pracemgr

Metody deterministyczne

5/5 - (1 vote)

W części badań analitycznych wykorzystuje się metody deterministyczne, między innymi metodę kolejnych podstawień, metodę różnic cząstkowych, metodę funkcyjną, metodę różnicowania itp. Metody te nazywane są również metodami eliminacji, gdyż polegają na eliminacji wpływu jednych czynników i badaniu wpływu pozostałych.1

W obecnej praktyce analitycznej najpopularniejszą i najczęściej stosowaną jest metoda kolejnych podstawień. Polega ona na analizowaniu czynników mających przyczynowy wpływ na wielkość wynikową, a sprowadza się do wyliczenia skutków działania kolejnych czynników. Tą metodą można ustalić np. wpływ sprzedaży, dochodów, kosztów i innych czynników na wynik finansowy przy uwzględnieniu zmian w czasie. Metoda kolejnych podstawień jest mało pracochłonna, ale często prowadzi do niejednoznacznych wyników i nie jest poprawna pod względem matematycznym.2

Metoda różnic cząstkowych jest jedną z metod izolacji, polegającej na wyizolowaniu wszystkich lub wybranych czynników i zbadaniu ich wpływu na daną wielkość ekonomiczną w określonym czasie i w różnych warunkach. Jej istota tkwi w obliczeniach wpływu czynników związku przyczynowo – skutkowego w kolejnych krokach: najpierw jeden czynnik, potem dwa, następnie trzy razem. Czynniki są wyizolowane, ale w pewne grupy odpowiednio powiększane o kolejny czynnik. Gdy liczba czynników jest duża, wówczas wzrasta pracochłonność tej metody.3

Metoda różnicowania również jest odmianą metody izolacji. Polega ona na uwzględnieniu różnic między wielkością bazową a rzeczywistą. Jest to metoda bardzo prosta i mało pracochłonna, ale ma pewne niedomogi z punktu widzenia poprawności matematycznej. Główną jej wadą jest to, że w zależności od przyjętej kolejności podstawień otrzymywane są różne odchylenia cząstkowe. Im więcej rozpatrywanych jest czynników kształtujących wskaźnik, tym więcej może być różnych wyników. Zmienność odchyleń cząstkowych powoduje, że rezultaty tej metody traktowane mogą być jedynie jako orientacyjne.

Pozostałe metody analizy przyczynowej są dużo dokładniejsze, gdyż bez względu na dokonaną kolejność podstawienia czynników wynik jest zawsze ten sam. Są one jednak mniej przydatne w praktyce, ponieważ wymagają dużo prasy, wzrastającej w miarę uwzględniania większej liczby czynników, poza tym są mniej przejrzyste na etapie obliczeń. Jedną z tych metod jest metoda funkcyjna, która polega na ustaleniu wskaźników zmienności poszczególnych czynników, a następnie wykorzystaniu ich do odpowiedniego przeliczenia bazowej wielkości badanego wskaźnika. Jest ona bardzo pracochłonna, ale charakteryzuje się poprawnością matematyczną. Do zwiększenia praktycznej użyteczności metody funkcyjnej i ograniczenia jej pracochłonności celowe jest opracowanie i wykorzystanie nomogramów.4

W praktyce bardzo często firmy ograniczają się jednak do analizy porównawczej. Analiza przyczynowa zaś wykorzystywana jest jedynie do pojedynczych, nie zawsze najistotniejszych wskaźników ekonomicznych. Dokonywanie oceny wielu zdarzeń i procesów gospodarczych tylko na podstawie analizy porównawczej okazuje się zbyt powierzchniowe. Trudno wówczas o skuteczne zapobieganie w przyszłości oddziaływania czynników negatywnych na zaistniałe odchylenia. Poza tym trudności rozszerzenia analizy przyczynowej wiążą się z większą jej pracochłonnością i koniecznością ścisłego sprecyzowania czynników oddziałujących na poszczególne wskaźniki ekonomiczne. Pomocne mogą się tu okazać tablice powiązań przyczynowo-skutkowych podstawowych wskaźników ekonomicznych przedsiębiorstwa. Aby dokładnie i wszechstronnie przeanalizować dane zagadnienie należy poznać typowe prawidłowości w przyczynowym powiązaniu zdarzeń gospodarczych.

