Publiczna emisja akcji na rynku kapitałowym

5/5 - (1 vote)

z cyklu prace mgr z kierunku Finanse i bankowość

Pod pojęciem rynku kapitałowego rozumiany jest rynek środków finansowych przeznaczanych na inwestycje średnio- i długoterminowe. Spotykają się na nim podmioty poszukujące zasilenia finansowego oraz inwestorzy chcący ulokować swoje nadwyżki finansowe[1]. Pozyskiwanie kapitału na tym rynku odbywa się przede wszystkim poprzez:

  • emisję akcji,
  • emisję obligacji.

Finansowanie za pomocą emisji akcji zaliczane jest do finansowania kapitałami własnymi, emisja obligacji porównywalna jest natomiast z zaciągnięciem kredytu bankowego.

Rynek kapitałowy możemy podzielić na rynek prywatny i rynek publiczny. Finansowanie poprzez rynek prywatny polega na pozyskiwaniu kapitału zewnętrznego od ograniczonej liczby osób. W przypadku finansowania poprzez rynek publiczny oznacza to skierowanie oferty, „przy wykorzystaniu środków masowego przekazu albo w inny sposób, do co najmniej 300 osób lub nieoznaczonego adresata”[2]. Do zalet finansowania poprzez rynek prywatny zaliczamy możliwość pozyskania kapitału po nieco mniejszej cenie (niższe koszty bezpośrednie w stosunku do rynku publicznego, choć czasami inwestorzy żądają większego dyskonta ze względu na niską płynność), zaś głównymi jego wadami są ograniczona płynność i wielkość. W przypadku pozyskiwania kapitału na rynku publicznym, związane z tym zalety i wady będą następujące[3]:

Zalety:

  • możliwość pozyskania znacznych kapitałów – dzięki obecności na rynku wielu inwestorów,
  • możliwość wyceny i zbycia posiadanych obligacji lub akcji po cenie rynkowej, dzięki istnieniu rozwiniętego, wtórnego rynku papierów wartościowych,
  • bezpłatna, ogólnokrajowa reklama przedsiębiorstwa, która wynika z dużego zainteresowania spółkami publicznymi przez dziennikarzy, analityków finansowych oraz inwestorów,
  • zwiększenie wiarygodności przedsiębiorstwa wynikające z poddania się ścisłym obowiązkom informacyjnym,
  • ułatwione oraz tanie pozyskiwanie kolejnych kapitałów dzięki uzyskanej przez przedsiębiorstwo wiarygodności oraz prestiżu.

Wady:

  • konieczność przekazywania do publicznej wiadomości wszelkich istotnych informacji o przedsiębiorstwie w dużym stopniu uniemożliwia zatajenie danych przed konkurentami,
  • możliwość istotnych zmian w strukturze udziałowców i związana z tym możliwość przejęcia kontroli nad firmą (możliwe jest ograniczenie tego poprzez odpowiednie zapisy w statucie, ale często powoduje to spadek atrakcyjności emitowanych akcji),
  • konieczność poniesienia wydatków związanych z wprowadzeniem i obecnością przedsiębiorstwa na publicznym rynku giełdowym lub pozagiełdowym.

Rynek publiczny wydaje się być odpowiedni w szczególności dla dynamicznie rozwijających się, małych i średnich przedsiębiorstw, które mają potrzeby kapitałowe trudne do zaspokojenia na rynku prywatnym – np. w postaci braku odpowiednio wysokiej zdolności kredytowej. Istotna jest przy tym forma osobowości prawnej przedsiębiorstwa. Spółki z o.o. nie mogą pozyskiwać na rynku publicznym kapitału udziałowego, a jedynie kapitał dłużny, ponieważ ich udziały nie są papierami wartościowymi. Mogą one jedynie emitować obligacje, natomiast spółki akcyjne zarówno akcje, jak i obligacje. Spółki osobowe, które – za wyjątkiem spółki komandytowo-akcyjnej – nie mogą emitować ani akcji, ani obligacji, w praktyce są pozbawione dostępu do omawianego rynku. Oznacza to, że małe i średnie przedsiębiorstwa działające w formie spółki osobowej, jeżeli chcą pozyskać środki na rynku kapitałowym, zmuszone są do wcześniejszej zmiany swojej formy prawnej. Możliwe jest to np. poprzez podjęcie następujących kroków[4]:

  1. utworzenie odpowiedniej spółki kapitałowej,
  2. wniesienie do niej wkładu (tzw. aportu) w postaci przedsiębiorstwa prowadzonego dotychczas przez spółkę osobową i objęcie w zamian udziałów (spółka z o.o.) lub akcji (spółka akcyjna lub komandytowo – akcyjna),
  3. zlikwidowanie dotychczasowej spółki osobowej.

Procedurę wprowadzenia akcji do obrotu giełdowego określa Regulamin Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie. Aby emisja mogła dojść do skutku, konieczne jest spełnienie szeregu wymagań. W tabeli 3 zestawiono główne wymogi stawiane spółkom przed dopuszczeniem ich akcji do obrotu giełdowego.

