Prace magisterskie – Strona 3 – Pisanie analiz finansowych, analiz ekonomicznych

Strategia kosztowa

5/5 - (3 votes)

Strategie nazywane kosztowymi ukierunkowują wszystkie działania przedsiębiorstwa na jedne główny cel, jakim jest minimalizacja kosztów całkowitych. Strategie kosztowe opierają się na założeniu, że najlepszą pozycję konkurencyjną uzyskują te firmy, które mają najniższe koszty. Zdolność przedsiębiorstwa do minimalizacji kosztów daje mu przewagę nad konkurentami. Najwyższą marżę uzyskują te firmy, które produkują najtaniej. Z kolei wysoka marża zapewnia przedsiębiorstwu środki możliwe do wykorzystania w realizacji inwestycji a tym samym przedsiębiorstwo umacnia swoją pozycję.

Ze strategią minimalizacji kosztów wiąże się tzw. efekt doświadczenia, mówiący o tym, “że całkowity koszt jednostkowy produktu zmniejsza się o stały procent każdorazowo, gdy skumulowana wartość produkcji się podwaja”. Efekt doświadczenia jest konsekwencją następujących zjawisk:

ekonomika skali – w miarę zwiększania skali produkcji następuje rozłożenie na większą liczbę wyrobów kosztów stałych w wyniku czego koszt jednostkowy spada,

efekt specjalizacji – koncentrując się na jednym rodzaju działalności rośnie wydajność pracy w wyniku czego koszty robocizny na jednostkę produkcji ulegają zmniejszeniu,
efekt innowacji oraz substytucji kapitału i pracy – wprowadzenie nowych technologii produkcji.

Powyższe zjawiska można rozbić na bardziej szczegółowe czynniki:

wyniki uczenia się poszczególnych pracowników i grup,

poprawa struktury organizacyjnej i struktury produkcji,
wprowadzenie systemu informacyjnego dla zarządu,
zbudowanie bardziej efektywnego planowania,
prowadzenie bardziej skutecznej kontroli,
wdrożenie celowych poczynań służących sterowaniu firmą,
poprawa metod pracy,
poprawa koordynacji przebiegu pracy,
wprowadzenie bardziej wydajnego działu utrzymania ruchu,
wprowadzenie bardziej efektywnego składowania,
ulepszenie produktów,
wyższa wydajność pracowników dzięki systematycznemu uczeniu się na stanowisku pracy i dzięki powtarzalności czynności,
bardziej oszczędne wykorzystanie materiałów,
mniejsza ilość braków produkcyjnych,
lepsze nadzorowanie prac,
mniej prac związanych z poprawianiem braków produkcyjnych,
nowsze procesy produkcyjne,
mniejsze zużycie energii,
ulepszone metody produkcyjne,
bardziej intensywne studia dotyczące produkcji przemysłowej,
wprowadzenie nowych metod technologicznych do produkcji,
celowe opracowanie nowych rozwiązań konstrukcyjnych dla produktów,
zmniejszenie udziału drogich części w produktach,
eliminacja niepotrzebnych części w produktach na podstawie analizy produkcji,
standaryzacja produktów,
zmniejszenie ilości zmian w produktach,
zwiększenie powtarzalności w produkcji i w sprzedaży,
korzystniejsze ustalenie liczebności partii wyrobów,
lepsze wyposażenie w narzędzia i maszyny,
lepsze wykorzystanie maszyn,
lepsze wykorzystanie lokalowe przedsiębiorstwa.

Tak więc na kształt krzywej doświadczenia wpływ mają rozmaite czynniki. Poszczególne elementy trzeba starannie badać i wykorzystywać. W praktyce często trudno oddzielić poszczególne przyczyny kształtujące krzywą doświadczeń, ale nie ma wątpliwości co do tego, że na jej podstawie można obniżyć koszty w przedsiębiorstwie.

W firmach istnieją zazwyczaj znaczne możliwości redukcji kosztów. Dzięki świadomej kontroli kosztów można z tych możliwości skorzystać, aby zmniejszyć koszty stałe i zmienne co pozwoli zwiększyć konkurencyjność firmy. Skutki krzywej doświadczenia nie przychodzą same. Kadra kierownicza musi stale pracować nad tym, aby ze wzrostem produkcji dokonywać ulepszeń, starając się w ten sposób obniżyć koszty we wszystkich wydziałach przedsiębiorstwa.

Dla wielu firm działających na wielkim, masowym rynku strategia minimalizacji kosztów stała się podstawą przetrwania i sukcesu.

