- Jakim majątkiem trwałym powinno dysponować przedsiębiorstwo
- Jaki powinien być udział kapitałów własnego i obcego w kapitale w pasywach ogółem.
- Jakie powinno być pokrycie kapitałem własnym i obcym majątku trwałego
- Jaki powinien być udział kapitału pracującego w majątku obrotowym
- Jakie powinny być cykle obrotowe należności zobowiązań, zapasów.
Podejmowane racjonalnych decyzji w tym zakresie uzależnione jest od sytuacji kapitałowo-majątkowej przedsiębiorstwa jak również wiedzy z zakresu problematyki racjonalnego finansowania działalności przedsiębiorstwa. Wiedza ta głównie dotyczy znajomości norm dla dobrze funkcjonujących przedsiębiorstw w branży oraz wiedzy dotyczącej zastosowania metod wspomagających proces decyzyjny w tym obszarze działania. Nie bez znaczenia dla dobra funkcjonującego przedsiębiorstwa są decyzje finansowców dotyczące utrzymania na właściwym poziomie wskaźnika udziału kapitału pracującego w majątku obrotowym. Podejmując decyzje w sprawie wielkości i struktury majątku obrotowego w tym jego stałej i zmiennej części decydent powinien stosownie do potrzeb dostosować wielkość i strukturę kapitałów obrotowych. Uwzględnić powinien przy tym fakt iż w przedsiębiorstwie występują stale pewne zobowiązania bieżące wynikające z normalnego cyklu rozliczeń finansowych z dostawcami jak również takie zobowiązania, które mają charakter sezonowy.
Praktyka wskazuje aby kapitał pracujący ( obrotowy) był zawsze dodatni i wynosił w miarę możliwości nie mniej jak 30-50% wartości kapitału obrotowego.
Bardzo istotne w racjonalnym zarządzaniu finansowaniem przedsiębiorstwa maja cykle rotacji środków płynnych ( środki pieniężne), zapasów, należności klientów oraz zobowiązania wobec dostawców.
Te cztery cykle rotacji są ważne, ponieważ wskazują, jak szybki jest przepływ strumieni pieniężnych w przedsiębiorstwie. Szybkość tych przepływów silnie rzutuje nie tylko na płynność ale także na całą sytuacje dochodową przedsiębiorstwa. Wynika to stąd, że środki zamrożone w formie zapasów i należności od klientów nie dają odsetek i nie mogą uczestniczyć w obrocie. Dlatego zapasy i należności należy utrzymywać na możliwie niskim poziomie. Przy podejmowaniu stosownych decyzji w procesie analizy zobowiązań wobec dostawców należy sprawdzać, czy wykorzystanie ofert i rabatów dla odbiorców jest bardziej efektywne od wykorzystania płatności terminowych ( zarządzanie strukturami pieniężnymi).
Rachunki cyklu rotacji zapasów bazują na relacji zapasów do kosztów materiałów, cyklu należności na relacji należności do przychodów fakturowych a cyklu zobowiązań na relacji tych zobowiązań do kosztów materiałowych.
Cykl rotacji w dniach oblicza się przez podzielenie odpowiedniej pozycji z bilansu przez odpowiednie pozycję rachunku zysku i strat a następnie pomnożenie przez 365 dni. Cykl rotacji w latach otrzymuje się przez podzielenie cyklu rotacji w dniach przez 365.
W zarządzaniu finansowaniem przedsiębiorstwa decydenci stosownie do wcześniej sprecyzowanych rodzajów przedsiębiorstw P, R, HH, HD powinni kierować się następującymi normami:
Czas oczekiwania na należność nie powinien być większy jak 60, 60, 60 i 18 dni
Czas regulacji zobowiązań 100 dni dla wszystkich rodzajów przedsiębiorstw
Czas przebywania zapasów w magazynach nie powinien być większy jak odpowiednio 100, 70, 80 i 150 dni.