Analiza sytuacji finansowej firmy umożliwia ocenę jej zyskowności, wielkości posiadanego majątku, źródeł jego pokrycia, stopnia płynności finansowej i zdolności do obsługi zadłużenia. Stanowi ona także punkt wyjścia do przewidywania przyszłościowego rozwoju sytuacji finansowej firmy. Prace wchodzące w zakres analizy finansowej zależą głównie od kwalifikacji i zasad zorganizowania pracowników, którzy się tym zajmują. W działalności swojej powinni oni uwzględnić odpowiednie rozwiązania metodologiczne i środki techniczne dostosowane do potrzeb zarządzania. W nowoczesnych i dobrze prosperujących przedsiębiorstwach do wykonania konkretnych analiz i ekspertyz ekonomiczno-finansowych angażuje się często odpowiednie firmy konsultingowe i doradcze. Z reguły jednak stosuje się odpowiednie programy komputerowe, które spełniają zapotrzebowanie na konkretne informacje ekonomiczne użyteczne dla decyzji zarządczych.

1 T. Dudycz, Analiza finansowa, Wrocław 2000, s. 27.

2 L. Bednarski, op. cit., s. 27.

3 W. Sasin, op. cit., s. 35.

4 L. Bednarski, op. cit., s. 28-30.

Analiza ekonomiczna obejmuje zagadnienia związane z całokształtem działalności przedsiębiorstwa

5/5 - (3 votes)

Analiza ekonomiczna jest pojmowana bardzo szeroko. Obejmuje bowiem zagadnienia związane z całokształtem działalności przedsiębiorstwa, czyli sytuację majątkową i finansową, analizę wzrostu i pozycji finansowej firmy, wynik finansowy, ocenę efektywności gospodarowania, koszty i przychody ze sprzedaży. Takie syntetyczne ujęcie pozwala na szybki pomiar i ocenę sytuacji finansowej. Sprawia to, że analiza finansowa znajduje powszechnie zastosowanie w życiu gospodarczym.

Analiza finansowa stanowi złożoną całość, na którą składają się stan finansowy i wyniki finansowe.

Stan finansowy jest ujęciem statycznym przedmiotu analizy, ustalonym na określony dzień. Obejmuje on stan wyposażenia przedsiębiorstwa w składniki trwałego i obrotowego, środki wykorzystywane na inwestycje, wartości niematerialne oraz finansowe pokrycie tych składników z kapitałów własnych lub obcych. Jest to związane z kształtowaniem się pozycji finansowej firmy, jej zdolnością płatniczą i kredytową, efektywnym lokowaniem wolnych środków pieniężnych.

Wyniki finansowe są natomiast dynamicznym ujęciem analizy. Ustala się je za pewien okres jako sumę wyników narastających w ciągu miesiąca, kwartału lub roku. Są to więc zyski lub straty w kwotach brutto lub netto. Wpływ na to mają następujące czynniki: przychody ze sprzedaży, koszty własne, podatki, dotacje, dywidendy. Osiągane wyniki finansowe prowadzą do dodatnich lub ujemnych zmian stanu finansowego przedsiębiorstwa. Stwarza to ścisłą zależność statycznego i dynamicznego ujęcia przedmiotu analizy.[1]

 [1] L. Bednarski, Analiza finansowa w przedsiębiorstwie, Warszawa 1999, s. 11-12.