Publiczna emisja akcji na rynku kapitałowym

5/5 - (1 vote)

z cyklu prace mgr z kierunku Finanse i bankowość

Pod pojęciem rynku kapitałowego rozumiany jest rynek środków finansowych przeznaczanych na inwestycje średnio- i długoterminowe. Spotykają się na nim podmioty poszukujące zasilenia finansowego oraz inwestorzy chcący ulokować swoje nadwyżki finansowe^[1]. Pozyskiwanie kapitału na tym rynku odbywa się przede wszystkim poprzez:

emisję akcji,
emisję obligacji.

Finansowanie za pomocą emisji akcji zaliczane jest do finansowania kapitałami własnymi, emisja obligacji porównywalna jest natomiast z zaciągnięciem kredytu bankowego.

Rynek kapitałowy możemy podzielić na rynek prywatny i rynek publiczny. Finansowanie poprzez rynek prywatny polega na pozyskiwaniu kapitału zewnętrznego od ograniczonej liczby osób. W przypadku finansowania poprzez rynek publiczny oznacza to skierowanie oferty, „przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, do co najmniej 300 osób lub nieoznaczonego adresata”^[2]. Do zalet finansowania poprzez rynek prywatny zaliczamy możliwość pozyskania kapitału po nieco mniejszej cenie (niższe koszty bezpośrednie w stosunku do rynku publicznego, choć czasami inwestorzy żądają większego dyskonta ze względu na niską płynność), zaś głównymi jego wadami są ograniczona płynność i wielkość. W przypadku pozyskiwania kapitału na rynku publicznym, związane z tym zalety i wady będą następujące^[3]:

Zalety:

możliwość pozyskania znacznych kapitałów – dzięki obecności na rynku wielu inwestorów,
możliwość wyceny i zbycia posiadanych obligacji lub akcji po cenie rynkowej, dzięki istnieniu rozwiniętego, wtórnego rynku papierów wartościowych,
bezpłatna, ogólnokrajowa reklama przedsiębiorstwa, która wynika z dużego zainteresowania spółkami publicznymi przez dziennikarzy, analityków finansowych oraz inwestorów,
zwiększenie wiarygodności przedsiębiorstwa wynikające z poddania się ścisłym obowiązkom informacyjnym,
ułatwione oraz tanie pozyskiwanie kolejnych kapitałów dzięki uzyskanej przez przedsiębiorstwo wiarygodności oraz prestiżu.

Wady:

konieczność przekazywania do publicznej wiadomości wszelkich istotnych informacji o przedsiębiorstwie w dużym stopniu uniemożliwia zatajenie danych przed konkurentami,
możliwość istotnych zmian w strukturze udziałowców i związana z tym możliwość przejęcia kontroli nad firmą (możliwe jest ograniczenie tego poprzez odpowiednie zapisy w statucie, ale często powoduje to spadek atrakcyjności emitowanych akcji),
konieczność poniesienia wydatków związanych z wprowadzeniem i obecnością przedsiębiorstwa na publicznym rynku giełdowym lub pozagiełdowym.

Rynek publiczny wydaje się być odpowiedni w szczególności dla dynamicznie rozwijających się, małych i średnich przedsiębiorstw, które mają potrzeby kapitałowe trudne do zaspokojenia na rynku prywatnym – np. w postaci braku odpowiednio wysokiej zdolności kredytowej. Istotna jest przy tym forma osobowości prawnej przedsiębiorstwa. Spółki z o.o. nie mogą pozyskiwać na rynku publicznym kapitału udziałowego, a jedynie kapitał dłużny, ponieważ ich udziały nie są papierami wartościowymi. Mogą one jedynie emitować obligacje, natomiast spółki akcyjne zarówno akcje, jak i obligacje. Spółki osobowe, które – za wyjątkiem spółki komandytowo-akcyjnej – nie mogą emitować ani akcji, ani obligacji, w praktyce są pozbawione dostępu do omawianego rynku. Oznacza to, że małe i średnie przedsiębiorstwa działające w formie spółki osobowej, jeżeli chcą pozyskać środki na rynku kapitałowym, zmuszone są do wcześniejszej zmiany swojej formy prawnej. Możliwe jest to np. poprzez podjęcie następujących kroków^[4]:

utworzenie odpowiedniej spółki kapitałowej,
wniesienie do niej wkładu (tzw. aportu) w postaci przedsiębiorstwa prowadzonego dotychczas przez spółkę osobową i objęcie w zamian udziałów (spółka z o.o.) lub akcji (spółka akcyjna lub komandytowo – akcyjna),
zlikwidowanie dotychczasowej spółki osobowej.

Procedurę wprowadzenia akcji do obrotu giełdowego określa Regulamin Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Aby emisja mogła dojść do skutku, konieczne jest spełnienie szeregu wymagań. W tabeli 3 zestawiono główne wymogi stawiane spółkom przed dopuszczeniem ich akcji do obrotu giełdowego.

