, dostawa i montaż to różne czynności. Przy drobnym zleceniu wystarczy czasami jeden kontakt telefoniczny. Przy projekcie, który ma wystartować równolegle w kilku miastach, wykonawcy potrzebują zgodnej informacji o wersji materiału, miejscu dostawy i osobie akceptującej zmianę. Tak rośnie znaczenie sprawnej organizacji, mimo że końcowym wyrobem nadal jest druk.

Czego można się dowiedzieć z historii zleceń

Wymienieni w pracy odbiorcy reprezentują różne dziedziny. Sam wykaz marek nie mówi, które zamówienia były rentowne ani jak długo trwały relacje handlowe. Daje jednak podstawę do pytania, które elementy oferty klienci kupowali ze względu na szczególne doświadczenie firmy. Jeżeli kilka przedsiębiorstw zamawiało materiały na nietypowych podłożach, można zastanowić się, czy przewagą było opanowanie samej techniki, trafny dobór materiału, czy też szybka organizacja próby. Te przyczyny mogą wystąpić razem, ale z punktu widzenia dalszego rozwoju każdą sprawdza się inaczej.

Warto do takiego odczytania historii dołączyć porównanie dwóch hipotetycznych zleceń. Pierwsze polega na comiesięcznym dostarczaniu etykiet do stałej linii produktów. Wykonawca raz przygotowuje próbkę, później odtwarza ten sam wzór i kontroluje różnice pomiędzy partiami. Drugie polega na przygotowaniu zestawu materiałów na krótką promocję z dokładnie wyznaczoną datą startu. W drugim projekcie powtórzenia dają mniej korzyści, a większe znaczenie mają termin, próba montażu oraz uzgodnienia z osobami nadzorującymi kampanię. Oba zlecenia korzystają z podobnego warsztatu, ale angażują inne zasoby i niosą inne ryzyko dla zamawiającego.

Historia z pracy skłania także do rozróżnienia, czy nowa oferta jest rozwinięciem dawnej umiejętności, czy wymaga nauczenia się odrębnej działalności. Zmiana formatu druku pozwala wykorzystać doświadczenie z doborem podłoża i przygotowaniem grafiki. Jednocześnie duży format zwiększa znaczenie sposobu aplikacji oraz transportu. Jeśli zakład po kilku podobnych projektach potrafi powtarzalnie wyceniać i wykonywać te prace, ma podstawy do traktowania ich jako stałej oferty. Pojedyncze udane zamówienie pokazuje możliwość techniczną; następne dostarczają informacji o tym, czy da się taką usługę świadczyć w sposób przewidywalny.

Najbardziej użytecznym kluczem do tej historii jest więc obserwacja, co w kolejnych okresach robiła sama firma. Z opisu widać ciągłość doświadczenia graficznego oraz poszerzanie zakresu zleceń. Można również zobaczyć, że między małym warsztatem a dużą realizacją istnieją kroki pośrednie: opanowanie nowych materiałów, pozyskiwanie zleceń z kolejnych branż, a wreszcie obsługa prac prowadzonych równolegle. Z tego powodu analiza przedsiębiorstwa zaczyna się tu przed pierwszym zestawieniem finansowym. Dane o sprzedaży pokazują skalę działania, a historia oferty pozwala lepiej zrozumieć, co firma rzeczywiście sprzedawała.

Rachunek przepływów pieniężnych w diagnozie przedsiębiorstwa

5/5 - (1 vote)
Sprawozdanie z przepływu środków pieniężnych pozostaje w ścisłym związku z bilansem oraz rachunkiem zysków i strat. Jest ono sporządzane na podstawie danych w nich zawartych oraz informacji pochodzących z ewidencji księgowej. Celem sprawozdania z przepływu środków pieniężnych jest wskazanie przyczyn zmian sytuacji finansowej, czego nie pokazuje bilans oraz rachunek zysków i strat. Dokument ten jest sporządzany dla potrzeb wewnętrznych firmy, jako czynnik wspomagający zarządzanie, planowanie i kontrolę.

Analizując go można uzyskać informację na temat rezultatów prowadzonej przez przedsiębiorstwo polityki finansowej, ułatwia sporządzanie planów finansowych pod kątem strategii rozwojowych, a także pozwala na późniejszą kontrolę ich realizacji. Dla użytkowników zewnętrznych umożliwia ocenę kwot, terminowości i niepewności przyszłych wpływów gotówkowych tj. ocenę możliwości zdobycia przez przedsiębiorstwo odpowiednich zasobów gotówkowych na pokrycie jego zobowiązań, na inwestycje i wypłatę dywidend.

Ustawa o rachunkowości określa ramowy wzór sprawozdania z przepływów środków pieniężnych (tabela nr …). Zgodnie z zawartym w ustawie zakresem przepływy klasyfikowane są według trzech rodzajów działalności:

  • przepływy z działalności operacyjnej (obejmują głównie transakcje gotówkowe, brane pod uwagę przy ustalaniu zysku ze sprzedaży oraz zmiany w bieżących aktywach i pasywach).
  • przepływy z działalności inwestycyjnej (w ich skład wchodzą zwłaszcza wpływy i płatności związane z nabywaniem i sprzedażą składników majątku trwałego, udzielaniem pożyczek, otrzymywaniem dywidend i odsetek),
  • przepływy z działalności finansowej (obejmują wpływy i wydatki związane z powiększaniem kapitału własnego i płatności dywidend na rzecz właścicieli oraz z zaciąganiem kredytów i pożyczek oraz ich obsługą).

Grupowanie przepływów według działalności operacyjnej, inwestycyjnej oraz finansowej umożliwia charakterystykę relacji i struktury wewnątrz poszczególnych rodzajów działalności oraz między nimi, a także pozwala na ocenę ich powiązań z wynikiem finansowym netto. Na tej podstawie inwestorzy i wierzyciele mogą dokładniej ocenić płynność finansową i wypłacalność przedsiębiorstwa.