Znaczenie analizy ekonomicznej w planowaniu i kontrolowaniu działalności firmy

5/5 - (1 vote)

Podstawowe znaczenie w planowaniu i kontrolowaniu działalności firmy ma analiza ekonomiczna. Obejmuje ona analizę finansową i analizę techniczno-ekonomiczną. Analiza finansowa dotyczy wielkości ekonomicznych w wyrażeniu pieniężnym, czyli stanu majątkowo-kapitałowego, wyników finansowych oraz ogólnej sytuacji finansowej przedsiębiorstwa. Analiza techniczno-ekonomiczna oparta jest z kolei na wielkościach ekonomicznych w wyrażeniu rzeczowym lub osobowym. Jest ona tylko uzupełniana elementami finansowymi. Ta część analizy koncentruje się głównie na ilości i asortymencie produkcji, metodach jej wytwarzania, wyposażeniu technicznym, zaopatrzeniu materiałowym i stopniu wykorzystania materiałów, zatrudnieniu, płacach, wydajności pracy itp.[1]

Często zdarza się w gospodarce rynkowej, że przedsiębiorstwa ocenę rynku finansowego przyjmują za wystarczającą i pomniejszoną rolę analizy techniczno-ekonomicznej. Jednak wyniki finansowe stanowią tylko odzwierciedlenie rezultatów osiągniętych na poszczególnych odcinkach działalności przedsiębiorstwa. Są one uzależnione od stopnia wykorzystania poszczególnych czynników produkcji i od otoczenia firmy. Wyjaśnianie odchyleń wskaźników finansowych stwarza więc konieczność wzajemnego powiązania analizy finansowej z analizą techniczno- ekonomiczną.

Analiza ekonomiczna odgrywa kluczową rolę w planowaniu i kontrolowaniu działalności firmy, ponieważ pozwala na ocenę efektywności działania przedsiębiorstwa oraz identyfikację obszarów, które wymagają interwencji lub usprawnień. Poniżej przedstawiamy znaczenie analizy ekonomicznej w kontekście planowania i kontrolowania działalności firmy:

  1. Diagnoza bieżącej sytuacji firmy: Analiza ekonomiczna pozwala na ocenę bieżącej sytuacji finansowej i ekonomicznej przedsiębiorstwa. Pozwala to menedżerom na zidentyfikowanie mocnych i słabych stron firmy oraz określenie, które obszary wymagają interwencji lub usprawnień.
  2. Prognozowanie i planowanie: Na podstawie analizy ekonomicznej przedsiębiorstwo może prognozować swoje przyszłe wyniki finansowe oraz planować działania mające na celu osiągnięcie założonych celów. Analiza ekonomiczna pomaga również w ocenie, jak różne decyzje strategiczne mogą wpłynąć na wyniki finansowe firmy.
  3. Kontrola i monitorowanie: Analiza ekonomiczna jest istotnym elementem kontrolowania i monitorowania realizacji planów oraz porównywania rzeczywistych wyników z założonymi celami. Umożliwia to szybką reakcję na ewentualne odchylenia od planów i podejmowanie działań korygujących.
  4. Optymalizacja zasobów: Analiza ekonomiczna pozwala na identyfikację obszarów, w których można zoptymalizować wykorzystanie zasobów przedsiębiorstwa, takich jak kapitał, czas czy siła robocza, co prowadzi do osiągnięcia lepszych wyników przy mniejszym nakładzie zasobów.
  5. Zarządzanie ryzykiem: Analiza ekonomiczna pozwala na identyfikację potencjalnych ryzyk finansowych i ekonomicznych oraz na opracowanie strategii mających na celu zminimalizowanie tych ryzyk. Dzięki temu przedsiębiorstwo może lepiej zabezpieczyć się przed negatywnymi konsekwencjami zmian w otoczeniu rynkowym.
  6. Podjęcie lepszych decyzji: Analiza ekonomiczna dostarcza menedżerom wartościowych informacji, które pomagają w podejmowaniu lepszych, opartych na danych decyzji dotyczących inwestycji, finansowania, zarządzania zasobami czy strategii rynkowej.
  7. Ocena skuteczności strategii: Analiza ekonomiczna pozwala na ocenę skuteczności wdrożonych strategii oraz na dostosowanie ich do bieżących warunków rynkowych, aby osiągnąć jak najlepsze wyniki finansowe i ekonomiczne.
  8. Kreowanie wartości dla udziałowców: Analiza ekonomiczna przyczynia się do zrozumienia, jak działania firmy wpływają na wartość dla udziałowców. Przedsiębiorstwo może wówczas podejmować decyzje, które będą generować długoterminowe korzyści dla właścicieli.
  9. Poprawa konkurencyjności: Analiza ekonomiczna pozwala na porównanie wyników przedsiębiorstwa z konkurencją oraz na zidentyfikowanie obszarów, w których firma może zyskać przewagę konkurencyjną. Na tej podstawie przedsiębiorstwo może dostosować swoje działania w celu utrzymania lub zwiększenia swojej pozycji na rynku.
  10. Przyciąganie inwestorów: Przedsiębiorstwa, które regularnie przeprowadzają analizy ekonomiczne i przedstawiają wiarygodne dane finansowe, mają większe szanse na przyciągnięcie inwestorów. Inwestorzy chętniej angażują się w przedsiębiorstwa, które wykazują zdolność do zarządzania swoją działalnością ekonomiczną i utrzymania stabilnych wyników finansowych.
  11. Współpraca z instytucjami finansowymi: Analiza ekonomiczna może pomóc przedsiębiorstwom w uzyskaniu finansowania z zewnętrznych źródeł, takich jak banki, instytucje finansowe czy inwestorzy. Przedsiębiorstwa, które udokumentują swoją sytuację finansową i ekonomiczną oraz wykażą zdolność do osiągnięcia założonych celów, mają większe szanse na uzyskanie wsparcia finansowego.