Tabela 3. Warunki dopuszczenia do obrotu giełdowego

Wymogi	Rynek podstawowy	Rynek równoległy	Rynek wolny	Rynek pozagiełdowy
Dopuszczenie do publicznego obrotu	+	+	+	+
Nieograniczona zbywalność papieru wartościowego	+	+	+	+
Minimalna wartość akcji	40 mln zł	14 mln zł	4 mln zł	brak
Minimalna wartość księgowa spółki	65 mln zł	22 mln zł	4 mln zł	brak
Minimalna wartość kapitału akcyjnego spółki	7 mln zł	3 mln zł	1,5 mln zł	brak
Minimalna wartość akcji będących w posiadaniu akcjonariuszy, którzy posiadają nie więcej niż 5% głosów na WZA	32 mln zł	11 mln zł	brak	brak
Minimalna ilość akcjonariuszy	500	300	brak	brak
Osiągnięcie zysku przez opodatkowaniem za ostatni rok obrotowy	+	+	+	brak
Liczba lat obrotowych, za które emitent publicznie ogłosił roczne sprawozdania	3	2	1	1 kwartał (minimalny)

Źródło: A. Skowronek – Mielczarek, Małe i średnie…, op. cit., s. 48

Przytoczone dane wskazują, że małe i średnie przedsiębiorstwa w zasadzie nie posiadają dostępu do rynku giełdowego. Ze względu na niższe wymagania związane z pozyskaniem kapitału poprzez publiczną emisję akcji, zdecydowanie bardziej odpowiedni jest dla nich rynek pozagiełdowy (ang. over-the-counter, czyt. ołwer de kanter). W Polsce regulowanym, pozagiełdowym rynkiem akcji i obligacji jest Centralna Tabela Ofert S.A. (CeTO), utworzona w 1996 r. z inicjatywy ponad 20-stu największych, działających w Polsce banków i domów maklerskich. Pełni ona rolę komplementarną do Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie oraz środowiska funduszy venture capital, czy też innych instytucji finansowych szeroko pojętego rynku kapitałowego w Polsce^[5]. W maju 2004 r. CeTO weszła w alians strategiczny ze spółką MTS, czyli Europejską Giełdą Obligacji, stanowiącą własność największych międzynarodowych instytucji finansowych^[6]. Od września 2004 r. funkcjonuje ona pod nazwą MTS-CeTO S.A.

Zgodnie z informacjami podanymi w tabeli 2, w przypadku MTS-CeTO nie istnieją wymogi określające dopuszczalną dolną granicę wartości księgowej spółki, jej kapitału akcyjnego i zysku oraz czasu działania na rynku. Brak jest także wymagań dotyczących minimalnej wartości emisji akcji oraz ich rozproszenia pomiędzy akcjonariuszy. Nie istnieją również wymogi dotyczące kondycji finansowej spółki (zysk). Spółka musi jednak dysponować zbadanym sprawozdaniem finansowym za okres minimum jednego kwartału oraz podać powody, dla których zamierza wejść na rynek publiczny^[7].

Rynek pozagiełdowy jest również pod wieloma względami tańszy od rynku giełdowego. Spółki publiczne, występując na rynku pozagiełdowym, zwolnione są z obowiązku sporządzania pełnego prospektu emisyjnego. Zamiast tego przedstawiają one memorandum informacyjne, które jest dokumentem krótszym i mniej kosztownym w opracowaniu. MTS-CeTO pobiera także niższe opłaty z tytułu wprowadzenia akcji do obrotu oraz niższe opłaty transakcyjne. Szczegółowo przedstawia to tabela 4.

Tabela 4. Koszty ponoszone przez spółki publiczne związane z wprowadzeniem ich papierów wartościowych na GPW i MTS-CeTO

Rodzaje opłat

Rynki na Giełdzie Papierów

Wartościowych

Centralna Tabela Ofert

Za wprowadzenie

do obrotu akcji

Podstawowy: od 14 000 zł do 90 000 zł

(0,03% wartości emisji)

Od 4 000 zł do 25 000 zł

(0,02% wartości emisji)

Równoległy: od 8 000 zł do 34 000 zł

(0,03% wartości emisji)

Wolny: 3 000 zł

Za wprowadzenie

do obrotu obligacji

Podstawowy: od 14 000 zł do 96 000 zł

(0,015% wartości emisji)

Od 4 000 zł do 25 000 zł

(0,01% wartości emisji)

Równoległy: od 8 000 zł do 34 000 zł

(0,015% wartości emisji)

Wolny: 3 000 zł

Za notowanie akcji

(rocznie)