Tabela 3. Warunki dopuszczenia do obrotu giełdowego

Wymogi Rynek

podstawowy

 Rynek

równoległy

 Rynek

wolny

 Rynek

pozagiełdowy
Dopuszczenie do publicznego obrotu + + + +
Nieograniczona zbywalność papieru wartościowego + + + +
Minimalna wartość akcji 40 mln zł 14 mln zł 4 mln zł brak
Minimalna wartość księgowa spółki 65 mln zł 22 mln zł 4 mln zł brak
Minimalna wartość kapitału akcyjnego spółki 7 mln zł 3 mln zł 1,5 mln zł brak
Minimalna wartość akcji będących w posiadaniu akcjonariuszy, którzy posiadają nie więcej niż 5% głosów na WZA 32 mln zł 11 mln zł brak brak
Minimalna ilość akcjonariuszy 500 300 brak brak
Osiągnięcie zysku przez

opodatkowaniem za ostatni rok obrotowy

 + + + brak
Liczba lat obrotowych, za które emitent publicznie ogłosił roczne sprawozdania 3 2 1 1 kwartał (minimalny)

Źródło: A. Skowronek – Mielczarek, Małe i średnie…, op. cit., s. 48

Przytoczone dane wskazują, że małe i średnie przedsiębiorstwa w zasadzie nie posiadają dostępu do rynku giełdowego. Ze względu na niższe wymagania związane z pozyskaniem kapitału poprzez publiczną emisję akcji, zdecydowanie bardziej odpowiedni jest dla nich rynek pozagiełdowy (ang. over-the-counter, czyt. ołwer de kanter). W Polsce regulowanym, pozagiełdowym rynkiem akcji i obligacji jest Centralna Tabela Ofert S.A. (CeTO), utworzona w 1996 r. z inicjatywy ponad 20-stu największych, działających w Polsce banków i domów maklerskich. Pełni ona rolę komplementarną do Giełdy Papierów Wartościowych w Warszawie oraz środowiska funduszy venture capital, czy też innych instytucji finansowych szeroko pojętego rynku kapitałowego w Polsce[5]. W maju 2004 r. CeTO weszła w alians strategiczny ze spółką MTS, czyli Europejską Giełdą Obligacji, stanowiącą własność największych międzynarodowych instytucji finansowych[6]. Od września 2004 r. funkcjonuje ona pod nazwą MTS-CeTO S.A.

Zgodnie z informacjami podanymi w tabeli 2, w przypadku MTS-CeTO nie istnieją wymogi określające dopuszczalną dolną granicę wartości księgowej spółki, jej kapitału akcyjnego i zysku oraz czasu działania na rynku. Brak jest także wymagań dotyczących minimalnej wartości emisji akcji oraz ich rozproszenia pomiędzy akcjonariuszy. Nie istnieją również wymogi dotyczące kondycji finansowej spółki (zysk). Spółka musi jednak dysponować zbadanym sprawozdaniem finansowym za okres minimum jednego kwartału oraz podać powody, dla których zamierza wejść na rynek publiczny[7].

Rynek pozagiełdowy jest również pod wieloma względami tańszy od rynku giełdowego. Spółki publiczne, występując na rynku pozagiełdowym, zwolnione są z obowiązku sporządzania pełnego prospektu emisyjnego. Zamiast tego przedstawiają one memorandum informacyjne, które jest dokumentem krótszym i mniej kosztownym w opracowaniu. MTS-CeTO pobiera także niższe opłaty z tytułu wprowadzenia akcji do obrotu oraz niższe opłaty transakcyjne. Szczegółowo przedstawia to tabela 4.

Tabela 4. Koszty ponoszone przez spółki publiczne związane z wprowadzeniem ich papierów wartościowych na GPW i MTS-CeTO

Rodzaje opłat Rynki na Giełdzie Papierów

Wartościowych

 Centralna Tabela Ofert
Za wprowadzenie

do obrotu akcji

 Podstawowy: od 14 000 zł do 90 000 zł

(0,03% wartości emisji)

 Od 4 000 zł do 25 000 zł

(0,02% wartości emisji)
Równoległy: od 8 000 zł do 34 000 zł

(0,03% wartości emisji)
Wolny: 3 000 zł
Za wprowadzenie

do obrotu obligacji

 Podstawowy: od 14 000 zł do 96 000 zł

(0,015% wartości emisji)

 Od 4 000 zł do 25 000 zł

(0,01% wartości emisji)
Równoległy: od 8 000 zł do 34 000 zł

(0,015% wartości emisji)
Wolny: 3 000 zł
Za notowanie akcji

(rocznie)

 Podstawowy: od 12 000 zł do 60 000 zł (0,02% wartości emisji) Centralny: od 6 000 zł do 40 000 zł

(0,015% wartości rynkowej)
Równoległy: od 6 000 zł do 30 000 zł

(0,02% wartości emisji)