Przy podejmowaniu racjonalnych decyzji decydenci zarządzający finansowaniem działalności przedsiębiorstwa powinni się kierować się normami branżowymi określonymi przez zespoły naukowe dla dobrze i bardzo dobrze funkcjonujących przedsiębiorstw przemysłowych, rzemieślniczych, handlu hurtowego i detalicznego (P, R, HH, HD).
Udział kapitału własnego w kapitale ogółem stosownie do wymienionych rodzajów przedsiębiorstw powinien odpowiednio być nie mniejszy jak 20%, 22%, 15% a jeszcze lepiej jak będą one wynosiły od 25-30% wówczas z powodzeniem będą zadowalały kredytodawców2
Wskaźnik nasycenia przedsiębiorstwa majątkiem trwałym powinien natomiast nie być mniejszy odpowiednio jak 33%, 25%, 15% oraz 18% dla handlu detalicznego. Przy czyn w przedsiębiorstwach przemysłowych obowiązuje zasada: im wyższe nasycenie majątkiem trwałym, tym lepiej.
Szczególnego znaczenia w zarządzaniu finansowaniem przedsiębiorstwa nabierają zasady właściwego pokrycia kapitałem własnym i stałym majątku trwałego, nie mniejsze jak 70%, 80% i 90% przy pokryciu kapitałem własnym ( bez wskaźnika dla handlu detalicznego3) oraz 130%, 180%, 106% ( bez wskaźnika dla rzemiosła).
W przedsiębiorstwach natomiast rzemieślniczych, handlu hurtowego i detalicznego powinno być odwrotnie. W miarę jednak postępującej technizacji i informatyzacji zasada ta staje się mniej ostra.
Problemy występujące w zarządzaniu finansowaniem przedsiębiorstwa głównie w sferze przygotowania stosownej informacji do podjęcia decyzji przez decydentów zostały przygotowane w module testu szybkiego oraz w module testu szczegółowego – D1.
Test szybki w sferze zarządzania finansowaniem przedsiębiorstwa wykorzystuje tylko jeden z ośmiu wskaźników testu szczegółowego. Wykaz wskaźników zawiera tabela nr 5.
Wspomaganie decyzji w tym module sprowadza się do obliczania wymienionych wyżej wskaźników, porównania ich z normami i przedstawienie obliczanych wyników w postaci tabel ułatwiających podjęcie decyzji.
WSKAŹNIKI DO DIAGNOZY I PROGNOZY STANU FINANSOWANIA DZIAŁALNOŚCI PRZEDSIĘBIORSTWA
Tabela nr 5
| NW | NAZWA WSKAŹNIKA | FORMUŁA OBLICZANIA |
|---|---|---|
| W1 | UDZIAŁ KAPITAŁU WŁASNEGO W KAPITALE OGÓŁEM W % | KAPITAŁ WŁASNY1 X 100 KAPITAŁ OGÓŁEM |
| W2 | POZIOM NASYCENIA MAJĄTKIEM TRWAŁYM W % | MAJĄTEK TRWAŁY X 100 MAJĄTEK OGÓŁEM |
| W3 | POKRYCIE MAJĄTKU TRWAŁEGO KAPITAŁEM WŁASNYM | KAPITAŁ WŁASNY X 100 MAJĄTEK TRWAŁY |
| W4 | POKRYCIE MAJĄTKU TRWAŁEGO KAPITAŁEM STAŁYM W % | KAPITAŁ STAŁY 2 X 100 MAJĄTEK TRWAŁY |
| W5 | UDZIAŁ KAPITAŁU PRACUJĄCEGO W MAJĄTKU OBROTOWYM W % | KAPITAŁ PRACUJĄCY3 X 100 KRÓT.TERMIN. MAJ. OBROT. |
| W6 | CYKL NALEŻNOŚCI W DNIACH | NALEŻNOŚCI OD KLIENTÓW X 365 OBROTY FAKTUROWE |
| W7 | CYLK ZOBOWIĄZAŃ W DNIACH | ZOBOW. WOBEC DOSTAWCÓW X 365 KOSZTY MATER. I USŁUG |
| W8 | CYKL ZAPASÓW W DNIACH | ZAPASY X 365 KOSZTY MATERIAŁÓW |