Podstawowy: od 12 000 zł do 60 000 zł (0,02% wartości emisji)

Centralny: od 6 000 zł do 40 000 zł

(0,015% wartości rynkowej)

Równoległy: od 6 000 zł do 30 000 zł

(0,02% wartości emisji)

Powszechny: od 3 000 zł do 20 000

zł (0,015% wartości rynkoewj)

Wolny: 3 000 zł

Za notowanie

innych papierów

wartościowych

(rocznie)

Podstawowy: od 12 000 zł do 60 000 zł

(0,01% wartości emisji)

Od 3 000 zł do 20 000 zł

(0,01% wartości emisji)

Równoległy: od 6 000 zł do 30 000 zł

(0,01% wartości emisji)

Wolny: 3 000 zł

Źródło: A. Skowronek – Mielczarek, Małe…, op. cit., s. 51

Należy jednak podkreślić, że udział kosztów wyszczególnionych w tabeli jest tylko jedną z części składowych nakładów, jakie należy ponieść w związku z emisją publiczną. Najbardziej istotny ich element stanowią koszty związane z wypełnieniem obowiązków informacyjnych oraz opłatami instytucji pośredniczących^[8]. Przykładem mogą być koszty, jakie zostały poniesione przez trzy spółki, które weszły na rynek CeTO w 1999 r.^[9]:

Zakład Produkcji Urządzeń Mechanicznych B.Wypychewicz – 125 500 zł,
Krak – Brokers – 131 000 zł,
Nowomag – 161 000 zł.

(średnio dla jednej spółki – 139 000 zł)

Jednocześnie należy jednak zilustrować koszty, jakie poniosły przykładowe spółki⁹⁷, które w 2003 r. weszły na giełdę:

Getin – 1 030 000 zł,
Hoga – 600 000 zł,
Hoop – 2 520 000 zł.

Oczywiście, wpływy z emisji akcji były w przypadku tych spółek odpowiednio wyższe (9 – 63 mln zł). Konieczność poniesienia tak wysokich kosztów, a także wielkość środków, które zostają w ten sposób pozyskane i wymagają odpowiedniego zaabsorbowania, zamyka jednak dostęp do finansowania poprzez GPW większości firm z sektora MŚP. Dlatego też, w dalszej części pracy, dokładniej omówiony zostanie rynek pozagiełdowy.

Na rynku MTS-CeTO S.A. wyróżniamy rynek powszechny oraz rynek centralny. Różnią się one wymogami, jakie stawiane są spółkom pragnącym wyemitować na nich swe akcje. Firmy o lepszej kondycji finansowej, bądź też firmy istniejące na rynku nieco dłużej, notowane są przede wszystkim na rynku centralnym. Rynek powszechny wydaje się być z kolei szansą dla przedsiębiorstw młodych oraz np. przedsiębiorstw ponoszących straty w związku z realizacją określonych projektów inwestycyjnych. Różnice te obrazuje tabela 5.

Tabela 5. Porównanie wymogów dopuszczeniowych na rynku powszechnym i centralnym MTS-CeTO

Wymogi dopuszczeniowe	Rynek powszechny MTS-CeTO
Wartość minimalna emisji akcji	brak
Minimalna wartość księgowa spółki	brak
Wartość minimalna kapitału akcyjnego	brak
Minimalne rozproszenie akcji pomiędzy akcjonariuszy publicznych posiadających mniej niż 5% głosów na WZA. Wymóg jest spełniony, jeżeli w posiadaniu tych akcjonariuszy publicznych znajduje się	brak

⁹⁷ Z. Kazimierczak, Debiut nie jest tak drogi i trudny…, „Puls Biznesu”, 06.10.2003 r.

określona ilość akcji
Minimalna liczba akcjonariuszy			brak
Zbadane sprawozdania finansowe za liczbę lat			1 rok obrotowy bez określenia liczby miesięcy
	Regulamin obrotu
Wymogi dopuszczeniowe	Rynek powszechny	Rynek centralny
Nie jest prowadzone postępowanie upadłościowe lub nie została otwarta likwidacja	tak	tak
Bezpieczeństwo obrotu	nie istnieje zagrożenie bezpieczeństwa obrotu	nie istnieje zagrożenie bezpieczeństwa obrotu
Liczba podmiotów organizujących rynek	brak	obligatoryjnie: co najmniej dwóch
Czas trwania	nieokreślony	minimum 4 pełne kwartały – dla spółek o kapitałach poniżej 100.000 zł
Minimalny zysk netto	nie określony	obligatoryjnie: osiągnięto zysk za ostatnie cztery kwartały łącznie – dla spółek działających dłużej niż 2 lata lub o kapitałach poniżej 100.000 zł
Rentowność kapitałów własnych	brak	fakultatywnie*: wyższa od wskaźnika inflacji w każdym z ostatnich pełnych 2 lat obrotowych
Płynność i wartość obrotu	brak	fakultatywnie*: osiągnięta na rynku powszechnym powyżej dwukrotności wartości średnich dla tego rynku w okresie ostatnich 4 kwartałów
Przeprowadzenie publicznej subskrypcji lub sprzedaży oraz objęcie przez akcjonariuszy pakietów akcji, uprawniających do wykonywania poniżej	brak	fakultatywnie*: co najmniej 20% akcji wprowadzonych do obrotu na rynku