Podsumowując, analiza ekonomiczna jest kluczowym narzędziem, które pozwala na lepsze zrozumienie sytuacji finansowej i ekonomicznej firmy oraz na identyfikację obszarów wymagających interwencji. Dzięki analizie ekonomicznej menedżerowie mogą podejmować świadome decyzje, które prowadzą do osiągnięcia lepszych wyników oraz kreowania wartości dla udziałowców.

[1] L. Bednarski, Analiza finansowa w przedsiębiorstwie, Warszawa 1999, s. 7.

Wyniki finansowy przedsiębiorstwa

5/5 - (1 vote)

Wyniki finansowy przedsiębiorstwa z całokształtu jego działalności, ujęty w wielkościach bezwzględnych, jest sumą algebraiczną wyników zwyczajnych i wyników nadzwyczajnych.

Wyniki zwyczajne pochodzą z celowo podejmowanych przez przedsiębiorstwo operacji gospodarczych: produkcyjnych, handlowych lub finansowych. Są one ogólną różnicą między przychodami a kosztami. Wyniki nadzwyczajne natomiast powstają w wyniku zdarzeń, których wystąpienia lub rozmiarów nie można przewidzieć. Przyczyną ich są najczęściej różne zakłócenia spowodowane czynnikami zewnętrznymi i wewnętrznymi.

Wynik zwyczajny w rachunku zysków i strat określony jest jako zysk lub strata brutto na działalności gospodarczej. Jest on różnicą z ogólnego porównania sumy przychodów ze sprzedaży produktów, towarów, operacji finansowych, pozostałej sprzedaży oraz ewentualnych dotacji przedmiotowych z ogólną sumą kosztów uzyskania tych przychodów. Zysk brutto na działalności gospodarczej, jako wynik zwyczajny powiększony o zyski nadzwyczajne, a pomniejszony o straty nadzwyczajne, tworzy w rezultacie zysk lub stratę brutto. Ten wynik jest zarazem syntezą wyników zwyczajnych i nadzwyczajnych osiągniętych przez przedsiębiorstwa. Natomiast zysk lub strata brutto skorygowany o obowiązkowe zmniejszenia z tytułu opłaconego podatku dochodowego i innych obowiązkowych obciążeń. Tak obliczony zysk jest zyskiem netto i stanowi rezultat podsumowujący całokształt działalności przedsiębiorstwa. W spółkach prawa handlowego osiągnięty zysk netto może podlegać podziałowi na dywidendę dla akcjonariuszy lub udziałowców oraz część zysku pozostawioną na cele dalszej działalności przedsiębiorstwa.

