System diagnozowania kondycji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa

• zarządzania majątkiem przedsiębiorstwa (M) – składnikami majątku trwałego i obrotowego
• zarządzania kapitałami przedsiębiorstwa (K) – składnikami kapitału własnego, obcego – długo i krótkoterminowego.
• zarządzania finansowaniem majątku kapitałami przedsiębiorstwa (FMK) –własnym, stałym, obrotowym, długoterminowym i krótkoterminowym.
• zarządzania działalnością gospodarczą (DG) operacyjną i finansową.

Wymienione wyżej cząstkowe obszary zarządzania to ta część całości, która może być analizowana, oceniana i w rezultacie zdiagnozowana przy wykorzystaniu danych z bilansu i rachunku wyników.

Majątek przedsiębiorstwa (M) – diagnozujemy wskaźnikami analizy pionowej aktywów (WAPA); kapitały przedsiębiorstwa (K) – wskaźnikiem analizy pionowej pasywów (WAPP) ; finansowanie majątku kapitałami (FMK) – wskaźnikami analizy poziomej bilansu (WAPB), a operacje gospodarcze przedsiębiorstwa (DG) – wskaźnikami analizy rachunku wyników (WARW).

Kolejne pięć cząstkowych obszarów zarządzania, które powinny być oceniane przy diagnozie kondycji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa (efektywności zarządzania) to:

• finansowanie przedsiębiorstwa – F ;
• płynność finansowa przedsiębiorstwa – P ;
• rentowność przedsiębiorstwa – R;
• sprawność działania przedsiębiorstwa – S

Obszary zarządzania F,P,R,S oceniamy przy pomocy metody wskaźnikowej wykonując testy : szybki i szczegółowy. Wskaźniki analizy finansowania – WAFD i płynności finansowej – WAPF pozwalają zdiagnozować sytuację finansową przedsiębiorstwa (SF), a wskaźniki rentowności – WARP i sprawności działania- WASD sytuację dochodową przedsiębiorstwa (SD).

Oddzielna grupa wskaźników (6 wskaźników) służy do analizy, oceny i diagnozowania stanu zagrożenia przedsiębiorstwa upadłością (WZU).Jest to obszar zarządzania – U wymagający od decydentów szczególnej uwagi. Zagrożenie przedsiębiorstwa upadłością diagnozowane jest metodą analizy funkcji dyskryminacji, obliczanej w oparciu o wskaźniki oraz ich wagi.

Łączną diagnozę kondycji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa – efektywności zarządzania przedsiębiorstwem stanowi „wypadkowa” cząstkowych zbioru przeanalizowanych obszarów:

< M , K, FMK , DG , F , P , R , S , U , >

odpowiednio ze zbiorem wskaźników drugiego poziomu agregacji

< WAPA , WAPP , WAPB , WARW , WAFD , WAPF , WARP , WASD , WZU >

Pierwsze cztery syntetyczne grupy wskaźników stosuje się do analizy (badania) struktury i dynamiki składników aktywów, pasywów oraz rachunku wyników, przyjmując za punkty odniesienia odpowiednio wartość bilansu, przychody ogółem (struktura) oraz wyniki roku poprzedniego i wyniki roku bieżącego (dynamika).

Natomiast dla czterech następnych grup wskaźników służących do oceny sytuacji finansowej i dochodowej przedsiębiorstwa, punktami odniesienia są wartości tych wskaźników, określane dla dobrze funkcjonujących przedsiębiorstw, rys…..

ŚREDNIE ODCHYLENIE SYNTETYCZNYCH WSKAŹNIKÓW BILANSU

I RACHUNKÓW WYNIKÓW W ODNIESIENIU DO ROKU POPRZEDNIEGO (Pr)

100% GORZEJ Pr LEPIEJ 53% 100%

75 50 25 25 50 75

WAPA     L 75%

WAPP

L 50%

WAPB     L 88%

G = 25 WARW

W_WDK–EF = WAPA + WAPP + WAPB + (-WARW):4 =

= (75 + 50 + 88 – 25):4 = 53%

ŚREDNIE ODCHYLENIE SYNTETYCZNYCH WSKAŹNIKÓW OCENY SYTUACJI FINANSOWEJ (SF) I DOCHODOWEJ (SD) W ODNIESIENIU DO NORM DOBRZE FUNKCJONUJĄCYCH PRZEDSIĘBIORSTW W BRANŻY (N).

100% GORZEJ 9% N LEPIEJ 100%

75 50 25 25 50 75

G 50  WADF

G 25    WAPF

WARP  L 12%

WASD  L 25%

W_OSDiF = -WADF + (-WAPF) + WARP + WASD:4 =

= (-50 – 25 + 12 + 25) :4 = G 9%

w tym wskaźnik oceny sytuacji finansowej

W_OSF = (-WADF -WAPF) 2 = – 50 + (- 25):2 = G 38%,

a wskaźnik oceny sytuacji dochodowej

W_OSD = (WARP + WASD) :2 = (12 + 25) :2 = L 18%

Wskaźniki oceny sytuacji finansowej – W_OSF i wskaźnik oceny sytuacji dochodowej – W_OSD mogą być wykorzystywane do budowy macierzy decyzyjnej umożliwiającej decydentowi (analitykowi przedsiębiorstwa) podejmować decyzje dotyczące planów strategicznych 1, 2 i 3.