5% głosów na WZA

Dla emitentów wpisanych do RHB w

okresie ostatnich 2 lat kalendarzowych

brak

fakultatywnie*: wysokość kapitału

akcyjnego jak i wartość księgowa

przewyższa 100.000.000 zł

* fakultatywnie oznacza konieczność spełnienia jednego z wymogów do wyboru.

Żródło: Informacje z serwisu internetowego, 31.10.2004 r.

Dla obu rynków podstawowym warunkiem, który decyduje o możliwości dopuszczenia papierów wartościowych do publicznego obrotu na MTS-CeTO S.A., jest przygotowanie przez spółkę odpowiedniej dokumentacji oraz wymóg, aby wobec emitenta nie było prowadzone postępowanie upadłościowe, nie została otwarta likwidacja oraz nie istniało zagrożenie jego obrotu.

—

^[1] M. Kachniewski, P. Piłat, J. Siatkowski, B. Tropa, Oferta dla firm średnich – finansowanie małych i średnich przedsiębiorstw poprzez fundusze inwestycyjne i publiczny rynek kapitałowy [w:] Finansowanie rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw, Polska Fundacja Promocji i Rozwoju Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Warszawa 2000, s. 103,

^[2] Art. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. nr 64, poz. 594).

^[3] M. Kachniewski, P. Piłat, J. Siatkowski, B. Tropa, Oferta dla firm…, op. cit.

^[4] Ibidem, s. 101.

^[5] Rynek papierów wartościowych Centralnej Tabeli Ofert, Centralna Tabela Ofert S.A., s. 7

^[6] Informacje ze strony internetowej, 31.10.2004 r.

^[7] Rynek kapitałowy – funkcjonowanie giełdy papierów wartościowych ze szczególnym uwzględnieniem Centralnej Tabeli Ofert S.A., Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2003, s. 9.

^[8] Ibidem, s. 15.

^[9] Informacje z serwisu internetowego 31.10.2004 r.

Wskaźnik zaangażowania majątku dla PTE „DOM”

Głosuj na tę pracę

Kolejnym rodzajem wskaźników stosowanych w analizie finansowej są wskaźniki obrotowości. Są one również nazywane wskaźnikami sprawności działania, umożliwiają bowiem ocenę efektywności wykorzystania zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. Ich istotą jest rozpatrywanie relacji między odpowiednim wskaźnikiem dynamicznym, wyrażającym przychód ze sprzedaży w cenach brutto, netto lub kosztach własnych, a wskaźnikiem statycznym, wyrażającym przeciętny stan zaangażowanych w działalności składników majątkowych. Taka relacja w warunkach działalności produkcyjnej jest określana także jako wskaźnik produktywności majątku. Określa to poniższy wzór:

przychód ze sprzedaży (inwestycji)

Wskaźnik obrotowości = —————————————————

(produktywności) majątku przeciętny stan majątku

Wskaźnik obrotowości (produktywności) majątku dla PTE „DOM” za rok 2000 wynosi 0,0143.

Odwrotna relacja natomiast jest wskaźnikiem zaangażowania majątku. Liczy się go następująco:

przeciętny stan majątku

Wskaźnik zaangażowania = —————————————

majątku przychód ze sprzedaży (inwestycji)

Wskaźnik zaangażowania majątku dla PTE „DOM” za rok 2000 wynosi 69,87.

Rentowność jest odpowiednio obliczonym wynikiem finansowym działalności gospodarczej przedsiębiorstwa i może wystąpić jako zyskowność lub deficyt. Zyskowność wiąże się z osiąganiem przez daną firmę dodatniego wyniku finansowego. Odwrotnością zyskowności jest natomiast deficytowość odnotowania w przypadku wystąpienia straty jako ujemnego wyniku finansowego.

Celem działalności przedsiębiorstwa jest osiąganie maksymalnego zysku i wynikającego z tego rentowności. Zysk jako cel nie jest dogmatem, ale wynika z rzeczowego zapotrzebowania firmy na zasilanie w nowe, własne środki finansowe. W przedsiębiorstwie nastawionym na sukces postępowanie wszystkich podmiotów powinno być zgodne z wyznaczoną drogą, która obejmuje trzy elementy: wzrost, rozwój i dochód.