 Powszechny: od 3 000 zł do 20 000

zł (0,015% wartości rynkoewj)
Wolny: 3 000 zł
Za notowanie

innych papierów

wartościowych

(rocznie)

 Podstawowy: od 12 000 zł do 60 000 zł

(0,01% wartości emisji)

 Od 3 000 zł do 20 000 zł

(0,01% wartości emisji)
Równoległy: od 6 000 zł do 30 000 zł

(0,01% wartości emisji)
Wolny: 3 000 zł
Źródło: A. Skowronek – Mielczarek, Małe…, op. cit., s. 51

Należy jednak podkreślić, że udział kosztów wyszczególnionych w tabeli jest tylko jedną z części składowych nakładów, jakie należy ponieść w związku z emisją publiczną. Najbardziej istotny ich element stanowią koszty związane z wypełnieniem obowiązków informacyjnych oraz opłatami instytucji pośredniczących[8]. Przykładem mogą być koszty, jakie zostały poniesione przez trzy spółki, które weszły na rynek CeTO w 1999 r.[9]:

  • Zakład Produkcji Urządzeń Mechanicznych B.Wypychewicz – 125 500 zł,
  • Krak – Brokers – 131 000 zł,
  • Nowomag – 161 000 zł.

(średnio dla jednej spółki – 139 000 zł)

Jednocześnie należy jednak zilustrować koszty, jakie poniosły przykładowe spółki97, które w 2003 r. weszły na giełdę:

  • Getin – 1 030 000 zł,
  • Hoga – 600 000 zł,
  • Hoop – 2 520 000 zł.

Oczywiście, wpływy z emisji akcji były w przypadku tych spółek odpowiednio wyższe (9 – 63 mln zł). Konieczność poniesienia tak wysokich kosztów, a także wielkość środków, które zostają w ten sposób pozyskane i wymagają odpowiedniego zaabsorbowania, zamyka jednak dostęp do finansowania poprzez GPW większości firm z sektora MŚP. Dlatego też, w dalszej części pracy, dokładniej omówiony zostanie rynek pozagiełdowy.

Na rynku MTS-CeTO S.A. wyróżniamy rynek powszechny oraz rynek centralny. Różnią się one wymogami, jakie stawiane są spółkom pragnącym wyemitować na nich swe akcje. Firmy o lepszej kondycji finansowej, bądź też firmy istniejące na rynku nieco dłużej, notowane są przede wszystkim na rynku centralnym. Rynek powszechny wydaje się być z kolei szansą dla przedsiębiorstw młodych oraz np. przedsiębiorstw ponoszących straty w związku z realizacją określonych projektów inwestycyjnych. Różnice te obrazuje tabela 5.

Tabela 5. Porównanie wymogów dopuszczeniowych na rynku powszechnym i centralnym MTS-CeTO

Wymogi dopuszczeniowe Rynek powszechny

MTS-CeTO
Wartość minimalna emisji akcji brak
Minimalna wartość księgowa spółki brak
Wartość minimalna kapitału akcyjnego brak
Minimalne rozproszenie akcji pomiędzy akcjonariuszy publicznych

posiadających mniej niż 5% głosów na WZA. Wymóg jest spełniony,

jeżeli w posiadaniu tych akcjonariuszy publicznych znajduje się

 brak

97 Z. Kazimierczak, Debiut nie jest tak drogi i trudny…, „Puls Biznesu”, 06.10.2003 r.
określona ilość akcji
Minimalna liczba akcjonariuszy brak
Zbadane sprawozdania finansowe za liczbę lat 1 rok obrotowy bez określenia

liczby miesięcy
Regulamin obrotu
Wymogi dopuszczeniowe Rynek

powszechny

 Rynek centralny
Nie jest prowadzone postępowanie

upadłościowe lub nie została otwarta

likwidacja

 tak tak
Bezpieczeństwo obrotu nie istnieje

zagrożenie

bezpieczeństwa

obrotu

 nie istnieje zagrożenie bezpieczeństwa

obrotu
Liczba podmiotów organizujących

rynek

 brak obligatoryjnie: co najmniej dwóch
Czas trwania nieokreślony minimum 4 pełne kwartały – dla spółek

o kapitałach poniżej 100.000 zł
Minimalny zysk netto nie określony obligatoryjnie: osiągnięto zysk za

ostatnie cztery kwartały łącznie – dla

spółek działających dłużej niż 2 lata lub

o kapitałach poniżej 100.000 zł
Rentowność kapitałów własnych brak fakultatywnie*: wyższa od wskaźnika

inflacji w każdym z ostatnich pełnych 2

lat obrotowych
Płynność i wartość obrotu brak fakultatywnie*: osiągnięta na rynku

powszechnym powyżej dwukrotności

wartości średnich dla tego rynku w

okresie ostatnich 4 kwartałów
Przeprowadzenie publicznej subskrypcji

lub sprzedaży oraz objęcie przez

akcjonariuszy pakietów akcji,

uprawniających do wykonywania poniżej

 brak fakultatywnie*: co najmniej 20% akcji

wprowadzonych do obrotu na rynku
5% głosów na WZA
Dla emitentów wpisanych do RHB w

okresie ostatnich 2 lat kalendarzowych

 brak fakultatywnie*: wysokość kapitału

akcyjnego jak i wartość księgowa

przewyższa 100.000.000 zł
* fakultatywnie oznacza konieczność spełnienia jednego z wymogów do wyboru.