Sprawozdanie z przepływu środków pieniężnych przedstawia obraz strumieni gotówkowych poprzez wskazanie źródeł pochodzenia zasobów gotówkowych (wpływy gotówkowe) oraz ich wykorzystania (wydatki gotówkowe). Różnica między wpływami i wydatkami stanowi zmianę stanu gotówki, która dodana do gotówki początkowej daje gotówkę na koniec okresu. Ująć to można w formie schematu:

ŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO (WPŁYWY – WYDATKI) Z DZIAŁALNOSCI OPERACYJNEJŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO (WPŁYWY – WYDATKI) Z DZIAŁALNOSCI OPERACYJNEJ Schemat nr

ŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO (WPŁYWY – WYDATKI) Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO (WPŁYWY – WYDATKI) Z DZIAŁALNOŚCI INWESTYCYJNEJ

STAN GOTÓWKI NA KONIEC OKRESU SPRAWOZDAWCZEGOSTAN GOTÓWKI NA KONIEC OKRESU SPRAWOZDAWCZEGOSTAN GOTÓWKI NA POCZĄTKU OKRESU SPRAWOZDAWCZEGOSTAN GOTÓWKI NA POCZĄTKU OKRESU SPRAWOZDAWCZEGO

+ + =

ŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO (WPŁYWY – WYDATKI) Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJŚRODKI PIENIĘŻNE NETTO (WPŁYWY – WYDATKI) Z DZIAŁALNOŚCI FINANSOWEJ

Wykonano na podstawie rysunku zawartego w Finanse przedsiębiorstwa z elementami zarządzania i analizy, pod red M. Wypycha, Przedsiębiorstwo Specjalistyczne Absolwent Sp. Z. O.O., wydanie IV, str.172.

Centralne miejsce zajmuje zestawienie nadwyżek finansowych netto (środki pieniężne netto) rozumianych jako różnica między wpływami i wydatkami. Nadwyżka finansowa netto określana jest zwykle mianem cash flow. Pojęcie to nie ma w literaturze fachowej jednolitej przyjętej definicji. W dosłownym tłumaczeniu oznacza wpływ pieniędzy, wpływ do kasy. Nie należy także interpretować tego pojęcia jako sumę zysku netto i amortyzacji. Takie tradycyjne ujęcie nie uwzględnia ruchu środków pieniężnych spowodowanych zwiększaniem i zmniejszaniem kapitałów własnych i obcych, czy procesami inwestycyjnymi, ogranicza się bowiem wyłącznie do tej części dochodów, która pozostaje po uregulowaniu wydatków i jest do dyspozycji jako źródło finansowania wypłat z zysku oraz samofinansowania inwestycji.

Biorąc pod uwagę różnego rodzaju korekty wyniku finansowego na poziomie operacyjnym, a także potrzebę uwzględnienia wpływu na wynik finansowy rezultatów działalności inwestycyjnej uzasadniony jest stopniowy rachunek cash flow, tzn. umożliwiający określanie nadwyżek finansowych netto w zależności od rodzaju strumieni pieniężnych, których dotyczy. Tak przyjęta konstrukcja cash flow ma charakter bardziej uniwersalny, może objąć całokształt zdarzeń tworzących komponenty strumieni płatniczych czy finansowych. Cash flow może pełnić wówczas funkcję miernika sterującego przy podejmowaniu decyzji finansowych przedsiębiorstwa i niesionych przez nie zmianach w jego sytuacji finansowej cash flow uznawany jest za jeden z podstawowych mierników równowagi finansowej. Dodatnia nadwyżka finansowa netto sprzyja niewątpliwie umacnianiu równowagi finansowej, z kolei ujemna wskazuje na groźbę destabilizacji finansowej, co ma znaczenie przy ocenie zdolności płatniczej.

W celu zebrania danych do sprawozdania należy stwierdzić wszystkie wpływy i wydatki w okresie sprawozdawczym, a następnie przypisać je do poszczególnych rodzajów działalności.

Szczególnie istotne jest określenie nadwyżki finansowej odnoszącej się do działalności operacyjnej, biorąc za punkt wyjścia wynik finansowy netto. Należy wziąć pod uwagę różnice w czasie między wystąpieniem kosztów a odnośnym wydatkiem z tego tytułu przy określeniu kwoty przepływów gotówkowych w działalności operacyjnej. Przy liczeniu wyniku netto należy przestrzegać zasady kasowej uwzględniającej faktyczne wpływy i wydatki w danym okresie. Ponadto niektóre wydatki i wpływy nie generują gotówki ani nie wymagają jej wydatkowania. Należy także wykluczyć transakcje związane z działalnością inwestycyjną lub finansową. Ważne jest również by rozgraniczyć przepływy odnoszące się do działalności inwestycyjnej oraz finansowej, tak aby były one klasyfikowane zgodnie z naturą odnośnych transakcji.

Przedstawione w tabeli nr ujęcie przepływów środków pieniężnych opartych na metodzie pośredniej polegającej na uznaniu za punkt wyjścia zysku netto lub straty netto czyli wyniku rachunku zysku i strat, który jest stopniowo korygowany w celu ustalenia kwot nadwyżek finansowych netto. Przepływy można również ująć opierając się na metodzie bezpośredniej, która polega na oddzielnym zestawieniu źródła środków pieniężnych i oddzielnym zestawieniu wykorzystania środków pieniężnych. Nadwyżkę pieniężną netto określa się w końcowej części sprawozdania jako różnicę między sumą źródeł gotówki i sumą wykorzystania gotówki.

Rachunek przepływów podlega prawom analizy pionowej i poziomej (dynamiki). Jego analiza natomiast nie opiera się na metodzie wskaźnikowej. Problemy decyzyjne z obszaru oceny przyczyn zmian sytuacji finansowej oraz wykorzystania informacji zawartej w rachunku przepływów i procesu zarządzania przedsiębiorstwem, planowania jego działalności oraz kontroli wyników zawiera blok D5.

Jak analizować przepływy pieniężne

Rachunek przepływów należy czytać razem z bilansem i rachunkiem wyników. Zysk jest ustalany według zasad memoriałowych, natomiast przepływy pokazują rzeczywiste wpływy i wydatki. Różnica może wynikać z należności, zapasów, zobowiązań, amortyzacji i innych korekt. Uzgodnienie tych pozycji pozwala wyjaśnić, dlaczego przedsiębiorstwo rentowne ma mało gotówki albo dlaczego saldo środków rośnie mimo słabego wyniku.

Przepływy operacyjne pokazują, czy podstawowa działalność generuje środki potrzebne do bieżącego funkcjonowania. Jednorazowa wartość wymaga kontekstu, ponieważ wzrost zapasów lub należności może czasowo obniżyć gotówkę podczas rozwoju. Długotrwale ujemne przepływy operacyjne są jednak sygnałem, że działalność wymaga finansowania zewnętrznego albo sprzedaży aktywów. Warto rozłożyć zmianę na elementy kapitału obrotowego i ustalić, które procesy są za nią odpowiedzialne.