Analiza rentowności w wielkościach bezwzględnych może obejmować analizę porównawczą, analizę przyczynową. Analiza porównawcza ma zazwyczaj charakter wstępny i obejmuje głównie ocenę dynamiki i struktury podstawowych składników rachunku zysków i strat. Natomiast w analizie przyczynowej na uwagę zasługuje rozpatrywanie wpływu odpowiednich czynników na poszczególne elementy obliczeniowe zysku lub straty, osiągniętych z całokształtu działalności przedsiębiorstwa.1

Wynik finansowy w wielkościach względnych jest relacją jego kwoty bezwzględnej do obrotu lub zaangażowanych zasobów. Takie relatywne wielkości nazywane są wskaźnikami rentowności i stanowią podsumowujący element analizy wskaźnikowej. Wśród wskaźników rentowności można wyróżnić: wskaźnik rentowności obrotu, rentowność majątku, kapitału własnego w ujęciu globalnym i jednostkowym oraz wskaźniki rentowności zasobów osobowych.

1 L. Bednarski, Analiza finansowa w przedsiębiorstwie…, s. 96-97.

Wskaźniki obrotowości

5/5 - (1 vote)

Kolejnym rodzajem wskaźników stosowanych w analizie finansowej są wskaźniki obrotowości. Są one również nazywane wskaźnikami sprawności działania, umożliwiają bowiem ocenę efektywności wykorzystania zasobów majątkowych przedsiębiorstwa. Ich istotą jest rozpatrywanie relacji między odpowiednim wskaźnikiem dynamicznym, wyrażającym przychód ze sprzedaży w cenach brutto, netto lub kosztach własnych, a wskaźnikiem statycznym, wyrażającym przeciętny stan zaangażowanych w działalności składników majątkowych. Taka relacja w warunkach działalności produkcyjnej jest określana także jako wskaźnik produktywności majątku. Określa to poniższy wzór:

przychód ze sprzedaży

Wskaźnik obrotowości = —————————————

 (produktywności) majątku przeciętny stan majątku

Odwrotna relacja natomiast jest wskaźnikiem zaangażowania majątku. Liczy się go następująco:

przeciętny stan majątku

Wskaźnik zaangażowania = —————————————

majątku przychód ze sprzedaży

Na ocenę pozytywną zasługuje wyższy poziom lub tendencja rosnąca wskaźnika obrotowości majątku, ewentualnie niższy poziom lub tendencja malejąca wskaźnika zaangażowania majątku. Świadczy to o wyższej efektywności wykorzystania zasobów majątkowych. Efektywność ta zależy w szczególności od szybkości obrotu zasobów majątkowych oraz ich struktury wewnętrznej. Im wyższy jest w strukturze majątku udział składników majątku trwałego, tym wolniejszy będzie obrót ich całości, wyższy zaś udział majątku obrotowego wpływa obiektywnie na wyższy stopień efektywności wykorzystania zasobów.

Wśród wskaźników obrotowości na uwagę zasługuje przede wszystkim:

  • wskaźnik obrotowości majątku,
  • wskaźnik zaangażowania majątku,
  • wskaźnik obrotowości majątku trwałego wraz z pochodnym wskaźnikiem zaangażowania tego majątku,
  • wskaźnik obrotowości majątku obrotowego,
  • wskaźnik obrotowości kapitału pracującego,
  • wskaźnik obrotowości zapasów,
  • wskaźnik obrotowości należności,
  • wskaźnik czasu rozliczenia należności w dniach.1

Kolejną grupę wskaźników oceny sytuacji finansowej firmy stanowią wskaźniki rentowności. Są one uważane za najbardziej syntetyczne mierniki oceny działalności gospodarczej firmy. Na ich poziom wpływa całokształt zjawisk i procesów gospodarczych zachodzących w firmie. Jednak odzwierciedlając skumulowany wpływ różnych zjawisk i procesów, wskaźniki te nie informują o konkretnych przyczynach oraz przejawach nieprawidłowości występujących w przedsiębiorstwie. Kompleksowa analiza ocena działalności firmy wymaga zatem stosowania różnych wskaźników.