Żródło: Informacje z serwisu internetowego, 31.10.2004 r.

Dla obu rynków podstawowym warunkiem, który decyduje o możliwości dopuszczenia papierów wartościowych do publicznego obrotu na MTS-CeTO S.A., jest przygotowanie przez spółkę odpowiedniej dokumentacji oraz wymóg, aby wobec emitenta nie było prowadzone postępowanie upadłościowe, nie została otwarta likwidacja oraz nie istniało zagrożenie jego obrotu.

—

[1]   M. Kachniewski, P. Piłat, J. Siatkowski, B. Tropa, Oferta dla firm średnich – finansowanie małych i średnich przedsiębiorstw poprzez fundusze inwestycyjne i publiczny rynek kapitałowy [w:] Finansowanie rozwoju małych i średnich przedsiębiorstw, Polska Fundacja Promocji i Rozwoju Małych i Średnich Przedsiębiorstw, Warszawa 2000, s. 103,

[2]   Art. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. Prawo o publicznym obrocie papierami wartościowymi (Dz. U. nr 64, poz. 594).

[3]   M. Kachniewski, P. Piłat, J. Siatkowski, B. Tropa, Oferta dla firm…, op. cit.

[4]   Ibidem, s. 101.

[5]     Rynek papierów wartościowych Centralnej Tabeli Ofert, Centralna Tabela Ofert S.A., s. 7

[6]   Informacje ze strony internetowej, 31.10.2004 r.

[7]    Rynek kapitałowy – funkcjonowanie giełdy papierów wartościowych ze szczególnym uwzględnieniem Centralnej Tabeli Ofert S.A., Polska Agencja Rozwoju Przedsiębiorczości, Warszawa 2003, s. 9.

[8]   Ibidem, s. 15.

[9]   Informacje z serwisu internetowego 31.10.2004 r.

Analiza SWOT

Głosuj na tę pracę

praca magisterska

Do określenia pozycji strategicznej, a zarazem formułowania strategii przedsiębiorstwa służy metoda SWOT – najstarsza i uniwersalna metoda analityczna wywodząca się z analizy SWOT. Nazwa SWOT powstała z pierwszych liter angielskich słów Strenghts (mocne strony organizacji), Weaknesses (słabe strony organizacji, Opportunities (szanse w otoczeniu), Treats (zagrożenia w otoczeniu). Analiza SWOT swymi korzeniami przypomina koncepcję analizy pola sił K. Lewina z lat pięćdziesiątych. Jest ona uproszczoną wersją analizy pola sił (wykorzystuje ten sam schemat analizy) dopuszczając jednocześnie – w odróżnieniu od poprzedniczki – dużą swobodę w doborze technik oraz procedur (narzędzi), wykorzystywanych do określenia szczegółowych składników w swojej procedurze. Analiza SWOT jest opisywana w literaturze i wykorzystywana w praktyce jako jedna z metod rejestracji i klasyfikacji czynników warunkujących strategię firmy i jako tak rozumiana metoda wykracza poza znaczenie pojęcia analizy strategicznej. Dlatego też stosowanie nazwy analiza SWOT jest myląca, ponieważ jest ona raczej propozycją, jak prowadzić analizę strategiczną i jak uwzględniać jej wyniki w planowaniu strategicznym.

W takim rozumieniu analiza SWOT jest metodą SWOT, czyli algorytmem procesu analizy strategicznej, propozycją systematycznej i wszechstronnej oceny zewnętrznych i wewnętrznych czynników określających kondycję bieżącą i potencjał rozwojowy firmy. W praktyce jednak pojęcia analiza i metoda SWOT używane są zamiennie. Analiza SWOT jest kompleksową, najbardziej wiarygodną i skuteczną metodą analizy strategicznej. Pozwala skoncentrować uwagę na najważniejszych strategicznych czynnikach w każdej z czterech grup (S,W,O,T). Z uwagi na swoją dokładność (którą można w dowolny sposób określać, przechodząc od prostych technik badań do zupełnie wyrafinowanych) jest to metoda interdyscyplinarna, partycypacyjna (aby wyeliminować subiektywizm ocen), pracochłonna i kosztowna, a przy tym elastyczna. Najważniejszą bodaj, jednak zaletą tej metody jest przedstawienie w sposób niezmiernie syntetyczny i obrazowy pozycji strategicznej organizacji z uwzględnieniem wszystkich możliwych  czynników oddziaływujących na nią (o ile zostaną uwzględnione w analizie), a także łatwe przejście do planowania strategicznego. Schemat analizy SWOT wymusza dostrzeżenie wewnątrz organizacji zarówno mocnych, jak i słabych stron, a w otoczeniu zarówno zagrożeń, jak i szans rozwojowych. Nie wszystkie potencjalne siły, słabości, okazje i zagrożenia są istotne, lecz tylko te, które mogą być związane ze strategiami możliwymi do podjęcia przez organizację.