Przepływy inwestycyjne należy odnosić do strategii oraz etapu rozwoju. Wydatki na aktywa mogą obniżać gotówkę, a jednocześnie tworzyć przyszłą zdolność operacyjną. Trzeba sprawdzić harmonogram, źródło finansowania i oczekiwany efekt projektu. Dodatnie przepływy inwestycyjne mogą wynikać ze sprzedaży majątku, co nie zawsze oznacza poprawę. Jeżeli przedsiębiorstwo pozbywa się zasobów potrzebnych do działalności, chwilowy wpływ może osłabić przyszłe wyniki.

Przepływy finansowe wyjaśniają zmiany wynikające z kredytów, kapitału właścicielskiego, spłat i wypłat z zysku. Dodatnie saldo może wspierać rozwój albo pokrywać niedobór operacyjny. W drugim przypadku trzeba ocenić, jak długo przedsiębiorstwo może zwiększać zadłużenie i z czego zostanie ono spłacone. Ujemne saldo może oznaczać zdrową spłatę długu, ale również ograniczenie finansowania przez wierzycieli. Znaczenie wynika z połączenia wszystkich trzech obszarów.

Diagnoza powinna obejmować trend, sezonowość i prognozę. Historyczny rachunek wyjaśnia przeszłość, natomiast kalendarz przyszłych wpływów i wydatków wspiera decyzje. Dla kluczowych założeń warto tworzyć scenariusze, na przykład opóźnienia należności, spadku marży lub przesunięcia inwestycji. Raport końcowy wskazuje źródła gotówki, sposób jej wykorzystania, punkty napięcia i działania odpowiedzialne za utrzymanie równowagi finansowej.

Przy porównywaniu okresów trzeba stosować tę samą klasyfikację przepływów. Przeniesienie transakcji między działalnością operacyjną, inwestycyjną i finansową zmienia obraz poszczególnych obszarów, choć saldo końcowe pozostaje takie samo. Każda zmiana zasad wymaga opisania. Uzgodnienie z saldami środków pieniężnych oraz dokumentami źródłowymi stanowi podstawową kontrolę kompletności rachunku.

Ostrzeganie przedsiębiorstwa przed upadłością

Głosuj na tę pracę
Od kilku lat naukowcy z dziedziny ekonomii pochodzący z całego świata podejmują trudy w oparciu o źródłowe sprawozdania finansowe (bilansu oraz rachunku zysków i strat) znalezienia sposobów na przewidzenie bankructwa przedsiębiorstwa. Wyniki tych wysiłków zasługują na szczególną uwagę.

W większości banków w Europie Zachodniej i w Stanach Zjednoczonych stosowane są systemy wczesnego ostrzegania, które opierają się na danych bilansowych. W Niemczech, USA i w Szwajcarii dużą popularnością cieszą się modele opracowane przez Beermanna, Bleiera, model ryzyka opracowany w Bayerische Vereinsbank AG i model Weinricha. Nie wszystkie z tych modeli będą mogły być tu bliżej przedstawione.

Podstawowym celem wszystkich badań dotyczących analiz niewypłacalności i upadłości przedsiębiorstw jest znalezienie odpowiedniego, mniejszego lub większego zestawu wskaźników pozwalających na ocenę przyszłości przedsiębiorstwa. Punktem wyjścia jest porównanie sytuacji dużej liczby niewypłacalnych przedsiębiorstw określonych rozmiarów z danej branży czy regionu z sytuacją podobnej grupy przedsiębiorstw wypłacalnych. Na podstawie spostrzeżeń dokonanych przy konfrontacji wypracowuje się zestaw wskaźników, które osiągają typowy dla obydwu grup przedsiębiorstw poziom. Wytypowane wskaźniki są odpowiednio ważone przy pomocy różnego rodzaju metod statystycznych (np. mnożnikowej wieloczynnikowej analizy dyskryminacji) Na tej podstawie określane są tzw. wartości graniczne, stanowiące podstawę do wyodrębnienia różnych klas kondycji ekonomiczno – finansowej przedsiębiorstw.

Dla bliższego poznania tej metody stosowana jest tzw multiplikacyjna (wieloczynnikowa) analiza dyskryminacyjna.

W analizie tej mnoży się przez określone wagi sześć wybranych wskaźników. Uzyskane w ten sposób wyniki są sumowane, a wynik odzwierciedla funkcję dyskryminacji. Metoda ta zorientowana jest mocno na dochody (zysk i nadwyżki pieniężne) Te sześć wskaźników można szybko i bez problemu wyliczyć, co nie jest takie proste przy pozostałych metodach. Obowiązuje zasada: im wyższy poziom funkcji dyskryminacji, tym lepiej. Przedsiębiorstwa uzyskujące wynik + 1 klasyfikowane są jako dość dobre, a przedsiębiorstwa z wynikiem od 2 jako bardzo dobre. Przedsiębiorstwa o ujemnej funkcji dyskryminacji, a szczególnie o wyniku gorszym niż – 1, zaliczane są do przedsiębiorstw zagrożonych niewypłacalnością.

Wskaźniki wagi, wartości graniczne i wskazówki dotyczące ich interpretacji zostały przedstawione w tabeli nr 9.

WSKAŹNIKI DO ANALIZY STANU UPADŁOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA

Tabela nr 9

NW NAZWA WSKAŹNIKA FORMUŁA OBLICZENIA
W1 X1 CASH FLOW X 1,5 ZOBOWIĄZANIA OGÓŁEM
W2 X2 SUMA BILANSOWA X 0,08 ZOBOWIĄZANIA OGÓŁEM
W3 X3 ZYSK PRZEDOPODATKOWANIEM X 10,00 SUMA BILANSOWA
W4 X4 ZYSK PRZEDOPODATKOWANIEM X 5,00 ROCZNE PRZYCHODY
W5 X5 ZAPASY X 0,30 ROCZNE PRZYCHODY
W6 X6 ROCZNE PRZYCHODY X 0,10 SUMA BILANSOWA

Analizę funkcji oraz jej obliczenie realizuje się na podstawie bilansu oraz rachunku zysków i strat. Najpierw wylicza się sześć wskaźników. Są one ważone i przy pomocy przy pomocy podanych wag. Aby ustalić funkcję dyskryminacji, dodaje się do siebie ważone wskaźniki. Funkcja dyskryminacji osiąga poziom W, co zgodnie z przyjętą skalą ocen oznacza wynik.

Ocenę stanu zagrożenia przedsiębiorstwa według następującej skali ocen rys. ……..