Do mierników rentowności należą:

  • wskaźniki rentowności brutto sprzedaży,
  • wskaźniki rentowności netto sprzedaży,
  • wskaźniki siły zarobkowej aktywów,
  • wskaźniki zyskowności aktywów,
  • wskaźniki zyskowności kapitałów własnych.2

Ostatnią grupę wskaźników finansowej oceny firmy stanowią wskaźniki wartości rynkowej firmy. Wśród nich należy wymienić: wskaźnik cena\zysk, wskaźnik cena\wartość księgowa, wskaźnik stopy dywidendy.

Wskaźnik cena\zysk jest ilorazem rynkowej ceny akcji oraz zysku spółki przypadającego na jedną akcję zwykłą. Liczy się go według wzoru:

rynkowa cena akcji

 Wskaźnik cena\zysk = —————————————

 zysk przypadają na 1 zwykłą akcję

Wskaźnik ten jest uważany za wyraz stosunku inwestorów do spółki i jej możliwości ekonomicznych. Jeżeli wykazuje on tendencję wzrostową, to oznacza to, że rośnie zaufanie inwestorów do spółki i jej przyszłych możliwości ekonomicznych. Natomiast wskaźnik cena\wartość księgowa akcji wyraża relację między wartością rynkową akcji a wartością księgową akcji. Obrazuje to poniższy wzór:

cena rynkowa akcji Wskaźnik cena\zysk wartość = —————————————

księgowa wartość księgowa akcji

 Wskaźnik ten określa, ile razy cena rynkowa jednej akcji jest wyższa od jej wartości księgowej. Ponieważ cena rynkowa akcji jest ceną aktualną, a wartość księgowa oparta jest na danych historycznych, to jeśli spółka dobrze funkcjonuje i przynosi zysk, to wskaźnik ten powinien wyrażać wyższą wartość rynkową niż księgową akcji. Im zatem wyższy ten wskaźnik, tym wycena firmy przez rynek i inwestorów jest wyższa. Poziom tego wskaźnika może być podstawą decyzji inwestorów o momencie sprzedaży lub nabycia akcji.

Kolejnym wskaźnikiem jest wskaźnik stopy dywidendy, który stanowi relację wypłaconej dywidendy do wartości rynkowej akcji. Oblicza się go więc następująco:

 dywidenda na jedną akcję zwykłą Wskaźnik stopy dywidendy = ————————————— X 100

 rynkowa cena akcji zwykłej

 Wskaźnik ten jest ważny dla inwestorów, ponieważ wielkość wypłaconej dywidendy jest często głównym motywem, który kieruje się przy nabywaniu akcji.3

Obliczenie wyżej wymienionych wskaźników analizy nie stwarza jeszcze wystarczających podstaw do dokonania oceny sytuacji finansowej firmy. Do dokonania takiej oceny niezbędne jest znalezienie punktu odniesienia. Takimi punktami odniesienia są z reguły wyniki uzyskane we wcześniejszych okresach lub też wyniki uzyskane przez inne firmy o zbliżonym profilu działalności, a także pewne normy, które się w tym zakresie stosuje. W związku z tym dokonując oceny działalności firmy za pomocą omawianych narzędzi należy mieć na uwadze konieczność prowadzenia analiz porównawczych.

1 W. Bień, op. cit., s. 106-110.

2 J. Czekaj, Z. Dresler, op. cit., s. 220.

3 Tamże, s. 222-223.