Analiza SWOT jest oparta na prostym schemacie klasyfikacji: wszystkie czynniki mające wpływ na bieżącą i przyszłą pozycję organizacji dzieli się na:

  • zewnętrzne w stosunku do organizacji i takie, które mają charakter uwarunkowań wewnętrznych,
  • wywierające negatywny wpływ na organizację i mające wpływ pozytywny.

Ze skrzyżowania tych dwóch podziałów powstają kategorie czynników:

  • zewnętrzne pozytywne – szanse (O),
  • zewnętrzne negatywne – zagrożenia (T),
  • wewnętrzne pozytywne – mocne strony (S),
  • wewnętrzne negatywne – słabe strony (W).

Metoda SWOT polega na identyfikacji przedstawionych czterech grup czynników, opisaniu ich wpływu na rozwój organizacji, a także możliwości organizacji osłabiania lub wzmacniania siły ich oddziaływania. Wzajemne powiązanie ze sobą szans i zagrożeń z mocnymi i słabymi stronami firmy pozwala na określenie pozycji strategicznej firmy. W analizie SWOT nie jest konieczne systematyczne wyodrębnianie i opisywanie wszystkich czynników, ale zidentyfikowanie czynników kluczowych, które mogą mieć decydujący wpływ na przyszłość przedsiębiorstwa lub zastosowanie innych narzędzi do badania firmy i otoczenia. Korzystne jest wykorzystanie metody progresywnej aproksymacji.

W metodzie SWOT można wyróżnić następujące etapy:

  1. Określenie profilu przedsiębiorstwa.

Analizę strategiczną wykonuje się na określone potrzeby. Zakładając, że ogólna koncepcja firmy (wizja – orientacja właścicieli lub kierownictwa organizacji) jest zawsze mniej lub bardziej znana, na początek należy wstępnie określić zagadnienia dotyczących profilu i zakresu działalności przedsiębiorstwa (domen), wybrać w przybliżeniu rodzaj klientów i ich zaspokajanych potrzeb (segmentów rynku). W przypadku, gdy informacje te są już znane (firma istniejąca) można od razu przejść do analizy sensu stricte uwzględniając cel analizy, jak również misję organizacji.

  1. Identyfikacja szans i zagrożeń w otoczeniu.

Pierwszym etapem analizy jest badanie makrootoczenia. W przypadku trudności w zbudowaniu scenariusza (metoda scenariuszowa) należy podzielić makrootoczenie na segmenty w celu odszukania w każdym z nich kluczowych szans i zagrożeń. Korzystne jest przy tym określenie prognoz i trendów czynników oddziałujących na przedsiębiorstwo. Następny krok w analizie otoczenia dotyczy badania sektora (sektorów), w którym działa przedsiębiorstwo i dokonania analizy jego atrakcyjności. Można posłużyć się tutaj także listą czynników na wzór analizy makrootoczenia lub wykorzystać inne narzędzia, takie jak: model „pięciu sił” Portera, metoda punktowej oceny atrakcyjności sektora, profil ekonomiczny sektora czy krzywą doświadczeń. Kolejnym etapem analizy sektorowej jest określenie struktury sektora i sporządzenie mapy grup strategicznych. Ostatnim – bodaj najważniejszym – zadaniem w analizie sektorowej jest rozpoznanie możliwości konkurentów w swojej grupie strategicznej i ich reakcji na zamierzenia strategiczne firmy.

  1. Identyfikacja i analiza mocnych i słabych stron przedsiębiorstwa. Przyjęcie do badań wnętrza firmy metody bilansu strategicznego jest procesem bardzo czasochłonnym i niejednokrotnie nieopłacalnym. Dużo bardziej efektywniejsze jest posłużenie się listą kluczowych czynników sukcesu lub metodą analizy łańcucha wartości. Możliwe jest też opracowanie cyklu życia produktu i technologii w celu określenia perspektyw rozwojowych firmy i jej potrzeb kapitałowych.
  2. Określenie pozycji strategicznej organizacji (przedstawienie jej na wykresie) uzasadnia przejście do następnego etapu tej metody – planowania strategicznego.
  3. Planowanie w zarządzaniu strategicznym sprowadza się do opracowania wariantu (wariantów) strategii z określeniem misji organizacji (wykorzystując informacje zebrane w trakcie analizy strategicznej).

Każda cecha, która ma wpływ na przedsiębiorstwo powinna być dokładnie opisana, a wielkość jej oddziaływania na firmę określona przez osobę analizującą w skali punktowej np. 1-10, przy czym liczba 10 odpowiada maksymalnemu wpływowi danego czynnika na organizację. Wyniki przedstawia się w tablicy, oddzielnie dla analizy otoczenia i oddzielnie dla potencjału firmy.