Rentowność finansowa jest rozumiana jako osiąganie przychodów przewyższających koszty jej prowadzenia.

PTE „DOM” jak wynika z powyższej analizy jest funduszem rentownym, o wysokim wskaźniku zaangażowania majątku własnego, bardzo niskich zobowiązaniach, wysokiej wypłacalności i płynności finansowej.

Przy aktywach 34 939 609,96 złotych Towarzystwo osiągnęło wynik finansowy roku 2000 na poziomie 3 074 278,10 złotych.

Zewnętrzne czynniki istotne dla rozwoju Grupy PKN

5/5 - (2 votes)

Perspektywy rozwoju polskiego rynku

Oczekuje się, że Polska będzie jednym z najbardziej atrakcyjnych rynków produktów naftowych w europie w perspektywie średnioterminowej. Jest to spowodowane stosunkowo dużą liczbą mieszkańców (ok.39 mln), potencjałem dalszego wzrostu gospodarczego i wzrostu dochodów ludności oraz oczekiwaniem, że bieżący deficyt w zakresie niektórych kluczowych produktów będzie się utrzymywał.

Benzyny

Pomimo znacznych inwestycji krajowych rafinerii (w szczególności PKN i Rafinerii Gdańskiej), mających na celu zwiększenie produkcji paliw silnikowych, oczekuje się, że Polska pozostanie, w dającej się przewidzieć perspektywie, importerem benzyn. W związku z utrzymywaniem się deficytu, ceny benzyn w Polsce powinny nadal odzwierciedlać alternatywny koszt nabycia tych produktów z importu.

Oleje napędowe

Sytuacja przedstawia się inaczej w zakresie olejów napędowych. Działania rządu zmierzające do ograniczenia substytucji olejów napędowych przez lekki olej opałowy powinny spowodować powrót trendu wzrostowego w zakresie zużycia olejów napędowych. Zmniejszenie zużycia olejów napędowych w latach 1997 i 1998, w powiązaniu z gwałtownym wzrostem zużycia lekkiego oleju opałowego w tym okresie, wskazuje potencjalną skalę tego zjawiska.

Konkurencja

Bardzo silna pozycja konkurencyjna Grupy PKN na polskim rynku jest wzmocniona przez bezpośredni dostęp do infrastruktury logistycznej, dzięki której PKN korzysta z przewagi kosztowej wobec konkurentów. Fakt pełnego zintegrowania części rafineryjnej i petrochemicznej kompleksu w Płocku jest kolejnym czynnikiem zwiększającym konkurencyjność i umożliwiającym przewagę kosztową PKN. Duża elastyczność w zakresie pozyskiwania ropy naftowej (dzięki dostępowi do dwóch niezależnych rurociągów naftowych) pozwala również uzyskiwać konkurencyjne warunki nabywania tego surowca. Zniesienie barier celnych od 2001 r. może jednak spowodować wzrost konkurencji na polskim rynku. Powyższą tezę potwierdzają próby budowy baz magazynowych na Wybrzeżu. Międzynarodowe koncerny ogłaszają również plany zwiększania swojej obecności na rynku detalicznym, poprzez rozbudowę swoich sieci stacji paliw. Znaczące inwestycje (w szczególności w pogłębieniu przerobu), jakie zostaną zrealizowane przez rafinerie zlokalizowane w Europie Środkowowschodniej w ciągu najbliższych kilku lat, również mogą spowodować wzrost konkurencji na rynku regionalnym.

Marże hurtowe i detaliczne

Ogólny poziom cen ropy naftowe jest mniej istotny dla Grupy PKN, aniżeli marża pomiędzy realizowaną ceną sprzedaży poszczególnych produktów a kosztami ich produkcji, wśród których największą pozycją są koszty ropy naftowej. Od czasu uwolnienia cen paliw w Polsce w lutym 1997 r. krajowe rafinerie stosują system cen oparty na parytecie importowym. Polega on na ustaleniu takich cen na produkty rafineryjne i petrochemiczne, które odzwierciedlają koszty importu tych produktów. Taki system ustalania cen sprzyja utrzymywaniu marży hurtowej na optymalnym poziomie. Z tego powodu ceny w Polsce są z reguły wyższe od cen wynikających z notowań dla Europy północno-zachodniej, gdyż odzwierciedlają m.in. koszty transportu do Polski, opłaty celne oraz średnie koszty transportu na terenie Polski.