Wartość graniczna ……………………………………………………………………………………..0

Zagrożenie niewypłacalnością ……………………………………………….wartości ujemne

Nie występuje niebezpieczeństwo niewypłacalności ………………..wartość dodatnia

Sytuacja dość dobra …………………………………………………………….. od + 1

Sytuacja bardzo dobra …………………………………………………………. od + 2

SKALA OCENY STANU UPADŁOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA

STAN UPADŁOŚCI STAN ROZWOJU

XW1 XW2

-2 -1 WG 1 2 3

STAN NAPRAWY

Problemy z obszaru ostrzegania przedsiębiorstwa przed upadłością w tym obliczenie wskaźników zawarte zostały w module 5.

Jak odpowiedzialnie oceniać ryzyko upadłości

Model ostrzegawczy łączy kilka wskaźników w jeden wynik, lecz jego interpretacja zależy od warunków, w których został zbudowany. Wagi i progi mogą odzwierciedlać określony okres, kraj, branże oraz wielkość przedsiębiorstw. Zastosowanie ich do innego podmiotu wymaga ostrożności. Przed obliczeniem trzeba ustalić źródło modelu, definicje zmiennych i zakres, dla którego potwierdzono jego zdolność rozróżniania przedsiębiorstw wypłacalnych oraz zagrożonych.

Dane wejściowe muszą pochodzić z tego samego okresu i być uzgodnione ze sprawozdaniami. Pojęcia takie jak przepływ pieniężny, zobowiązania, wynik przed opodatkowaniem czy przychody mogą mieć kilka wariantów. Zastąpienie pozycji podobnie nazwaną zmienia wynik i może unieważnić porównanie z progiem. Warto zapisać formułę każdego wskaźnika, źródło danych, zastosowane korekty i osobę zatwierdzającą.

Jedna wartość nie zastępuje analizy trendu. Stopniowe pogarszanie wyniku w kilku okresach jest innym sygnałem niż jednorazowy spadek po nietypowym zdarzeniu. Należy sprawdzić wrażliwość modelu na zmianę poszczególnych danych. Pozwala to ustalić, czy ocena zależy głównie od rentowności, zadłużenia, zapasów, sprzedaży czy zdolności generowania gotówki. Te informacje są bardziej użyteczne dla działania niż sama końcowa klasyfikacja.

Model oparty na danych okresowych trzeba uzupełnić prognozą płynności. Przedsiębiorstwo może wykazywać dodatni wynik, a mimo to nie mieć gotówki w terminie dużej płatności. Tygodniowy lub miesięczny harmonogram wpływów i wydatków ujawnia luki niewidoczne w rocznej funkcji. Powinien obejmować scenariusze opóźnienia należności, spadku sprzedaży, wzrostu kosztów i ograniczenia dostępnego finansowania.

Znaczenie mają także informacje jakościowe. Utrata głównego klienta, wypowiedzenie umowy kredytowej, spór, zależność od jednego dostawcy, awaria albo odejście kluczowych pracowników mogą szybko zmienić sytuację. Z drugiej strony wiarygodne dodatkowe finansowanie lub zaawansowany plan naprawczy mogą ograniczać ryzyko. Informacje te nie służą do dowolnego odrzucania wyniku modelu, lecz do jego pełniejszej i jawnej interpretacji.

Raport powinien przedstawiać wynik, kierunek zmian, główne czynniki i ograniczenia. Zamiast kategorycznego stwierdzenia, że przedsiębiorstwo upadnie lub jest całkowicie bezpieczne, należy mówić o poziomie ryzyka i potrzebie dalszego badania. Klasyfikacja może uruchamiać określone działania, na przykład dokładniejszą prognozę gotówki, przegląd należności, rozmowę z finansującymi albo aktualizację planu naprawczego.

Plan reakcji musi odpowiadać przyczynie. Sprzedaż składnika majątku może dać jednorazową gotówkę, ale nie naprawi nierentownej działalności. Nowy kredyt przesuwa termin płatności, lecz zwiększa obciążenie, jeśli nie nastąpi poprawa przepływów. Działania mogą obejmować zmianę miksu sprzedaży, redukcję zapasów, odzyskiwanie należności, renegocjację terminów i ograniczenie kosztów możliwych do uniknięcia. Każde wymaga oceny czasu, kosztu i realnego efektu.

System wczesnego ostrzegania powinien mieć ustalone terminy aktualizacji oraz zdarzenia uruchamiające dodatkowy pomiar. Utrata kontraktu, gwałtowny wzrost kosztu, opóźnienie finansowania lub istotna reklamacja mogą wymagać natychmiastowego przeliczenia. Po czasie warto badać, czy wcześniejsze sygnały odpowiadały późniejszym problemom i ile alarmów było fałszywych. Taka weryfikacja pozwala poprawiać progi i zachować użyteczność systemu.

Wyniki kilku modeli mogą się różnić, ponieważ używają innych zmiennych i wag. Nie należy wybierać automatycznie oceny najkorzystniejszej. Trzeba wskazać źródło rozbieżności, zgodność modeli z profilem przedsiębiorstwa i jakość danych. Jeżeli niepewność pozostaje duża, bezpieczniejsze jest pogłębienie analizy oraz przyjęcie ostrożnego scenariusza do czasu uzyskania nowych informacji.

Ryzyko powinno być przekazywane osobom zdolnym podjąć działanie, z zachowaniem poufności. Nieaktualny wynik pozbawiony daty i założeń może wywołać nieuzasadnione decyzje pracowników, kontrahentów lub finansujących. Raport musi wskazywać okres danych, autora obliczeń, wersję modelu i ograniczenia. Odpowiedzialna komunikacja nie ukrywa problemu, lecz przedstawia go precyzyjnie wraz z planem reakcji.

Plan naprawczy wymaga mierników wyprzedzających oraz wynikowych. Sam wynik finansowy może reagować z opóźnieniem. Wcześniej mogą zmieniać się portfel zamówień, rotacja należności, wykorzystanie limitów, terminowość dostaw lub poziom reklamacji. Połączenie tych sygnałów pozwala ocenić, czy działania przynoszą efekt, zanim pojawi się on w rocznym sprawozdaniu.

Należy też rozważyć wzajemny wpływ działań. Szybka redukcja zapasów poprawia gotówkę, lecz może zmniejszyć sprzedaż, a ograniczenie kosztów utrzymania osłabić niezawodność zasobów. Każda decyzja powinna mieć ocenę skutków dla płynności, rentowności i ciągłości działania. System ostrzegania jest najbardziej użyteczny wtedy, gdy wspiera wybór zrównoważonej reakcji, a nie tylko wskazuje alarm.