Decyzje wynikające z analizy macierzy decyzyjnej powinny być sprawdzone testem na upadłość przedsiębiorstwa. Jeżeli test upadłościowy przedsiębiorstwa potwierdzi wyniki z analizy z macierzy decyzyjnej, należy przystąpić do ich realizacji planów.

Wskaźnik zagrożenia przedsiębiorstwa upadłością – WZU ma merytorycznie podobną interpretację co analiza macierzy decyzyjnej, dlatego może stać się jej weryfikatorem.

60%  30%  30% 60%

-2  -1  0 1   2  3

b. źle  źle znośnie

PLAN   PLAN   dobrze  b. dobrze

KASACJI   NAPRAWY  PLAN ROZWOJU

Ostatecznie do diagnozy ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa możemy zestawić następujące syntetyczne wskaźniki drugiego poziomu agregacji:

WWOK-EF – wskaźniki wstępnej oceny kondycji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa

WOSE – wskaźniki sytuacji finansowej przedsiębiorstwa

WOSD – wskaźniki sytuacji dochodowej przedsiębiorstwa

WOSD i F – wskaźniki oceny sytuacji dochodowej i finansowej przedsiębiorstwa

WZU – wskaźniki zagrożenia przedsiębiorstwa upadłością

Do diagnozowania kondycji ekonomiczno-finansowych spółek akcyjnych można wykorzystać również wskaźniki wartości rynkowej przedsiębiorstwa WwRP. Wartość rynkowa przedsiębiorstwa znacząco wzbogaca opisaną metodę diagnozowania i czyni ją bardziej wiarygodną. Sposób obliczania WwRP jako syntetycznego wskaźnika drugiej agregacji zostanie opisany w treści opracowania.

Kompleksowa diagnoza kondycji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa – efektywności zarządzania może być wyrażana w postaci jednego syntetycznego wskaźnika WDK-EF jako wypadkowa wskaźników syntetycznych drugiego i trzeciego stopnia agregacji w postaci następującej funkcji dyskryminacji:

WDK-EF = ( WWOK-EF x K1 + WOSFiD x K2 +WZU x K3 )

Gdzie K₁, K₂ i K₃ – wagi wskaźników.

Najbardziej wiarygodne dane do decyzji wnoszą wskaźniki obliczane dla obszarów decyzyjnych w zerowym stopniu agregacji. Z tego względu analiza tych wskaźników jest najbardziej cenna w podejmowaniu przez decydentów decyzji korygujących działalność ekonomiczno-finansową przedsiębiorstwa. Niewłaściwe funkcjonowanie przedsiębiorstwa wskazuje bezpośrednio składniki bilansu, rachunku wyników, rachunku przepływów wskaźniki obliczone na potrzeby testu szybkiego i szczegółowego oraz testu zagrożenia przedsiębiorstwa upadłością.

Wskaźniki pierwszego stopnia agregacji umożliwiają ocenę obszarów decyzyjnych i pozwalają odpowiedzieć na pytanie, który z nich jest źle zarządzany oraz jaka jest jego kondycja ekonomiczno-finansowa. Taka ocena umożliwia decydentowi podejmowanie korygujących decyzji na poziomie źródeł powstawania błędów w zarządzaniu.

Wskaźniki trzeciego poziomu agregacji są najmniej dokładne, nie mniej jednak służą decydentom szczebla najwyższego (zarząd, rada nadzorcza, właściciele) do porównywania makro wyników działalności przedsiębiorstwa. Porównywanie ich wartości z innymi przedsiębiorstwami w branży oraz konkurentami stanowi również podstawę do podejmowania decyzji strategicznych (rozwój, upadłość, naprawa).

Decydenci posługując się wypracowanymi syntetycznymi wskaźnikami, propozycjami decyzji strategicznych (1,2,3 ), doświadczeniem oraz intuicją, są w stanie podejmować racjonalne decyzje korygujące złą działalność przedsiębiorstwa. Zaproponowane syntetyczne wskaźniki stanowią podstawę diagnozowania stanu kondycji ekonomiczno-finansowej przedsiębiorstwa, a tym samym efektywności zarządzania. Ich zaletą jest to ,że ich wspólną bazę informacyjną stanowią sprawozdania finansowe ( bilans, rachunek wyników, rachunek przepływów).

Zaproponowana kompleksowa metoda diagnozowania kondycji ekonomiczno-finansowej może być zastosowana w przedsiębiorstwach przemysłowych (P), rzemieślniczych (R), handlu hurtowego ( HH) oraz w przedsiębiorstwach handlu detalicznego ( HD ).

W celu uszczegółowienia przedstawionej idei diagnozowania kondycji ekonomiczno-finansowej ( efektywności zarządzania) przedsiębiorstwa, poszczególne cząstkowe obszary decyzyjne oraz wskaźniki ich oceniania zostaną dokładniej opisane w kolejnych paragrafach tego rozdziału.