Regulacje

Proces wstępowania Polski do Unii Europejskiej wymaga dostosowania niektórych przepisów do obowiązujących w UE. Dyrektywy UE w zakresie ochrony środowiska oraz wymagania jakościowe w stosunku do niektórych produktów naftowych są szczególnie ważne dla działalności Grupy PKN. Obecne wymagania w zakresie tworzenia zapasów obowiązkowych paliw oraz wdrożenie propozycji, by obowiązkiem tym objąć wszystkich importerów paliw, mogą również wpłynąć na wyniki finansowe osiągane przez Grupę PKN.

Zarząd przewidział znaczące inwestycje oraz wydatki niezbędne dla zapewnienia zgodności z wymogami Unii Europejskiej w zakresie ochrony środowiska. Utworzono także rezerwy na prawdopodobne koszty związane z usuwaniem skutków zanieczyszczeń środowiska. Łączna kwota utworzonych rezerw wynosi 536 mln PLN, z czego zasadniczą część stanowią rezerwy na prawdopodobne koszty związane z usuwaniem skutków zanieczyszczeń i skażeń środowiska na terenie stacji paliw i baz magazynowych CPN w wysokości 520 mln PLN [8, s. 220].

Analiza kondycji finansowej przedsiębiorstwa i ocena zamierzeń inwestycyjnych

5/5 - (2 votes)

Sprawozdania finansowe dają ogólny obraz sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Obraz ten wymaga dalszych szczegółowych analiz. Analizy te prowadzi się konstruując różnego rodzaju wskaźniki finansowe oparte na danych ze sprawozdań finansowych.

Zrealizowanie planów inwestycyjnych PKN zależeć będzie od dostępności wystarczających środków finansowych, zarówno własnych, jak i pochodzenia zewnętrznego. Natura rozważanych inwestycji oraz istnienie wielu wariantów opracowanych przez Zarząd, sprawiają, że PKN ma dużą dozę swobody w odniesieniu do tych planów. Kluczowe priorytety inwestycyjne na kilka kolejnych lat determinowane są przez:

– konieczność rozbudowy i unowocześnienia istniejącej sieci sprzedaży hurtowej i detalicznej dla uzyskania pozycji konkurencyjnej na rynku paliw,

– regulacje w zakresie jakości paliw, które prawdopodobnie obejmują Polskę w 2005 r.,

– inne możliwe wydatki dla spełnienia wymogów UE w zakresie ochrony środowiska.

Zarząd PKN, przygotowując plany, opiera się na stworzonych wariantach inwestycyjnych. Umożliwia to porównanie oraz nadanie hierarchii ważności możliwym wydatkom inwestycyjnym w najbliższych latach. Podsumowanie planowanego programu inwestycji zostało przedstawione w poniższej tabeli.

Tabela 8. Planowany program inwestycyjny.

	1999 – 2000		2001 – 2005
	Wartość w mld PLN	Udział w %	Wartość w mld PLN	Udział w %
Inwestycje rafineryjne	1,8	51,4	1,4	36,8
Stacje paliw i terminale	1,4	40,0	2,2	57,9
Rurociągi i składowanie	0,3	8,6	0,2	5,3
Planowane wydatki inwestycyjne	3,5	100	3,8	100

Źródło: Prospekt Emisyjny Polskiego Koncernu Naftowego S.A.

Poza przedstawionym wyżej planem inwestycyjnym Zarząd rozważa dodatkowo rozbudowę części petrochemicznej kompleksu w Płocku. Opcja ta zakłada poniesienie nakładów inwestycyjnych w łącznej kwocie ok. 1,1 mld USD. Dla jej realizacji konieczne jest zawarcie wielu umów typu joint – ventura (wielkość nakładów ponoszonych przez Spółkę będzie zależeć od ostatecznego kształtu tych umów). W przypadku gdyby PKN nie udało się znaleźć odpowiednich do tego celu partnerów lub analizy marketingowo – ekonomiczne nie byłyby pozytywne, decyzje dotyczące opcji ulegną modyfikacji.

W latach 2005-2010 rozważane jest dalsze pogłębienie stopnia przerobu ropy naftowej poprzez budowę instalacji przetwarzających ciężkie frakcje i pozostałość próżniową na paliwa i olej opałowy.