Ważna jest jakość kontroli wewnętrznej. Opóźnione zamknięcia ksiąg, częste korekty, brak uzgodnień lub niespójne definicje zwiększają niepewność wyniku modelu. Nie przesądzają o niewypłacalności, ale uzasadniają dokładniejsze badanie danych. Funkcja dyskryminacyjna może być matematycznie poprawna, a mimo to dawać mylący rezultat, jeżeli wartości wejściowe są niekompletne lub błędnie sklasyfikowane.

Weryfikacja planu naprawczego powinna odbywać się częściej niż zwykłe raportowanie roczne. Dla każdego działania określa się oczekiwany wpływ na gotówkę, wynik i zadłużenie oraz termin, w którym efekt ma się pojawić. Brak poprawy wymaga ustalenia, czy działanie nie zostało wykonane, założenie było nietrafne, czy warunki zewnętrzne się zmieniły.

Ocenę należy archiwizować wraz z użytymi danymi i wersją formuł. Umożliwia to późniejsze odtworzenie wyniku oraz sprawdzenie skuteczności sygnałów. Bez takiej ścieżki trudno odróżnić zmianę sytuacji przedsiębiorstwa od zmiany sposobu obliczania. Przejrzystość metody wzmacnia odpowiedzialność i ułatwia doskonalenie systemu.

Sprawność funkcjonowania przedsiębiorstwa – koszty i nadwyżki

Głosuj na tę pracę
Przez zarządzanie sprawnością funkcjonowania przedsiębiorstwa należy rozumieć efektywne podejmowanie przez decydentów ekonomiczno-finansowych decyzji dotyczących operacji gospodarczych, finansowych i organizacyjnych, w wyniku których zostanie zwiększony zysk przedsiębiorstwa.

Do pomiaru aktywności decydentów w efektywnym wyborze stosownych operacji gospodarczych, głównie w zakresie wykorzystania zasobów majątkowych i kapitałowych przedsiębiorstwa służą następujące wskaźniki sprawności działania:

  • wskaźnik udziału w przychodach rocznych kosztów materiałów i towarów (intensywność materiałowa),
  • wskaźnik udziału w przychodach rocznych kosztów osobowych
  • (intensywność zatrudnienia),
  • wskaźnik udziału w przychodach rocznych odsetek od kapitałów obcych,
  • wskaźnik udziału w przychodach rocznych amortyzacji,
  • udział w przychodach rocznych nadwyżek pieniężnych,
  • wskaźnik nadwyżki przychodów nad kosztami zmiennymi(stopa nadwyżki nad kosztami zmiennymi).

O wyborze tych wskaźników a nie innych zdecydował fakt istnienia w literaturze przedmiotu norm dla dobrze funkcjonujących przedsiębiorstw w branży. W opracowaniach innych autorów wskaźniki sprawności funkcjonowania są różne pod względem ilościowym i jakościowym.

Wskaźnik intensywności materiałowej i towarowej obliczony jako iloraz nakładów materiałów , towarów i przychodów. Informuje on jaki jest procentowy udział kosztów materiałów i towarów w przychodach.

W analizie intensywności zmian w poziomie materiałowej i towarowej niezbędne jest operowanie okresem wieloletnim. Jeżeli odchylenie jest większe jak 2% powinno być sprawdzone pod kątem wiarygodności danych sprawozdawczych.

Istnieje ewentualność, że w poszczególnych okresach operowano niejednorodnymi zasadami wyceny wartości zasobów. Szczególnie podejrzany jest ciągły spadek intensywności materiałowej i towarowej. Drastyczne zmniejszenie kosztów materiałowych w stosunku do obrotów powinno nastawiać analityków alarmistycznie. Natomiast rosnące zyski muszą być traktowane z największą ostrożnością.

Prawdopodobnymi przyczynami zmniejszenia się intensywności materiałowej mogą być:

  • intensywne zmiany programu produkcji (sprzedaży)
  • wdrażana z powodzeniem analiza wartości
  • korzystniejsza oferta zakupu
  • własna produkcja produktów w zamian za produkty kupowane
  • itp.

Najczęściej silny spadek intensywności materiałowej spowodowany jest błędami ludzkimi. Dlatego też przedsiębiorstwa mogą liczyć na przetrwanie tylko wtedy, gdy ich kierownictwo stale będzie poświęcało więcej uwagi problemowi intensywności materiałowej.

Kolejnym wskaźnikiem o sprawności funkcjonowania przedsiębiorstwa jest wskaźnik intensywności zatrudnienia. Obliczamy go w procentach jako iloraz kosztów osobowych i przychodów rocznych. Intensywność zatrudnienia także należy badać w ujęciu dynamicznym. Koszty osobowe w większości przedsiębiorstw mają największy udział(po kosztach materiałowych i towarowych) w kosztach ogółem.

Można zauważyć silne sprzężenie zwrotne pomiędzy intensywnością zatrudnienia i intensywnością kosztów materiałowych i towarowych..

Wskaźniki te są bardzo trudne do określenia jako wzorcowe (normy) dla przedsiębiorstw w branży.

Każde przedsiębiorstwo pod względem materiałochłonności i liczby osób zatrudnionych jest różne i wzajemnie nieporównywalne według jednego przyjętego kryterium, dającego się przyjąć dla przedsiębiorstw dobrych czy też złych. Osąd czy obliczone wskaźniki dla przedsiębiorstw badanych są dobre czy złe, może być określany tylko w dynamice.

Trzecim kryterium określającym jaka jest sprawność funkcjonowania przedsiębiorstwa jest wskaźnik udziału kapitału obcego w przychodach rocznych.

Wskaźnik ten obliczamy jako iloraz odsetek od kapitału obcego i przychodów rocznych. Jeżeli udział odsetek od kapitału obcego w przychodach jest znacznie wyższy od poziomu przeciętnego w porównywalnych przedsiębiorstwach, wówczas należy poddać analizie rozmiary i warunki zaciągniętych kredytów. Za pomocą wskaźników zadłużenia w latach i wskaźnika udziału kapitału własnego, można jednocześnie ustalić , czy kredyty są zbyt wysokie, czy też ich warunki są zbyt niekorzystne, bądź też czy obydwa te czynniki wymagają poprawy.

W odróżnieniu od wskaźników intensywności materiałowej i zatrudnienia, wskaźnik udziału odsetek od kapitału obcego w przychodach rocznych może być porównywalny z wcześniej opracowanymi przez innych autorów normami.

Poziom średni w dobrych przedsiębiorstwach przemysłowych, rzemieślniczych, handlu hurtowego i detalicznego tego wskaźnika odpowiednio wynosi:

2,5% , 2%, 2%, 3%

Kolejnym wskaźnikiem świadczącym o dobrej sprawności funkcjonowania przedsiębiorstwa, a tym samym dobrej sytuacji dochodowej jest wskaźnik udziału amortyzacji w przychodach rocznych. Wskaźnik ten obliczamy również jak poprzednie wskaźniki w procentach, jako iloraz amortyzacji i przychodów rocznych.