| UWAGA: KAPITAŁ WŁASNY = KAPITAŁ OGÓŁEM (PASYWA) – ZOBOWIĄZANIA OGÓŁEM KAPITAŁ STAŁY = KAPITAŁ WŁASNY + ZOBOWIĄZANIA DŁUGOTERMINOWE KAPITAŁ OBROTOWY = KRÓTKOTERMINOWY MAJĄTEK OBROTOWY – KRÓTKOTERMINOWY KAPITAŁ OBCY LUB DOKŁADNIEJ KAPITAŁ OBROTOWY = KAPITAŁ STAŁY – MAJĄTEK TRWAŁY – RATA OD KAPITAŁU DŁUGOTERMINOWEGO | ||
Finansowanie działalności w praktyce
Finansowanie działalności powinno odpowiadać cyklowi operacyjnemu, czyli czasowi od zaangażowania środków w zapas lub usługę do uzyskania zapłaty od klienta. Im dłuższy cykl, tym większa potrzeba kapitału. Można ją ograniczać przez poprawę rotacji zapasów, kontrolę warunków sprzedaży i sprawne odzyskiwanie należności. Nie każda redukcja jest jednak korzystna. Zbyt niski zapas może przerwać sprzedaż, a nadmiernie restrykcyjny kredyt kupiecki ograniczyć relacje z wartościowymi klientami.
Analiza powinna oddzielać finansowanie trwałego poziomu potrzeb od wahań sezonowych. Stała część zapasów i należności wymaga stabilnego źródła, natomiast krótkotrwały wzrost może być pokrywany limitem odnawialnym, jeśli termin spłaty odpowiada przewidywanym wpływom. Mieszanie obu potrzeb utrudnia ocenę. Finansowanie długoterminowe używane wyłącznie do krótkiego szczytu może być kosztowne, a krótkoterminowy dług przeznaczony na stałe zapotrzebowanie zwiększa ryzyko ciągłego odnawiania.
Przy wyborze źródła trzeba porównywać pełny koszt, nie tylko nominalne oprocentowanie. Znaczenie mają prowizje, zabezpieczenia, obowiązek utrzymywania salda, koszt niewykorzystanego limitu, ryzyko walutowe i warunki wcześniejszej spłaty. Kredyt kupiecki może nie wykazywać odsetek, lecz rezygnacja z rabatu za szybką płatność również ma wartość ekonomiczną. Decyzja powinna uwzględniać elastyczność oraz wpływ umowy na codzienne funkcjonowanie.
System kontroli finansowania warto oprzeć na prognozie gotówki, terminach należności i zobowiązań oraz dostępnych limitach. Prognoza powinna być regularnie porównywana z wykonaniem, aby ujawniać błędy założeń. Odchylenie może wynikać z opóźnienia klienta, zmiany sprzedaży, wzrostu kosztu albo przesunięcia inwestycji. Wczesne rozpoznanie pozwala działać przed powstaniem zaległości i chroni wiarygodność przedsiębiorstwa wobec dostawców oraz instytucji finansujących.
Przed zwiększeniem finansowania warto ustalić, czy potrzeba wynika z rozwoju, sezonu czy trwałej nieefektywności. Dodatkowy kapitał może wspierać rentowną sprzedaż, lecz nie rozwiąże problemu stale nierentownych produktów lub zalegających zapasów. Analiza przyczyny chroni przed sytuacją, w której kolejne źródło jedynie odsuwa niedobór gotówki. Decyzja powinna wskazywać sposób i termin spłaty oparty na realistycznych przepływach.
Za finansowanie powinien odpowiadać właściciel procesu, który monitoruje limity, terminy, warunki umów i odchylenia prognozy. Jasna odpowiedzialność przyspiesza reakcję oraz ogranicza ryzyko, że istotna płatność pozostanie poza planem.