Przykładowe tablice przedstawiono poniżej:

Strengths       Ocena Weaknesses    Ocena
1 1
2 2
3 3
4 4
5 5
6 6
Razem                      40 Razem                   25
Rys. 45. Punktowa wycena S i W.

Źródło: opr. własne na podst. Berliński L. „Wykłady i ćwiczenia z Zarządzania Strategicznego” Politechnika Łódzka, wydz. Organizacji i Zarządzania, studia podyplomowe dla inżynierów, sem. III i IV, 1998/1999
Opportunities    Ocena Threats       Ocena
1 1
2 2
3 3
4 4
5 5
6 6
Razem                     35 Razem                   50
Rys. 46. Punktowa wycena O i T.

Źródło: opr. własne na podst. Berliński L. „Wykłady i ćwiczenia z Zarządzania Strategicznego” Politechnika Łódzka, wydz. Organizacji i Zarządzania, studia podyplomowe dla inżynierów, sem. III i IV, 1998/1999

Po obliczeniu sumarycznej ilości punktów dla każdego z czterech sił (S,W,O,T) można określić Atrakcyjność Rynkową firmy (na rynku), która jest funkcją O,T (okazji i zagrożeń) – A = f (O,T) i dana jest wzorem [8]:

O

AR = —-

O + T

gdzie: O – oznacza sumaryczną ilość punktów z tabeli po stronie O (Opportiunities), a T – oznacza ilość punktów po stronie T (Threats). Dla wyników z tabeli AR = 0,41.

Pozycję Rynkową przedsiębiorstwa, która jest funkcją S,W (mocnych i słabych stron firmy) – PR = f (S,W) wyznacza się wzoru [8]:

S

PR = —-

S +W

gdzie: S – oznacza sumaryczną ilość punktów z tabeli po stronie S (Strenght), a W ilość punktów po stronie W (Weaknesses).

Dla wartości z tabeli PR = 0,62.

Ustalenie położenia punktu, który reprezentuje pozycję strategiczną na tym wykresie sprowadza się matematycznie do porównania sumy punktów (z wcześniej prezentowanych tabel) na odpowiednich osiach O-T i S-W, przy czym zasadą jest odjęcie mniejszej wartości od większej i odłożenie tej różnicy na danej osi po stronie większej z liczb. Punkt przecięcia prostych prostopadłych do osi przechodzących przez te punkty wyznacza pozycję strategiczną organizacji. Obliczanie różnicy w ten sposób zapobiega występowaniu w metodzie liczb ujemnych.

Obrazowo można przedstawić pozycję strategiczną firmy jako punkt na wykresie (w zależności od sumarycznych wyników dla poszczególnych kategorii S,W,O,T) [8].

Położenie punktu reprezentującego pozycję strategiczną przedsiębiorstwa zawiera głęboki sens strategiczny.

Pozycja maxi-maxi oznacza uprzywilejowaną pozycję na rynku. Występuje przewaga mocnych stron nad słabymi i szans nad zagrożeniami. Strategia organizacji powinna iść w kierunku utrzymania tej pozycji.

Pozycja maxi-mini oznacza przewagę mocnych stron firmy nad słabymi, ale zagrożenia występujące w otoczeniu przeważają szanse. Główny wysiłek organizacji powinien być nakierowany na ograniczenie wpływu zagrożeń i wykorzystanie pozostałych okazji rynkowych w oparciu o swoje mocne strony.

Pozycja mini-maxi oznacza przewagę szans nad zagrożeniami, ale niestety również przewagę słabych stron firmy nad mocnymi. Działania zarządu firmy powinny zmierzać do poprawienia kondycji przedsiębiorstwa w obszarach
niewydolnych (niekonkurencyjnych), gdyż bez takich (radykalnych) posunięć wykorzystanie okazji rynkowych przez firmę nie będzie możliwe.

Pozycja mini-mini reprezentuje niesprawne przedsiębiorstwo (przewaga słabych stron nad mocnymi) w środowisku pozbawionym szans korzystnego działania (przewaga zagrożeń nad szansami). W przypadku rozważania decyzji o rozpoczęciu działalności, to inwestycja taka z góry skazana jest na fiasko. W przypadku istniejącej firmy, jedynym ratunkiem może być głęboka restrukturyzacja, a nawet całkowita zmiana profilu działania. Kołem ratunkowym są przede wszystkim „właściwi ludzie na właściwym miejscu” i silna wiara wszystkich pracowników, że pokonanie trudności jest możliwe. W innym przypadku należy przedsiębiorstwo jak najszybciej sprzedać, o ile znajdzie się nabywca lub zamknąć ponieważ dalsze funkcjonowanie nie ma sensu, a bankructwo jest nieuniknione.