Wskaźnik udziału amortyzacji w przychodach rocznych powinien być kontrolowany zarówno pod względem jego absolutnego poziomu, jak i z uwzględnieniem zmian w czasie

( w ujęciu dynamicznym).

Wskaźnik ten w przedsiębiorstwach handlu detalicznego i hurtowego kształtuje się na poziomie 1- 2%, a w przedsiębiorstwach przemysłowych i rzemieślniczych na poziomie 3 – 4%. Jeżeli obliczony wskaźnik osiąga znacznie niższy poziom lub obniża się w czasie – wówczas istnieje niebezpieczeństwo, że przedsiębiorstwo jest „wygłodzone” inwestycyjnie. Innym wyjaśnieniem niskiej amortyzacji mogły być udziały w leasingu. Leasing jest ukryty w formie kosztów najmu lub w innych pozycjach kosztów.

Zbyt wysoka amortyzacja może być wynikiem niskiego stopnia wykorzystania potencjału technicznego, zbyt dużego udziału majątku trwałego lub nietrafnych inwestycji. W takim przypadku należy sprawdzić, czy wszystkie obiekty majątku trwałego są niezbędne w przedsiębiorstwie i czy ewentualnie nie można pozbyć się obiektów zbędnych.

Bardzo bogatym w informacje dotyczące sprawności funkcjonowania przedsiębiorstwa jest wskaźnik udziału nadwyżki pieniężnej w przychodach rocznych. Wskaźnik ten obliczamy jako iloraz nadwyżki pieniężnej (wynik finansowy + nie wywołujące wydatków koszty stałe – amortyzacja, dopłaty do rezerw emerytalnych), i przychodów rocznych. Wyraża on zdolność przedsiębiorstwa do generowania nadwyżek finansowych. Dzięki nadwyżkom pieniężnym możliwa jest realizacja inwestycji, powiększenie zapasów, spłata długów i wypłata dywidendy (udziałów w zyskach).

Jednak musimy wziąć pod uwagę, że nadwyżka pieniężna dla wyliczenia wskaźników jest wartością wiarygodną tylko przy uwarunkowanym wzroście obrotów. Przy silnym ich wzroście np. w początkowej fazie funkcjonowania przedsiębiorstwa, wskaźniki te wykazują zawyżoną zdolność do generowania nadwyżek pieniężnych.

Odwrotna sytuacja występuje przy silnym zmniejszaniu się obrotów, gdy do dyspozycji jest więcej środków pieniężnych.

Poziom przeciętny w dobrych przedsiębiorstwach możliwy do przyjęcia jako norma, stosownie do rodzaju wcześniej opisanych firm wynosi:

P – 8%, R- 5%, HH-6%, Hd –5%

Ostatnim wskaźnikiem wytypowanym do oceny sprawności funkcjonowania przedsiębiorstwa, a więc i do oceny sytuacji dochodowej jest wskaźnik nadwyżki przychodów nad kosztami zmiennymi (stopa procentowa nadwyżki przychodów nad kosztami zmiennymi). Obliczamy go jako iloraz różnicy przychodów rocznych oraz kosztów zmiennych i przychodów rocznych.

Wskaźnik ten wyraża udział nadwyżki przychodów nad kosztami zmiennymi w obrotach (przychodach rocznych). Mimo, że jest to wskaźnik łatwy w obliczaniu, to trudno znaleźć normę, w odniesieniu do której można by go porównać i stwierdzić czy dane przedsiębiorstwo sprawnie funkcjonuje , czy też nie. Z tego względu, podobnie jak wiele innych proponowanych wskaźników do obliczania sprawności funkcjonowania przedsiębiorstwa, też zostanie pominięty.

WSKAŹNIKI ANALIZY STANU SPRAWNOŚCI FUNKCJONOWANIA PRZEDSIĘBIORSTWA

Tabela nr 8

NW NAZWA WSKAŹNIKA FORMUŁA OBLICZANIA
W1 UDZIAŁ KOSZTÓW MATERIAŁÓW (TOWARÓW) % NAKŁADY MATERIAŁÓW X 100 PRZYCHODY ROCZNE
W2 WSKAŹNIK INTENSYWNOŚCI ZATRUDNIENIA KOSZTY OSOBOWE X 100 PRZYCHODY ROCZNE X 100
W3 UDZIAŁ ODSETEK OD KAPITAŁU OBCEGO W PRZYCHODACH ROCZNYCH % ODSETKI OD KAPIT. OBCEGO X 100 PRZYCHODY ROCZNE
W4 UDZIAŁ AMORTYZACJI W PRZYCHODACH ROCZNYCH % AMORTYZACJA X 100 PRZYCHODY ROCZNY
W5 UDZIAŁ NADWYŻEK W PRZYCHODACH % CASH FLOW PRZYCHODY ROCZNE

Jak oceniać sprawność działania

Wskaźniki sprawności powinny łączyć zużycie zasobów z wynikiem, który dzięki nim powstaje. Spadek kosztu materiałów może oznaczać lepsze zakupy lub mniejsze straty, ale może też wynikać z pogorszenia jakości albo przesunięcia sprzedaży w stronę innego asortymentu. Podobnie zmiana kosztów osobowych wymaga odniesienia do produktywności, jakości i skali działania. Jedna relacja procentowa nie wystarcza do wskazania przyczyny.

Przy porównaniach potrzebna jest stabilna definicja przychodów i kosztów. Zmiana klasyfikacji może stworzyć pozorną poprawę wskaźnika bez rzeczywistej korzyści ekonomicznej. Warto analizować zarówno poziom, jak i trend, a także oddzielać wpływ ceny, ilości oraz miksu produktów. Jeżeli przedsiębiorstwa różnią się technologią i modelem działalności, bardziej wiarygodną bazą bywa własna historia i plan niż jedna wartość branżowa.

Wniosek powinien prowadzić do procesu, na który można oddziaływać. Zamiast ogólnego zalecenia obniżenia kosztów należy wskazać, czy problem dotyczy ceny zakupu, zużycia, wykorzystania czasu pracy, niewykorzystanej zdolności albo kosztu finansowania. Działanie otrzymuje właściciela, termin i miernik kontrolny. Trzeba też zastosować miarę równoważącą, aby poprawa kosztu nie odbywała się kosztem jakości, terminowości lub sprzedaży.