Inwestycje rafineryjne

Począwszy od roku 1993 dokonano znacznych inwestycji w modernizacji rafineryjnej kompleksu w Płocku. Program obejmował budowę instalacji hydroodsiarczania pozostałości próżniowej, instalacji reformingu z regeneracją ciągłą katalizatora, instalacji hydrokrakingu, instalacji DRW VI wraz z kilkoma drobniejszymi projektami dotyczącymi infrastruktury, które mają zostać ukończone przed końcem 2000 r. Łączne nakłady na obecnie realizowany program inwestycyjny w części rafineryjnej wynieść mają około 2 mld USD (według stanu na koniec sierpnia 1999r. Zarząd szacuje realizację tych inwestycji na poziomie 90%). Program ten ma zostać zakończony 2001 r. Jego podstawowe cele to:

– dostosowanie rafinerii do produkcji paliw silnikowych o znacznie podwyższonej jakości, spełniających wymagania nowych norm, które w styczniu 2000 r. wejdą w życie w UE;

– zwiększenie konwersji ciężkich frakcji ropy naftowej i zwiększenie uzysku benzyn oraz olejów opałowych;

– poprawa elastyczności w zakresie przetwarzania gatunków ropy naftowej o różnej zawartości wagowej siarki, w łącznie z możliwości przerobu wyłącznie ropy naftowej typu Ural o stosunkowo wysokiej zawartości siarki przy jednoczesnym przestrzeganiu przepisów z zakresu ochrony środowiska.

Najważniejsze rozważane obecnie inwestycje w części rafineryjnej kompleksu rafineryjno- petrochemicznego w Płocku obejmują unowocześnienie i rozbudowę urządzeń do blendingu olejów napędowych, budowę instalacji reformingu VII, budowę instalacji TAME, inwestycje związane z odsiarczaniem olejów napędowych, a także modernizację i rozbudowę urządzeń służących do składowania i dystrybucji paliw.

Po zakończeniu programu rafineria w Płocku powinna osiągnąć wskaźnik kompleksowości Nelsona 10,5 znacznie przewyższający aktualną średnią wartość tego wskaźnika dla rafinerii środkowo – i wschodnioeuropejskich, a jej zdolność przerobowa, uwzględniając modernizację instalacji DRW III, powinna wzrosnąć do 16,0 – 17,8 mln ton rocznie (w zależności od rodzaju ropy) od czwartego kwartału 2001 r.

Stacje paliw i terminale

Program planowany dla sieci stacji paliw obejmuje wybudowanie nowych stacji, zmodernizowanie istniejących (łącznie z rozszerzeniem oferowanego zakresu towarów i usług nie związanych z paliwami), zwiększenie poziomu automatyzacji stacji paliw, nabycie stacji od konkurentów oraz nabycie gruntów zlokalizowanych w pobliżu autostrad i dróg szybkiego ruchu. Zarząd przewiduje, że liczba stacji paliw w sieci Grupy PKN wzrośnie o ponad 300 (co oznaczałoby wzrost o około 16%) pomiędzy rokiem 1999 i 2005. podstawowymi celami programu są: poprawienie pozycji konkurencyjnej sieci stacji Grupy PKN w stosunku do stacji koncernów zachodnich oraz spełnienie wymogów związanych z ochroną środowiska.

Rurociągi i terminale składowe

Głównymi przedsięwzięciami w tym zakresie są: budowa nowego rurociągu produktowego i nowego terminalu składowego w Ostrowie Wielkopolskim oraz przekształcenie należących do Grupy kawern solnych, leżących w pobliżu rurociągów naftowych i produktowych w zbiorniki składowe dla ropy i produktów rafineryjnych. Inwestycje te mają na celu znacząco wzmocnić infrastrukturę logistyczną Grupy PKN służącą produkcji rafineryjno – petrochemicznej oraz dystrybucji, a także umożliwić składowanie obowiązkowych zapasów paliw i ropy.

Opcja petrochemiczna

Zarząd PKN rozważa budowę instalacji olefin i poliolefin w Płocku, która miałaby zakończyć się w 2006 r., której całkowite koszty wyniosłyby ponad 1,1 mld USD. Plan ten obejmowałby:

– nową instalacje etylenową , budowaną w dwóch fazach – o całkowitej zdolności przerobowej 600 tys. ton etylenu rocznie,

– dwie instalacje polietylenu o łącznej zdolności przerobowej 500 tys ton rocznie,

– nową instalację polipropylenu o zdolności przerobowej 250 tys. ton rocznie.

Biorąc pod uwagę potencjalną skalę całkowitych inwestycji w części petrochemicznej kompleksu w Płocku, Zarząd prowadzi wstępne rozmowy z wieloma potencjalnymi partnerami przed podjęciem ostatecznej decyzji co do zrealizowania tej opcji. Inwestycja ta ma na celu znacząco zwiększyć zdolności produkcyjne PKN w zakresie petrochemikaliów, co według Zarządu PKN nie tylko zwiększy udział Grupy w rynku petrochemikaliów w Polsce, ale także pozwoli na wejście na rynki eksportowe [8, s. 210].

[8] Prospekt Emisyjny Akcji Polskiego Koncernu Naftowego S.A., 1996 – 1998.