Takie podejście do analizy determinuje charakter i rolę metody SWOT, ukierunkowując ją głównie na strategiczne dopasowanie (strategie fit) ze wskazaniem na zasoby firmy, jak również jej ogólne cele. Dzięki rozróżnieniu czynników pozytywnych i negatywnych generalne wytyczne metody SWOT sprowadzają się do prostych pod względem formalnym zachowań, ale trudnych koncepcyjnie (trywialne rozwiązanie są z reguły wykorzystane) i praktycznie – w realizacji (wymagają zwykle dużych nakładów sił i środków): •unikać zagrożeń,

  • wykorzystywać szanse,
  • wzmacniać słabe strony,
  • opierać się na mocnych stronach.

Działanie takie odpowiada na wykresie pozycji strategicznej firmy kierunkowi poruszania się w stronę obszaru oznaczonego maxi-maxi.

Wskaźnik ogólnego zadłużenia dla PTE „DOM”

Głosuj na tę pracę

Działalność gospodarcza przedsiębiorstwa oraz jego zasoby majątku trwałego i obrotowego mogą być finansowane przez angażowane kapitały własne lub obce. Różnokierunkowe rozpoznanie źródeł finansowania, ich struktury oraz w pewnym stopniu efektywności przedstawiają wskaźniki wspomagania finansowego. Jednym z nich jest wskaźnik ogólnego zadłużenia. Stanowi on stosunek ogółu zobowiązań przedsiębiorstwa do całości jego majątku. Obrazuje to poniższy wzór:

zobowiązania

Wskaźnik ogólnego zadłużenia = —————————————

całość aktywów

Wskaźnik ogólnego zadłużenia dla PTE „DOM” za rok 2000 wynosi 0,00087.

W zakresie finansowania majątku znajduje zastosowanie tak zwana złota reguła bilansowa. Zakłada ona, że majątek trwały przedsiębiorstwa powinien być w zasadzie w całości sfinansowany z kapitałów własnych albo z kapitału stałego, czyli z kapitałów własnych powiększonych o zobowiązania długoterminowe.[1] W PTE „DOM” zaledwie 0,00087 % majątku nie jest finansowana z kapitału własnego firmy.

Innym pochodnym wskaźnikiem ogólnego zadłużenia jest wskaźnik relacji zobowiązań do kapitałów własnych. Oblicza się go według wzoru:

całość zobowiązań

Wskaźnik relacji zobowiązań = —————————————

do kapitałów własnych               całość kapitałów własnych

Określa on podstawową zależność strukturalną kapitałów przedsiębiorstwa i możliwość ewentualnego pokrycia zobowiązań własnymi zasobami majątkowymi. Im niższy ten wskaźnik, tym strukturalnie wyższe jest zaangażowanie kapitałów własnych w działalności przedsiębiorstwa.[2]

Wskaźnik relacji zobowiązań do kapitału własnego dla PTE „DOM” za rok 2000 wynosi 0,99997.

—

[1] T. Domański T., Analiza finansowa przedsiębiorstwa, Warszawa 1993, s.114.

[2] Tamże, s.114.

Wskaźnik zaangażowania majątku dla PTE „DOM”

Głosuj na tę pracę

Kolejnym rodzajem wskaźników stosowanych w analizie finansowej są wskaźniki obrotowości. Są one również nazywane wskaźnikami sprawności działania, umożliwiają bowiem ocenę efektywności wykorzystania zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. Ich istotą jest rozpatrywanie relacji między odpowiednim wskaźnikiem dynamicznym, wyrażającym przychód ze sprzedaży w cenach brutto, netto lub kosztach własnych, a wskaźnikiem statycznym, wyrażającym przeciętny stan zaangażowanych w działalności składników majątkowych. Taka relacja w warunkach działalności produkcyjnej jest określana także jako wskaźnik produktywności majątku. Określa to poniższy wzór:

przychód ze sprzedaży (inwestycji)

Wskaźnik obrotowości   = —————————————————

(produktywności) majątku   przeciętny stan majątku

 

Wskaźnik obrotowości (produktywności) majątku dla PTE „DOM” za rok 2000 wynosi 0,0143.

Odwrotna relacja natomiast jest wskaźnikiem zaangażowania majątku. Liczy się go następująco:

przeciętny stan majątku

Wskaźnik zaangażowania   = —————————————

majątku                             przychód ze sprzedaży (inwestycji)

 

Wskaźnik zaangażowania majątku dla PTE „DOM” za rok 2000 wynosi 69,87.

Rentowność jest odpowiednio obliczonym wynikiem finansowym działalności gospodarczej przedsiębiorstwa i może wystąpić jako zyskowność lub deficyt. Zyskowność wiąże się z osiąganiem przez daną firmę dodatniego wyniku finansowego. Odwrotnością zyskowności jest natomiast deficytowość odnotowania w przypadku wystąpienia straty jako ujemnego wyniku finansowego.