Sprawność warto mierzyć na poziomie, na którym powstaje decyzja. Wynik całego przedsiębiorstwa może ukrywać różnice między produktami, oddziałami i kanałami. Szczegółowość nie powinna jednak prowadzić do przypadkowych wniosków z małych prób. Najpierw identyfikuje się istotne odchylenie, a następnie schodzi do danych operacyjnych wystarczających do wyjaśnienia jego przyczyny.

Rentowność przedsiębiorstwa – miary i czynniki zmian

Głosuj na tę pracę
Rentowność przedsiębiorstwa powinna być obszarem zainteresowania decydentów głównie finansowych w codziennym działaniu. Każda operacja gospodarcza powinna czynić przedsiębiorstwo coraz bardziej rentowne.

Istota rentowności mieści się w odpowiedzi na pytanie jak szybko nastąpi zwrot zaangażowanych w operacjach finansowych, gospodarczych i organizacyjnych kapitałów z zyskiem. Podstawowymi miernikami informującymi o szybkości zwrotu zaangażowanego w przedsiębiorstwie kapitału są wskaźniki określane w literaturze przedmiotu jako wskaźnikami rentowności, zyskowności lub stopami zyskowności. Najczęściej wykorzystywane są w procesie decyzyjnym w zarządzaniu przedsiębiorstwem następujące wskaźniki rentowności:

  1. Wskaźnik rentowności kapitału własnego
  2. Wskaźnik rentowności kapitału ogółem
  3. Wskaźnik zwrotu inwestycji

Wskaźnik rentowności kapitału własnego – określam jako iloraz wyniku finansowego (zysku netto) i kapitału własnego.

Wskaźnik ten pokazuje zyskowność kapitału własnego (stopę zyskowności zainwestowanych w przedsiębiorstwie kapitałów własnych). Poziom tego wskaźnika jest silnie uzależniony od relacji między rentownością kapitału ogółem a oprocentowaniem kapitału obcego.

Wzrost wskaźnika może oznaczać:

  • obniżenie odsetek od kapitału obcego
  • polepszenie wyniku finansowego
  • wzrost kapitału własnego w łącznym kapitale
  • łączny wpływ dwóch lub trzech wymienionych czynników.
  • Odwrotnie, spadek rentowności kapitału własnego oznacza:
  • zwrot odsetek od kapitału obcego
  • pogorszenie wyniku finansowego
  • wzrost kapitału obcego w łącznym kapitale ( własny + obcy).

Poziom tego wskaźnika w porównywalnych przedsiębiorstwach w branży, odpowiednio dla różnych rodzajów przedsiębiorstw przemysłowych, handlu hurtowego odpowiednio wynosi: 36% i 39%. Normy dla przedsiębiorstw rzemieślniczych i handlu detalicznego są niemożliwe do określenia, gdyż występuje tu zbyt duża rozpiętość i brak jest reprezentatywnych wartości.

Bardzo bogatym w informacje, nie podlegającym deformacji i bardzo często wykorzystywanym w procesach decyzyjnych w zarządzaniu przedsiębiorstwem jest wskaźnik rentowności kapitału ogółem. Obliczamy go jako sumę wyniku finansowego (zysk netto) i odsetek od kapitału obcego, podzieloną przez sumę bilansową. Wskaźnik ten informuje, jak „pracuje” kapitał, jakie efekty osiągnięte zostały z zaangażowania w przedsiębiorstwie łącznego kapitału( własnego i obcego), niezależnie od źródeł jego pozyskania( im wyższy poziom tego wskaźnika tym lepiej).

Dla porównywalnych, dobrze funkcjonujących przedsiębiorstw w branży, stosownie dla wyżej określanych rodzajów przedsiębiorstw, określono następujące normy: 9%, 10%, 9%, 10%.

Relacja między rentownością kapitału własnego i kapitału ogółem odzwierciedla działanie czynnika dźwigni finansowej. Efekt dźwigni finansowej oznacza, że między rentownością kapitału własnego (bez odsetek od kapitału obcego), a rentownością kapitału ogółem występują działania „lewarowe”. Jeżeli odsetki od kapitału obcego są niższe od rentowności całego kapitału, to w miarę wprowadzania kapitału obcego rośnie rentowność kapitału własnego ( pozytywny efekt dzwigni finansowej).Jeżeli jednak oprocentowanie kapitału obcego jest wyższe od rentowności całego kapitału, to wówczas wraz ze wzrostem zadłużenia następuje obniżenie zyskowności (rentowności) własnego kapitału ( negatywny efekt dźwigni finansowej).

Kolejnym, bardzo bogatym w informacje i często stosowanym w procesie decyzyjnym zarządzania przedsiębiorstwem jest wskaźnik zwrotu inwestycji (RO I ).Obliczany jest jako iloczyn rentowności obrotów i rotacji kapitału (aktywów).Rentowność obrotów natomiast oblicza się z ilorazu wyniku finansowego(zysk przed opodatkowaniem), i przychodów rocznych. Rotacja kapitału ( aktywów), to iloraz obrotów i sumy bilansowej.

Wskaźnik zwrotu inwestycji informuje, czy między rentownością obrotów a zaangażowaniem kapitału (sumą bilansową) zachodzi zdrowa relacja.

Banki oczekują – stosownie do wielkości przedsiębiorstw – rentowności obrotów między 2% a 6%. Małe przedsiębiorstwa z reguły mają wyższą rentowność obrotów niż duże. Jeżeli np. rotacja kapitału w przedsiębiorstwie produkcyjnym będzie niższa niż 1,5 , to należy zbadać czy możliwe jest zmniejszenie zaangażowanego kapitału. Powinny być tu zastosowane następujące wskaźniki kontrolne:

  • udział środków trwałych w majątku ogółem,
  • cykl rotacji należności w dniach,
  • cykl rotacji zapasów w dniach.

Rentowność ( zyskowność) obrotów stosownie dla wcześniej wymienionych rodzajów dobrze funkcjonujących przedsiębiorstw określana jest na poziomie

4,5%, 2%, 5%, 3%

Natomiast rotacja kapitału na poziomie:

1,6x, 2.9x, 2x, 2x.

Stąd norma dla wskaźnika zwrotu inwestycji (RO I) , jako iloczynu norm rentowności obrotów i rotacji kapitału , odpowiednio wynosi:

7,2 , 5,8 , 10 , 6 ,

Dla wybranych przedsiębiorstw ( tylko handlowych – hurtowych i detalicznych), decydenci finansowi w procesie decyzyjnym zarządzania przedsiębiorstwem wykorzystują wskaźnik rentowności zapasów. W przedstawionym algorytmie został on pominięty.

Bardzo pomocnymi w procesie decyzyjnym zarządzania rentownością przedsiębiorstwa, obok wskaźników kapitałowych nazywanych często finansowymi, są wskaźniki handlowe ( sprzedaży).

Wskaźniki rentowności sprzedaży mogą być liczone jako rentowność brutto i netto, w zależności od kategorii zysku przyjmowanego do obliczeń.

Wskaźnik rentowności brutto może być obliczany jako:

  • iloraz nadwyżki finansowej brutto i sprzedaży netto,
  • iloraz zysku przed opłatą odsetek i opodatkowaniem i sprzedaży netto,
  • iloraz relacja zysku przed opodatkowaniem i sprzedaży netto.

Dwa pierwsze sposoby wykorzystywane są do obliczania rentowności sprzedaży brutto w krajach wysoko rozwiniętych. W polskim rachunku wyników zysk brutto stanowi zysk przed jego opodatkowaniem, i obliczany jest jako różnica między przychodami ze sprzedaży a kosztami uzyskania przychodów, skorygowane o straty i zyski nadzwyczajne.

Rentowność sprzedaży brutto stanowi wówczas iloraz zysku przed opodatkowaniem i sprzedaży netto. Wielkość tego wskaźnika jest niezależna od stopy opodatkowania zysku. Odzwierciedla natomiast politykę cen przedsiębiorstwa oraz zysk jaki generuje ono poprzez określoną wielkość sprzedaży. Poziom wskaźnika rentowności sprzedaży jest zdeterminowany strukturą zysku generowanego w poszczególnych rodzajach działalności przedsiębiorstwa.

Bardzo praktycznym wskaźnikiem jest również wskaźnik rentowności sprzedaży netto, obliczany jako iloraz zysku przed opodatkowaniem i przychodów netto ze sprzedaży wyrobów i usług. Zyski z pozostałej działalności mogą mieć charakter jednorazowy, będą więc zakłócać proces porównywalności wskaźników w czasie.

Wskaźnik rentowności sprzedaży netto – informuje o udziale zysku netto ( po opodatkowaniu) w wartości sprzedaży , czyli jaką marżę zysku przynosi dana wartość sprzedaży. Im wyższy jest ten wskaźnik, tym większa wartość sprzedaży musi być zrealizowana dla osiągnięcia określonej kwoty zysku.

Większa wartość wskaźnika oznacza zatem korzystniejszą kondycję finansową firmy. Podniesienie rentowności netto oznacza wzrost efektywności sprzedaży, gdyż każda złotówka sprzedaży generuje nowy zysk. Praktyka wskazuje, ze niższa marża jest potrzebna przy wytwarzaniu wyrobów charakteryzujących się krótkim cyklem produkcyjnym i możliwością szybkiej ich sprzedaży. Natomiast wyższa marża zyskowności jest niezbędna w sytuacji dłuższego cyklu produkcyjnego i długiego czasu sprzedaży.

Kolejnym istotnym wskaźnikiem wykorzystywanym do oceny rentowności przedsiębiorstwa, a w rezultacie jego stabilności dochodowej jest wskaźnik rentowności majątku. Obliczamy go dzieląc zysk netto prze zwartość majątku ( aktywów ogółem).

Wskaźnik rentowności ekonomicznej (majątku) informuje decydentów o wielkości zysku przypadającego na jednostkę wartości zaangażowanego w przedsiębiorstwie majątku. Wskaźnik ten wyznacza ogólną zdolność aktywów przedsiębiorstwa do generowania zysku, czyli pokazuje, jak efektywnie decydenci przedsiębiorstwa zarządzają swoimi aktywami. Im wartość tego wskaźnika jest wyższa, tym korzystniejsza jest sytuacja dochodowa przedsiębiorstwa.

Wskaźnik rentowności aktywów jest ogólnym miernikiem podnoszenia efektywności gospodarowania w przedsiębiorstwie i może być określany również jako iloczyn wskaźnika rentowności sprzedaży netto i wskaźnika rotacji aktywów. Z powyższego można wnioskować, że taka sama rentowność aktywów(majątku) może być wynikiem zupełnie różnej polityki sprzedaży wyrobów i usług, np. polityki ilości( niskich cen), charakteryzującej się niską zyskownością jednostkową, ale odpowiednio wyższą wielkością sprzedaży, lub polityki jakości ( wysokich cen), charakteryzującej się wysoką zyskownością i niską rotacją aktywów.

Wspomaganie procesów decyzyjnych w obszarze efektywnego zarządzania rentownością przedsiębiorstwa zapewniają w ramach testu szybkiego i testu szczegółowego – moduł D3. Zestawienie formuł obliczania wyżej wymienionych wskaźników zawiera tabela nr 7.

WSKAŹNIKI DO ANALIZY RENTOWNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA

Tabela nr 7

NW NAZWA WSKAŹNIKA FORMUŁA OBLICZANIA
W1 RENTOWNOŚĆ KAPITAŁU WŁASNEGO % WYNIK FINANSOWY X 100 KAPITAŁ WŁASNY X 100
W2 RENTOWNOŚĆ KAPITAŁU OGÓŁEM % WYNIK FINANS. – ODSET. OD. ZOB. OGÓŁ X 100 PASYWA
W3 RENTOWNOŚĆ OBROTÓW % WYNIK FINANSOWY X 100 PRZYCHODY ROCZNE
W4 ROTACJA KAPITAŁU PASYWÓW (RAZY) OBROTY PASYWA
W5 ZWROT INWESTYCJI (ROI) W3 X W4

Jak interpretować rentowność

Rentowność należy analizować razem z ryzykiem, skalą działalności i przepływami pieniężnymi. Wzrost stopy zwrotu może wynikać z poprawy marży lub sprawności, ale także ze zmniejszenia kapitału własnego albo większego zadłużenia. Dlatego warto rozłożyć zmianę na czynniki i sprawdzić, które z nich mają charakter trwały. Wynik jednorazowy, sprzedaż aktywa lub rozwiązanie rezerwy nie świadczą automatycznie o poprawie podstawowej działalności.

Użyteczna diagnoza pokazuje rentowność produktów, klientów i kanałów, a następnie uzgadnia te wyniki z rachunkiem całego przedsiębiorstwa. Przy rozliczaniu kosztów wspólnych trzeba ujawnić zastosowany klucz, ponieważ może on zmieniać obraz segmentów bez wpływu na łączny koszt. Przed decyzją o ograniczeniu działalności należy ustalić, które koszty naprawdę znikną i czy uwolnione zasoby można wykorzystać korzystniej.