Celem działalności przedsiębiorstwa jest osiąganie maksymalnego zysku i wynikającego z tego rentowności. Zysk jako cel nie jest dogmatem, ale wynika z rzeczowego zapotrzebowania firmy na zasilanie w nowe, własne środki finansowe. W przedsiębiorstwie nastawionym na sukces postępowanie wszystkich podmiotów powinno być zgodne z wyznaczoną drogą, która obejmuje trzy elementy: wzrost, rozwój i dochód.

Rentowność finansowa jest rozumiana jako osiąganie przychodów przewyższających koszty jej prowadzenia.

PTE „DOM” jak wynika z powyższej analizy jest funduszem rentownym, o wysokim wskaźniku zaangażowania majątku własnego, bardzo niskich zobowiązaniach, wysokiej wypłacalności i płynności finansowej.

Przy aktywach 34 939 609,96 złotych Towarzystwo osiągnęło wynik finansowy roku 2000 na poziomie 3 074 278,10 złotych.

Wynik finansowy PTE „DOM”

Głosuj na tę pracę

Ogólny podgląd na płynność finansową przedsiębiorstwa umożliwia wskaźnik pokrycia bieżących zobowiązań środkami obrotowymi, określonymi według wzoru:

.                                                              środki obrotowe ogółem

Wskaźnik bieżącej płynności = —————————————

.                                                            łączne zobowiązania bieżące

 

Wskaźnik ten umożliwia ocenę, czy następujące w firmie zobowiązania mogłyby być spłacone dzięki upłynnieniu środków obrotowych. Obrazuje także skalę ryzyka finansowego, które nastąpiłoby w razie trudności refinansowania zobowiązań w dotychczasowej skali. Konstrukcja tego wskaźnika oparta jest na założeniu, że zdolność płatnicza firmy zależy od rozmiarów posiadanego przez firmę płynnego majątku, a więc środków pieniężnych oraz innych składników majątku obrotowego, które łatwo przekształcić w środki pieniężne. O dobrej płynności firmy świadczy taki stan, gdy wartość majątku obrotowego jest wyższa od wielkości zobowiązań bieżących, a więc gdy wysokość tego wskaźnika jest większa od 1. Wzrost wskaźnika oznacza poprawę płynności finansowej firmy.[1]

Wskaźnik bieżącej płynności dla PTE „DOM” za rok 2000 wynosi 1143,48.

W celu uzyskania pełniejszego poglądu na płynność finansową firmy wykorzystuje się dodatkowo wskaźnik szybkości spłaty zobowiązań. Jest on obliczany według wzoru:

 

.                                                   płynne środki obrotowe zobowiązań

Wskaźnik szybkości spłaty = —————————————

.                                                             zobowiązania bieżące

 

Do płynnych środków obrotowych zalicza się należności, środki pieniężne oraz krótkoterminowe papiery wartościowe. Przyjmuje się, że im wyższe wskaźniki pokrycia zobowiązań oraz szybkości ich spłaty, tym większą solidnością w zakresie płynności płatniczej charakteryzuje się dana firma. Jednak oznacza to jednocześnie zmniejszenie skali wykorzystywania obcych kapitałów krótkoterminowych dla poprawy zyskowności kapitałów własnych.[2]

Wskaźnik szybkości spłaty zobowiązań dla PTE „DOM” za rok 2000 wynosi 1127,45

Tak wysoki wskaźnik oznacza, że Towarzystwo jest w stanie w każdej chwili spłacić zobowiązania.

Pogłębieniem oceny bieżących możliwości płatniczych przedsiębiorstwa może być wskaźnik wypłacalności środkami pieniężnymi. Jest on relacją najbardziej płynnych środków obrotowych, czyli środków pieniężnych do zobowiązań bieżących. Wyjaśnia on zatem, jaką kwotę wymagalnych zobowiązań pokryć może przedsiębiorstwo z bezpośrednio dostępnych środków płatniczych. Wskaźnik ten oblicza się według poniższego wzoru:

.                                                                                                        środki pieniężne

Wskaźnik wypłacalności środkami pieniężnymi = —————————————

.                                                                                                    zobowiązania bieżące

 

Wskaźnik wypłacalności środkami pieniężnymi dla PTE „DOM” za rok 2000 wynosi 62,37.

Ocena wypłacalności przedsiębiorstwa może być także oparta na zestawionym bilansie płatniczym. Bilans ten powinien pozwolić na ustalenie, czy i w jakim stopniu firma jest lub będzie zdolna do regulowania swych zobowiązań wymagalnych przy wykorzystaniu posiadanych lub dających się szybko upłynnić środków. Nadwyżka tych środków nad zobowiązaniami świadczy o wypłacalności przedsiębiorstwa. Układ odwrotny natomiast wskazuje na deficyt płatniczy.

PTE „DOM” ma bardzo wysoką wypłacalność, dzięki której jest w stanie pokryć zobowiązania 62 razy większe od posiadanych.

—

[1] Bień W., Czytanie bilansu przedsiębiorstwa, Warszawa 1991, PWE, s. 104.

[2] Tamże, s. 105-106.